بروکینگز: رشد اقتصاد جهان حفظ شده، اما بدهی و تورم خطرساز است

رونما | دوشنبه ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶. تازه‌ترین به‌روزرسانی شاخص «ردیابی بازیابی اقتصاد جهانی» (TIGER)، که مؤسسه بروکینگز با همکاری فایننشال‌تایمز تهیه می‌کند، تصویری دوگانه از اقتصاد جهان ارائه کرده است: فعالیت اقتصادی در شماری از اقتصادهای بزرگ و نوظهور نسبتاً مقاوم مانده، اما تورم پایدار، بدهی عمومی و هزینه سنگین تأمین مالی می‌تواند این مقاومت را شکننده کند. گزارش پژوهشی در ۱۱ اکتبر منتشر شد و فایننشال‌تایمز ۱۲ اکتبر به پیامدهای آن پرداخت.

نتیجه اصلی گزارش چیست؟

اسوار پراساد و توماس ریوروس، تهیه‌کنندگان به‌روزرسانی اکتبر شاخص TIGER، می‌گویند رشد جهانی با وجود بی‌ثباتی در سیاست‌های تجاری و تنش‌های ژئوپلیتیک تثبیت شده است. این داوری به معنای عبور قطعی از خطر رکود یا تضمین رشد در سال آینده نیست. شاخص‌های ترکیبی آنها فعالیت واقعی اقتصاد، شرایط مالی و اعتماد را در کشورهای مختلف کنار هم قرار می‌دهند؛ بنابراین یک عدد واحد به‌تنهایی نشان‌دهنده تجربه همه خانوارها و بنگاه‌ها نیست.

در داده‌های توصیف‌شده، آمریکا همچنان از سرمایه‌گذاری مرتبط با هوش مصنوعی و مخارج مصرفی حمایت می‌گیرد، اما بازار کار نشانه‌هایی از کندی دارد. در منطقه یورو، هزینه انرژی و فشار رقابت صادراتی بر صنعت اثر می‌گذارد. چین همچنان بیش از تقاضای داخلی بر تولید و صادرات تکیه دارد و هند با تقاضای داخلی و رشد تولید صنعتی وضعیت متفاوتی نشان می‌دهد. این تفاوت‌ها یادآور آن است که تعبیر «اقتصاد جهانی مقاوم» نباید به معنای بهبود یکسان در همه کشورها خوانده شود.

چرا رشد و احساس خانوارها ممکن است از هم جدا شوند؟

بخشی از رونق سرمایه‌گذاری در مراکز داده، تجهیزات رایانشی و زیرساخت هوش مصنوعی می‌تواند تولید و سود شرکت‌ها را بالا ببرد؛ اما هنوز روشن نیست سود بهره‌وری چه میزان و با چه فاصله زمانی به دستمزد و اشتغال گسترده منتقل می‌شود. پژوهشگران بروکینگز از واگرایی میان خوش‌بینی بنگاه‌ها و ضعف اعتماد خانوارها در برخی اقتصادهای پیشرفته سخن می‌گویند. رشد تولید ناخالص داخلی، به‌تنهایی، شاخص کافی برای سنجش قدرت خرید خانواده‌ها نیست.

از سوی دیگر، تورم بالاتر از هدف بانک‌های مرکزی و افزایش بازده اوراق دولتی، وام‌گیری را برای دولت‌ها و بخش خصوصی گران‌تر می‌کند. در این وضعیت، دولت بدهکار با انتخاب دشوارتری میان بازپرداخت بدهی، سرمایه‌گذاری عمومی و حمایت اجتماعی روبه‌رو می‌شود. کاهش فوری مخارج ممکن است از نگرانی بازار بدهی کم کند، اما در صورت اجرای نامتناسب می‌تواند تقاضا و خدمات عمومی را تضعیف کند؛ به همین دلیل پژوهش به اصلاحات ساختاری و افزایش بهره‌وری تأکید دارد، نه یک نسخه ثابت برای همه اقتصادها.

انرژی، تجارت و کشورهای آسیب‌پذیر

افزایش قیمت انرژی برای کشورهای واردکننده سوخت می‌تواند به فشار بر تراز پرداخت‌ها، هزینه تولید و تورم مصرف‌کننده تبدیل شود. بااین‌حال، شدت اثر به ذخایر ارزی، قراردادهای واردات، یارانه‌ها و ساختار تولید کشور بستگی دارد. گزارش بروکینگز از خطر تنش تجاری و شوک عرضه هم‌زمان با فشار بدهی سخن می‌گوید؛ اما عدد قطعی تازه‌ای برای سهم هر عامل در تورم جهان ارائه نمی‌کند.

در گزارش رونما درباره تسریع عرضه گازوئیل از ذخایر اضطراری توضیح داده شد که سیاست انرژی می‌تواند بخشی از فشار کوتاه‌مدت را جابه‌جا کند، نه این‌که به‌تنهایی مشکل بدهی و تورم را حل کند. همچنین تحلیل رونما درباره مسیر ریلی چین و ایران نشان می‌دهد که تغییر کریدورها در عمل علاوه بر مسافت، به تحریم، هزینه بیمه و دسترسی بانکی وابسته است.

تفاوت اقتصادهای بزرگ در ارزیابی تازه

این جدول بازتاب ارزیابی پژوهشگران است، نه پیش‌بینی قطعی نرخ رشد کشورها. برای قضاوت عددی باید سری زمانی رسمی تولید، تورم و اشتغال هر کشور را جداگانه بررسی کرد.

چه چیزی قطعی است و چه چیزی هنوز نامعلوم؟

قطعی: به‌روزرسانی اکتبر شاخص TIGER در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده و در آن از رشد تثبیت‌شده در کنار خطر تورم و بدهی سخن رفته است. ارزیابی پژوهشگران: سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی می‌تواند به افزایش بهره‌وری کمک کند، اما توزیع منافع آن نامطمئن است. نامعلوم: شدت شوک بعدی انرژی، مسیر نرخ بهره و این‌که سرمایه‌گذاری فناوری در عمل چه میزان به رشد دستمزدها تبدیل شود. انتشار گزارش پژوهشی با اعلام سیاست تازه از سوی صندوق پول یا بانک‌های مرکزی تفاوت دارد.

گام بعد برای سنجش این هشدار چیست؟

شاخص‌های قابل پیگیری شامل نرخ تورم هسته، بازده اوراق ده‌ساله دولتی، رشد دستمزد واقعی، اعتماد مصرف‌کننده، تولید صنعتی و سهم سرمایه‌گذاری فناوری در تولید ناخالص داخلی است. در نشست‌های ۱۲ تا ۱۸ اکتبر صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در بانکوک نیز گزارش چشم‌انداز اقتصاد جهانی و ثبات مالی منتشر می‌شود؛ مقایسه آن داده‌ها با شاخص TIGER می‌تواند نشان دهد این مقاومت اقتصادی تا چه اندازه گسترده و پایدار است. این دو مجموعه داده روش‌شناسی یکسان ندارند و نباید به جای یکدیگر به کار روند.