پرونده «تروریسم» در نزدیکی RAF Fairford؛ چرا این پایگاه برای جنگ ایران مهم است؟

بازداشت پنج مرد در نزدیکی پایگاه RAF Fairford در جنوب انگلیس، پرونده‌ای را باز کرده که هم جنبه ضدتروریسم دارد و هم به جنگ ایران گره خورده است. پلیس بریتانیا اعلام کرده این افراد ابتدا به ظن جرایم مرتبط با مواد منفجره بازداشت شدند و سپس پرونده زیر عنوان «آماده‌سازی یک اقدام تروریستی» در اختیار پلیس ضدتروریسم قرار گرفت.

در عین حال، تا این لحظه مقام‌های بریتانیایی پیوند مستقیمی میان بازداشت‌شدگان و ایران تأیید نکرده‌اند. وزیر دفاع بریتانیا نیز گفته گمانه‌زنی درباره نقش ایران مسئولانه نیست.

چرا RAF Fairford مهم است؟

RAF Fairford یک پایگاه بریتانیایی است که میزبان واحدهای پشتیبانی نیروی هوایی آمریکا است. این پایگاه در جریان جنگ جاری ایران و آمریکا برای عملیات بمب‌افکن‌های آمریکایی استفاده شده و به همین دلیل در ادبیات رسمی و رسانه‌ای به یکی از نقاط حساس در زیرساخت نظامی غرب تبدیل شده است.

در ماه‌های گذشته ایران نیز هشدار داده بود پایگاه‌هایی که برای حمله به خاک ایران استفاده شوند، می‌توانند هدف مشروع تلقی شوند. این زمینه باعث شده هر حادثه امنیتی اطراف Fairford با حساسیت بیشتری بررسی شود.

چه اتفاقی افتاد؟

پلیس پس از گزارش سه خودروی مشکوک که به سمت پایگاه حرکت می‌کردند وارد عمل شد. محدوده‌ای امنیتی ایجاد شد، تیم‌های خنثی‌سازی بمب اعزام شدند و شماری از ساکنان روستای نزدیک نیز تخلیه شدند.

پنج مظنون همچنان در بازداشت‌اند و جزئیات هویتی یا تابعیت آن‌ها اعلام نشده است.

رمزگشایی پرونده

فکت: پنج نفر به ظن آماده‌سازی اقدام تروریستی بازداشت شده‌اند و RAF Fairford در عملیات نظامی آمریکا علیه ایران نقش داشته است.

نامعلوم: اینکه این پرونده ارتباط سازمانی، دولتی یا عملیاتی با ایران دارد یا نه، هنوز مشخص نیست.

اهمیت امنیتی: اگر ثابت شود زیرساخت‌های نظامی آمریکا در اروپا هدف برنامه‌ریزی عملیاتی بوده‌اند، این می‌تواند سطح حفاظت از پایگاه‌های آمریکایی و ناتو را افزایش دهد.

اثر سیاسی: پرونده می‌تواند فشار داخلی بر دولت بریتانیا را درباره استفاده آمریکا از پایگاه‌های این کشور در جنگ افزایش دهد.

بعد از این چه باید دید؟

اتهام رسمی دادستانی، اطلاعات درباره مواد یا تجهیزات کشف‌شده و هرگونه اعلام درباره انگیزه یا شبکه پشتیبان مظنونان تعیین خواهد کرد این پرونده یک اقدام مستقل، یک عملیات سازمان‌یافته یا صرفاً یک ظن اولیه بوده است.

به‌روزرسانی: ایران ارتباط با پرونده را رد کرد

سفارت ایران در لندن در ۲۸ سپتامبر هرگونه ارتباط تهران با حادثه RAF Fairford را رد کرد و گمانه‌زنی‌ها را «بی‌اساس» خواند. در مقابل، وزیر خارجه بریتانیا از مقابله با هرگونه «نیروهای نیابتی ایران» سخن گفت. این دو موضع باید جداگانه و به‌عنوان ادعاهای طرفین گزارش شوند؛ تا این لحظه پلیس بریتانیا پیوند عملیاتی متهمان با ایران را به‌طور عمومی اثبات نکرده است.

گزارش زنده الجزیره همچنین اعلام کرد پنج مرد بازداشت‌شده بعداً با قرار وثیقه آزاد شده‌اند و تحقیقات ادامه دارد. بنابراین وضعیت پرونده هنوز مرحله تحقیقاتی است و نباید بازداشت اولیه را معادل اثبات اتهام دانست.

تایم‌لاین پرونده RAF Fairford

• ۲۷ سپتامبر، حدود ۰۰:۴۵: پلیس گلوسسترشایر پس از گزارش سه خودروی مشکوک در حال حرکت به سمت پایگاه RAF Fairford وارد عمل شد.
• ۲۷ سپتامبر: پنج مرد در منطقه Whelford ابتدا به ظن جرایم مرتبط با مواد منفجره و سپس به ظن «آماده‌سازی اقدام تروریستی» بازداشت شدند. پلیس ضدتروریسم بریتانیا مدیریت پرونده را بر عهده گرفت.
• ۲۸ سپتامبر، صبح: سفارت ایران در لندن هرگونه ارتباط تهران با حادثه را رد کرد و گمانه‌زنی‌ها را بی‌اساس خواند. هم‌زمان مقام‌های بریتانیا گفتند احتمال دخالت بازیگران خارجی یا نیروهای نیابتی یکی از خطوط تحقیق است، نه نتیجه قطعی تحقیق.
• ۲۸ سپتامبر، بعدازظهر: پلیس ضدتروریسم اعلام کرد هر پنج مظنون با قرار وثیقه و شروط محدودکننده آزاد می‌شوند؛ تحقیقات ادامه دارد و آزادی با وثیقه به معنای بسته‌شدن پرونده یا رفع ظن نیست.

پیشینه: چرا Fairford در این پرونده حساس است؟

RAF Fairford یک پایگاه نیروی هوایی سلطنتی بریتانیاست که به‌طور گسترده توسط نیروی هوایی آمریکا نیز استفاده می‌شود. در جریان جنگ ایران و آمریکا، این پایگاه برای استقرار و عملیات هواگردهای آمریکایی اهمیت پیدا کرده است؛ به همین دلیل هر حادثه امنیتی در پیرامون آن فوراً در چارچوب گسترده‌تر جنگ و تهدیدهای احتمالی علیه زیرساخت‌های نظامی غرب تفسیر می‌شود.

اما اهمیت راهبردی پایگاه نباید جای شواهد پرونده را بگیرد. تا این لحظه پلیس بریتانیا به‌صورت عمومی نگفته است که بازداشت‌شدگان به ایران، روسیه یا یک گروه مشخص وابسته بوده‌اند. بررسی این احتمال بخشی از «چند خط تحقیق» است.

چندمنبعی: چه چیزهایی تأیید شده‌اند؟

پلیس متروپولیتن/ضدتروریسم: زمان گزارش اولیه، وجود سه خودروی مشکوک، بازداشت پنج نفر و عناوین اولیه اتهامی را تأیید کرده است.

الجزیره: رد رسمی دخالت از سوی ایران و هشدار مقام‌های بریتانیا درباره احتمال فعالیت نیابتی را گزارش کرده است.

گزارش‌های ۲۸ سپتامبر بریتانیا و AP: تأیید می‌کنند هر پنج نفر با قرار وثیقه آزاد شده‌اند و همچنان تحت تحقیق و محدودیت‌های پلیسی هستند.

خط قرمز تحریری رونما در این پرونده

در این مرحله، نسبت‌دادن عملیات به ایران یک فرضیه در حال بررسی است، نه یک واقعیت اثبات‌شده. عبارت‌های «حمله ایران»، «شبکه ایران» یا «عملیات نیابتی ایران» نباید به‌صورت خبری قطعی استفاده شوند مگر اینکه پلیس، دادستانی یا دادگاه شواهد مشخص و قابل ارزیابی ارائه کند.

بعد از این چه چیزی تعیین‌کننده است؟

اگر دادستانی اتهام رسمی صادر کند، نوع مواد یا تجهیزات کشف‌شده علنی شود، ارتباطات مظنونان با یک سازمان یا دولت مشخص مستند شود یا پرونده بدون اتهام بسته شود، هرکدام مسیر تحلیل را تغییر می‌دهد. تا آن زمان مهم‌ترین فکت این است که پنج نفر بازداشت و سپس با وثیقه آزاد شده‌اند و تحقیق ادامه دارد.