هرمز در جنگ: چرا ترافیک نفت در سه روز ۸۶ درصد ریخت و چرا هنوز باز نشده است؟

مین، قایق‌های تندرو و اسکورت

سپاه با ابزارهای کم‌هزینه عمل می‌کند. به نقل الجزیره از یک مقام آمریکایی در گفت‌وگو با رویترز، پس از تخریب رادارهای ایران، سپاه به تاکتیک‌های کم‌هزینه‌تر روی آورده است. دریاسالار علی عظمایی نیز هشدار داد کشتی‌ای که سامانه ناوبری را خاموش کند «خصمانه» تلقی می‌شود.

در برابر، آمریکا اسکورت مستقیم فراهم می‌کند. اما اسکورت جریان را موقتاً برمی‌گرداند و ریسک را از میان نمی‌برد؛ ۲۴ ساعت پس از اوج اسکورت، حملات به کشتی کانتینری و نفتکش ادامه یافت.

ایران و عمان در ۷ اکتبر بر مختصات مسیرهای امن توافق کردند (گلف‌نیوز)، اما همان روز یک مشاور فرمانده کل سپاه از بستن مسیرهای «غیرقانونی» گفت. توافق فنی و موضع نظامی با هم هماهنگ نیستند.

ریسکی که قیمت می‌شود

الجزیره سه عامل را برای بالا ماندن هزینه‌ها پس از بازگشت نسبی ترافیک ذکر می‌کند: دستمزد بالاتر خدمه در منطقه جنگی، نرخ بیمه بسیار بالاتر از حد عادی و احتمال پرداخت‌های غیررسمی برای تسهیل عبور. عامل سوم ادعای تحلیلگران است و مبلغ یا منبع مشخصی ندارد.

قیمت‌ها پس از آن هم بالاتر رفتند: برنت ۱۰۵.۶۹ دلار در ۱۳ اکتبر و بنا بر گاردین بیش از ۱۱۷ دلار در پایان ماه. بخشی از دلیل، نگرانی از حملات تازه آمریکا پس از انتخابات است، نه فقط وضعیت فیزیکی تنگه.

داده دقیق نرخ بیمه دریایی در دسترس عمومی نیست و هر عددی که برای آن گفته شود باید ادعا تلقی شود.

وابستگان و مسیرهای دور زدن

اگر هرمز حدود ۲۰ درصد مصرف جهانی را جابه‌جا می‌کند، اختلال آن بر واردکنندگان آسیایی بیشتر اثر می‌گذارد. نسخه پیشین این تحلیل از چین، ژاپن، کره و هند به‌عنوان آسیب‌پذیرترین مصرف‌کنندگان یاد کرده بود؛ این ارزیابی منطقی است اما در این بازنگری با داده‌ای مستقل ارزیابی نشده است.

درباره مسیرهای جایگزین، نسخه نخست خط لوله Petroline عربستان را با ظرفیت حداکثر پنج میلیون بشکه در روز نام برده بود. این رقم در بازنگری حاضر مستقل راستی‌آزمایی نشده است؛ نتیجه‌ای که از آن می‌گیریم محتاطانه است: ظرفیت دور زدن تنگه کسری از جریان عادی است.

هرمز در معامله

پس از پیشنهاد «برنامه هفت‌روزه» ایران که رویترز گزارش کرد، میانجی‌های قطری مهلت را به پنج روز و بعد به دو روز رساندند. اما عراقچی شروط را تکرار کرد: رفع تحریم‌های پس از یادداشت اسلام‌آباد، بازگشت معافیت نفتی، آزادسازی دارایی‌ها، کاهش نیروهای آمریکا و به‌رسمیت‌شناختن مسیرهای توافق‌شده با عمان.

طرح کشورهای خلیج فارس به نوشته گاردین بازگشایی هرمز ظرف چهار روز پس از رفع تحریم‌ها را پیش‌بینی می‌کند. تحلیل جزئی‌تر این مسیر در تحلیل مذاکرات ایران و آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمده است.

وزیر دفاع تازه

مجلس ایران مهرداد اخلاقی کتابچی، متخصص موشک‌های بالستیک و هوافضا، را وزیر دفاع کرد. الجزیره او را چهره‌ای «فناورانه» توصیف کرد. این انتصاب را می‌توان نشانه تمرکز بر بازسازی صنعت دفاعی دانست، اما خود انتصاب درباره سیاست هرمز مدرکی مستقیم نیست.

در آمریکا، ترامپ بنا بر الجزیره گفته است توافق پس از انتخابات می‌آید و سی‌ان‌بی‌سی گزارش می‌دهد مقام‌های آمریکایی به متحدان گفته‌اند برای حملات احتمالی پس از ۳ نوامبر آماده باشند، هرچند تصمیم نهایی اعلام نشده است.