رودریگز در سازمان ملل؛ کاراکاس از بازگشت دیپلماسی با آمریکا گفت

دلسی رودریگز، رئیس‌جمهور موقت ونزوئلا، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل لحنی دوگانه اما حساب‌شده داشت: از یک سو از حاکمیت و استقلال کشورش دفاع کرد و از فشار خارجی انتقاد داشت؛ از سوی دیگر از آمادگی دولت دونالد ترامپ برای بازگشت به مسیر روابط دیپلماتیک و همکاری با کاراکاس تشکر کرد.

همین ترکیب، سخنرانی ۲۳ سپتامبر را مهم می‌کند. روابط آمریکا و ونزوئلا سال‌ها با تحریم، اختلاف بر سر مشروعیت سیاسی و مناقشه نفتی تعریف شده بود. رودریگز اکنون تلاش کرد نشان دهد کاراکاس بدون کنار گذاشتن روایت حاکمیتی خود، آماده معامله و عادی‌سازی محدود است.

پیام مستقیم به واشنگتن

رودریگز صریحاً از ترامپ و دولت او برای آمادگی جهت ازسرگیری مسیر روابط دیپلماتیک و همکاری تشکر کرد. این جمله در فضای مجمع عمومی فقط تعارف دیپلماتیک نبود. کاراکاس و واشنگتن در ماه‌های گذشته بر سر نفت، دارایی‌ها، زندانیان و کانال‌های سیاسی تماس‌هایی داشته‌اند و هر گشایش در روابط می‌تواند بر بازار انرژی و سیاست منطقه‌ای اثر بگذارد.

با این حال، رئیس‌جمهور موقت ونزوئلا کوشید این گشایش را به‌عنوان عقب‌نشینی در برابر فشار معرفی نکند. او بر حق کشورش برای کنترل منابع طبیعی و تصمیم‌گیری مستقل تأکید کرد؛ موضوعی که در داخل ونزوئلا برای مشروعیت هر توافق اقتصادی با آمریکا اهمیت دارد.

نفت در پشت صحنه دیپلماسی

ونزوئلا یکی از بزرگ‌ترین ذخایر اثبات‌شده نفت جهان را دارد، اما سال‌ها تحریم، کمبود سرمایه‌گذاری و مشکلات فنی ظرفیت تولید آن را محدود کرده است. هر کاهش محدودیت‌های آمریکا می‌تواند امکان فروش، سرمایه‌گذاری و بازسازی بخشی از صنعت نفت را افزایش دهد.

در مقابل، واشنگتن نیز در شرایط نوسان بازار جهانی انرژی انگیزه دارد گزینه‌های عرضه را متنوع کند. به همین دلیل روابط دو کشور فقط پرونده‌ای سیاسی نیست؛ انرژی یکی از موتورهای اصلی هر معامله احتمالی است. سخنرانی رودریگز نشان داد کاراکاس می‌خواهد از این اهرم استفاده کند بدون آنکه مالکیت حاکمیتی منابع را موضوع مذاکره جلوه دهد.

تحریم و مشروعیت

رودریگز تحریم‌های یک‌جانبه را بخشی از فشار ساختاری بر اقتصاد ونزوئلا دانست. دولت کاراکاس سال‌هاست بخش مهمی از بحران اقتصادی را به محدودیت‌های خارجی نسبت می‌دهد، در حالی که منتقدان داخلی و خارجی سوءمدیریت، فساد و فرسایش نهادها را نیز عوامل اصلی می‌دانند. این دو روایت همچنان در برابر یکدیگر قرار دارند.

برای دولت ونزوئلا، عادی‌سازی با آمریکا بدون حفظ روایت مقاومت سیاسی دشوار است. برای واشنگتن نیز همکاری اقتصادی بدون پرداختن به مسائل سیاسی و حقوقی می‌تواند با مخالفت داخلی روبه‌رو شود. به همین دلیل هر توافق پایدار احتمالاً مرحله‌ای و مشروط خواهد بود.

پیام منطقه‌ای

بازگشت کانال دیپلماتیک میان واشنگتن و کاراکاس می‌تواند بر آمریکای لاتین نیز اثر بگذارد. دولت‌های منطقه سال‌ها میان سیاست فشار حداکثری و راهبرد گفت‌وگو درباره ونزوئلا اختلاف داشته‌اند. اگر مسیر تازه نتیجه عملی بدهد، وزن طرفداران مذاکره افزایش خواهد یافت.

آنچه می‌دانیم و آنچه هنوز روشن نیست

آنچه روشن است این است که رودریگز در تریبون سازمان ملل از امکان همکاری با دولت ترامپ استقبال کرد و هم‌زمان خطوط حاکمیتی کاراکاس را حفظ کرد. هنوز روشن نیست این تماس‌ها به بازگشایی کامل روابط دیپلماتیک، کاهش پایدار تحریم‌ها یا قراردادهای بزرگ‌تر انرژی منجر خواهد شد.

مرحله بعدی را نه لحن سخنرانی، بلکه جزئیات توافق‌های اجرایی تعیین می‌کند: مجوزهای نفتی، وضعیت دارایی‌های مسدودشده، سطح نمایندگی دیپلماتیک و شروط سیاسی دو طرف. نیویورک نشان داد درِ مذاکره باز است؛ اما هنوز معلوم نیست این در تا کجا باز خواهد ماند.