زلنسکی در سازمان ملل؛ جنگ اوکراین را آزمون نظم جهانی خواند

ولودیمیر زلنسکی در سخنرانی ۲۳ سپتامبر در مجمع عمومی سازمان ملل، جنگ اوکراین را نه یک منازعه محدود اروپایی، بلکه آزمونی برای اعتبار نظم بین‌المللی معرفی کرد. رئیس‌جمهور اوکراین که یک روز پیش با دونالد ترامپ دیدار کرده بود، استدلال کرد اگر تغییر مرزها با زور تثبیت شود، پیام آن از اروپا بسیار فراتر خواهد رفت.

محور اصلی سخنرانی او امنیت بود؛ امنیتی که از نگاه کی‌یف دیگر نمی‌تواند فقط بر بیانیه‌ها و تضمین‌های سیاسی متکی باشد. زلنسکی از کشورها خواست توان دفاع هوایی، فشار اقتصادی بر روسیه و سازوکارهای بازدارندگی را تقویت کنند. او گفت تجربه جنگ نشان داده فاصله میان تعهد دیپلماتیک و توان واقعی دفاع می‌تواند برای یک کشور هزینه‌ای وجودی داشته باشد.

پس از دیدار با ترامپ

زلنسکی به گفت‌وگوی روز قبل خود با رئیس‌جمهور آمریکا اشاره کرد و نشان داد واشنگتن همچنان مرکز محاسبات امنیتی اوکراین است. در روزهای پیرامون سخنرانی، بحث درباره پدافند هوایی، تولید و تأمین موشک‌های پاتریوت و شکل آینده تضمین‌های امنیتی دوباره برجسته شده بود. سخنرانی او تلاشی بود برای تبدیل این گفت‌وگوهای دوجانبه به مطالبه‌ای گسترده‌تر از جامعه بین‌المللی.

در عین حال، او از سازمان ملل خواست میان اصل حاکمیت کشورها و ملاحظات قدرت‌های بزرگ توازن برقرار نکند. استدلال کی‌یف این است که منشور سازمان ملل درباره تمامیت ارضی روشن است و هر مصالحه‌ای که اشغال سرزمین را به یک واقعیت دائمی تبدیل کند، می‌تواند همان قواعدی را تضعیف کند که کشورهای کوچک‌تر برای امنیت خود به آن وابسته‌اند.

جنگی که از میدان نبرد فراتر رفته

زلنسکی بار دیگر جنگ را به انرژی، غذا، زیرساخت و فناوری پیوند زد. حمله به شبکه برق و زیرساخت‌های غیرنظامی، استفاده گسترده از پهپادها و موشک‌ها و تأثیر جنگ بر بازارهای جهانی، در روایت او نشانه‌هایی بودند که مرز میان جبهه نظامی و امنیت اقتصادی را کم‌رنگ کرده‌اند. اوکراین می‌خواهد شرکایش نه فقط درباره پایان جنگ، بلکه درباره هزینه ادامه آن برای روسیه تصمیم بگیرند.

یکی از پیام‌های مهم سخنرانی، هشدار درباره عادی‌شدن جنگ فرسایشی بود. هرچه درگیری طولانی‌تر شود، خطر آن بیشتر است که جهان به آمار تلفات و حملات روزانه عادت کند. زلنسکی تلاش کرد این عادی‌شدن را بشکند و جنگ را دوباره به پرسش بنیادین منشور ملل متحد برگرداند: آیا یک دولت می‌تواند با زور آینده سرزمینی دولت دیگر را تعیین کند؟

آنچه روشن است و آنچه هنوز روشن نیست

روشن است که اوکراین همچنان حمایت نظامی و سیاسی غرب را برای ادامه مقاومت ضروری می‌داند و آمریکا در این معادله جایگاه تعیین‌کننده دارد. روشن نیست مذاکرات احتمالی با روسیه با چه خطوط قرمزی آغاز خواهد شد، چه تضمین‌هایی پس از آتش‌بس قابل اجراست و آیا مسکو و کی‌یف اساساً درباره چارچوب پایان جنگ نقطه مشترکی خواهند یافت.

برای اروپا نیز مسئله فقط اوکراین نیست. دولت‌های اروپایی در حال بازنگری در بودجه‌های دفاعی، تولید مهمات و وابستگی امنیتی خود به آمریکا هستند. از این منظر، سخنرانی زلنسکی بخشی از بحث بزرگ‌تری درباره معماری امنیتی اروپا پس از جنگ است.

مسیر بعدی

مرحله بعدی به تصمیم‌های عملی درباره پدافند هوایی، فشار تحریمی، تأمین تسلیحات و هر چارچوب مذاکره‌ای بستگی دارد که واشنگتن و پایتخت‌های اروپایی دنبال کنند. زلنسکی در نیویورک کوشید یک پیام را تثبیت کند: توافقی که فقط تیراندازی را متوقف کند اما امکان حمله بعدی را باقی بگذارد، از نگاه او صلح پایدار نیست.

به همین دلیل، اهمیت سخنرانی در جزئیات یک پیشنهاد تازه نبود؛ در تلاش برای نگه داشتن جنگ اوکراین در مرکز بحث درباره اعتبار نظم بین‌المللی بود. کی‌یف می‌خواهد نتیجه این جنگ نه به‌عنوان معامله‌ای منطقه‌ای، بلکه به‌عنوان سابقه‌ای برای نحوه برخورد جهان با استفاده از زور دیده شود.