یک منبع ایرانی ادعای «بازرسی در برابر رفع تحریم» را رد کرد؛ پزشکیان بر گفت‌وگو تأکید کرد

ایران اعلام کرده پاسخ رسمی آمریکا به تازه‌ترین پیشنهاد تهران برای پایان جنگ دریافت شده است. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پس از بازگشت از نیویورک این پاسخ را به مسعود پزشکیان ارائه کرده؛ با این حال متن و جزئیات پاسخ واشنگتن هنوز علنی نشده است.

اهمیت خبر در این است که مسیر دیپلماتیک، با وجود ادامه تحریم‌ها و اختلاف بر سر تنگه هرمز، هنوز بسته نشده است. اکنون سؤال اصلی این است که پاسخ آمریکا تا چه حد با خواسته‌های ایران درباره رفع محاصره دریایی، دسترسی به دارایی‌های مسدودشده و کاهش محدودیت‌های نفتی هم‌خوانی دارد.

چه چیزی تازه است؟

بر اساس گزارش آسوشیتدپرس در ۳۰ سپتامبر، مقام‌های ایرانی تأیید کرده‌اند که پاسخ رسمی واشنگتن به پیشنهاد اخیر تهران دریافت شده است. این پیشنهاد در جریان تماس‌های غیرمستقیم در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل و با میانجی‌گری کشورهای منطقه مطرح شده بود.

محور اصلی پیشنهاد ایران، بازگشایی تنگه هرمز در برابر مجموعه‌ای از امتیازهای اقتصادی و امنیتی گزارش شده است؛ از جمله رفع بخشی از محاصره دریایی آمریکا، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و کاهش یا حذف برخی محدودیت‌ها بر فروش نفت.

آنچه می‌دانیم و آنچه هنوز نمی‌دانیم

می‌دانیم که پاسخ رسمی آمریکا به تهران رسیده و در سطح ریاست‌جمهوری ایران بررسی می‌شود. می‌دانیم که گفت‌وگوها در روزهای اخیر با نقش میانجی قطر و دیگر بازیگران منطقه‌ای ادامه داشته است. اما هنوز مشخص نیست واشنگتن کدام بخش از پیشنهاد ایران را پذیرفته، رد کرده یا مشروط کرده است.

همچنین روشن نیست آیا موضوع هسته‌ای، بازرسی‌ها و ترتیبات امنیتی منطقه‌ای در پاسخ آمریکا به‌صورت بسته‌ای واحد مطرح شده یا واشنگتن حاضر است ابتدا بر یک توافق محدود درباره هرمز و کاهش تنش تمرکز کند.

چرا این موضوع مهم است؟

تنگه هرمز فقط یک پرونده دوجانبه نیست. اختلال در این مسیر، هزینه حمل‌ونقل و بیمه انرژی را بالا برده و بر قیمت نفت و گاز اثر گذاشته است. هر نشانه‌ای از توافق می‌تواند مستقیماً بر بازار انرژی اثر بگذارد؛ همان‌طور که هر شکست تازه در مذاکرات می‌تواند ریسک نظامی را دوباره افزایش دهد.

برای ایران، نتیجه این گفت‌وگوها مستقیماً با درآمد نفتی، دسترسی ارزی و فشار بر ریال مرتبط است. برای آمریکا نیز کاهش تنش می‌تواند بخشی از فشار انرژی و امنیتی منطقه را کم کند، اما واشنگتن هم‌زمان می‌کوشد بدون واگذاری اهرم‌های اصلی، امتیازهای گسترده‌تری از تهران بگیرد.

مرحله بعدی چیست؟

مهم‌ترین نشانه، واکنش رسمی دولت ایران به پاسخ واشنگتن است. اگر تهران پاسخ را مبنای ادامه مذاکره بداند، احتمالاً میانجی‌ها وارد مرحله تدوین متن اجرایی خواهند شد. اگر اختلاف‌ها بنیادی باشد، خطر بازگشت به چرخه فشار اقتصادی و نظامی بیشتر می‌شود.

در ۷۲ ساعت آینده باید اظهارات عراقچی، کاخ سفید، قطر و عمان، هرگونه تغییر در محدودیت‌های کشتیرانی هرمز و واکنش بازار نفت را دنبال کرد.