آمریکا و سه کشور اروپایی برای ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت قطعنامه تهیه کرده‌اند

ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت در دستور کار غرب

آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان پیش‌نویس قطعنامه‌ای را آماده کرده‌اند که از هیئت ۳۵ عضوی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌خواهد پرونده اجرای تعهدات پادمانی ایران را به شورای امنیت سازمان ملل گزارش کند. متن هنوز رسماً به هیئت مدیران ارائه نشده و دیپلمات‌ها می‌گویند مذاکرات درباره جزئیات آن ادامه دارد.

در صورت ارائه رسمی، انتظار می‌رود پیش‌نویس در نشست پیش‌روی هیئت مدیران در وین به رأی گذاشته شود. این اقدام، اگر تصویب شود، نخستین ارجاع ایران از سوی هیئت مدیران آژانس به شورای امنیت در حدود ۲۰ سال خواهد بود؛ نه نخستین اعلام نقض تعهدات در این مدت. هیئت مدیران پیش‌تر در ژوئن ۲۰۲۵ ایران را به‌دلیل همکاری‌نکردن کامل در پرونده مواد هسته‌ای اعلام‌نشده، در وضعیت عدم پایبندی به تعهدات پادمانی دانسته بود.

محور اختلاف؛ دسترسی بازرسان و سرنوشت اورانیوم ۶۰ درصدی

زمینه اصلی قطعنامه تازه، ناتوانی آژانس در راستی‌آزمایی وضعیت بخشی از تأسیسات هسته‌ای ایران و مواد هسته‌ای موجود در آنهاست. آژانس پیش از حملات ژوئن ۲۰۲۵ برآورد کرده بود ایران ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ اما پس از توقف دسترسی به سایت‌های آسیب‌دیده، تداوم اطلاعات خود درباره موجودی فعلی این مواد را از دست داده است.

در گزارش‌های بعدی نیز مدیرکل آژانس اعلام کرده است که این نهاد نمی‌تواند اندازه ذخایر اورانیوم در تأسیسات آسیب‌دیده یا وضعیت برخی فعالیت‌های غنی‌سازی را راستی‌آزمایی کند. بنابراین رقم ۴۴۰.۹ کیلوگرم، موجودی تأییدشده پیش از حملات است و نباید به‌عنوان میزان قطعی ذخیره فعلی ایران معرفی شود.

شکاف غرب با روسیه و چین

آمریکا و سه کشور اروپایی خواهان تشدید پیگیری پرونده در شورای امنیت هستند، در حالی که روسیه و چین با مبنای حقوقی بخش مهمی از اقدامات غرب درباره پرونده هسته‌ای ایران اختلاف دارند. تهران، مسکو و پکن در مواضع مشترک اخیر خود تأکید کرده‌اند که اختلاف هسته‌ای باید از مسیر گفت‌وگو و دیپلماسی حل شود و مشروعیت بازگشت سازوکارهای پیشین شورای امنیت را نیز به چالش کشیده‌اند.

حتی در صورت تصویب قطعنامه هیئت مدیران، ارجاع پرونده به شورای امنیت به‌خودی‌خود به معنی تصویب اقدام تنبیهی تازه نیست. اختلاف عمیق میان اعضای دائم شورا، به‌ویژه مواضع روسیه و چین، مرحله بعدی این پرونده را نامطمئن می‌کند. نخستین نشانه تعیین‌کننده، متن نهایی قطعنامه و نتیجه رأی هیئت مدیران خواهد بود.