آلبرتا به ماندن در کانادا رأی داد؛ ۷۵ درصد در نتایج اولیه همه‌پرسی جدایی

بر پایه نتایج اولیه و غیررسمی، حدود ۷۵ درصد رأی‌دهندگان آلبرتا مسیر آغاز جدایی از کانادا را رد کردند. رقم‌ها وقتی اعلام شد که نزدیک به ۹۰ درصد حوزه‌ها شمارش شده بود و هنوز نهایی نیست. این گزارش می‌گوید رأی دقیقاً درباره چه بود، کارنی و اسمیت چه گفتند و جدایی‌طلبان چه مسیری در پیش دارند.

چه رأی داده شد

پرسش همه‌پرسی درباره استقلال فوری نبود. اگر پاسخ «آری» برنده می‌شد، آلبرتا وارد مسیری می‌شد که ممکن بود به همه‌پرسی دیگری درباره ترک کانادا برسد. به همین دلیل نتیجه را باید رد آغاز این مسیر دانست، نه فقط یک نظرسنجی درباره حس تعلق به کانادا. متن دقیق پرسش در منابع بررسی‌شده برای این گزارش نیامده و در اینجا نقل نمی‌شود.

ارقام بالا از نتایج اولیه و غیررسمی اداره انتخابات آلبرتا است. شمار نهایی ممکن است اندکی تغییر کند، اما فاصله میان دو طرف چنان بزرگ است که جهت نتیجه را دگرگون نمی‌کند.

واکنش اتاوا و ادمونتون

کارنی گفت: «این نتیجه عالی برای کانادا است که آلبرتایی‌ها وحدت را برگزیدند.» به گفته او، تنها بخش کوچکی از آن یک‌چهارم رأی‌دهندگان واقعاً طرفدار خروج است. او صبح پس از رأی‌گیری با اسمیت تلفنی صحبت کرد و دو طرف از همکاری نزدیک‌تر میان دولت فدرال و استان، از جمله در موضوع مهاجرت، سخن گفتند.

اسمیت در سخنرانی تلویزیونی نتیجه را خوشامد گفت و مشارکت را «تاریخی» خواند. او تعهد کرد در دوران نخست‌وزیری‌اش همه‌پرسی جدایی دیگری نخواهد بود، اما افزود که آلبرتا برای استقلال عمل بیشتر در چارچوب نهادهای سیاسی و حقوقی کانادا به فشار بر اتاوا ادامه می‌دهد. او همچنین به اعضای حزب محافظه‌کار متحد که جدایی را می‌خواهند گفته است نتیجه را بپذیرند یا حزب دیگری را برگزینند.

جدایی‌طلبان چه می‌گویند

چهره‌های جدایی‌طلب حرفشان را یکسان نمی‌زنند. دیوید پارکر، از سازمان‌دهندگان این جریان، نوشت که استقلال «دور به نظر می‌رسد» و نباید وانمود کرد که این شکست نبود. جف رث از «پروژه رفاه آلبرتا» اما گفت: «ما جایی نمی‌رویم.» او پیش از رأی‌گیری گفته بود حتی ۳۰ درصد را موفقیت می‌داند و اکنون خواهان کنار رفتن اسمیت از رهبری حزب است؛ او حتی احتمال انشعاب و تشکیل حزبی طرفدار استقلال را مطرح می‌کند.

تامس لوکاشوک، معاون پیشین نخست‌وزیر استان که کارزار «برای همیشه کانادایی» را رهبری می‌کرد، فشارهای دونالد ترامپ را هم در این نتیجه مؤثر دانست: «با کانادا درنیفتید. رئیس‌جمهور ترامپ دارد تماشا می‌کند.» جنگ تجاری آمریکا و تهدیدهای ترامپ درباره تبدیل کانادا به پنجاه‌ویکمین ایالت، به گفته گزارش‌ها، به کارنی کمک کرد حمایت را در آلبرتا تقویت کند. این ارزیابی بیشتر یک برداشت سیاسی است تا اثبات علّی؛ رأی‌دهندگان در گزارش‌ها دلایل متفاوتی داشتند، از ناخشنودی از اتاوا تا نگرانی درباره هزینه برگزاری همه‌پرسی در شرایطی که درمان و خدمات عمومی نیاز به بودجه دارند.

چرا نتیجه مهم است

آلبرتا چهارمین ذخایر اثبات‌شده نفت جهان را دارد و فرهنگ سیاسی محافظه‌کار و نارضایتی قدیمی از دولت‌های لیبرال فدرال در آن ریشه دوانده است. با این حال، چنان‌که جیسون کنی، نخست‌وزیر پیشین استان، یادآوری کرده، احزاب جدایی‌طلب تاریخاً تنها یک تا دو درصد رأی گرفته‌اند. رأی این هفته نشان می‌دهد نارضایتی از اتاوا هنوز به خواست گسترده برای ترک کانادا تبدیل نشده است.

پیش‌تر کارنی گفته بود استقلال فوری آلبرتا مطرح نیست؛ حالا رأی‌دهندگان هم مسیر آغاز جدایی را رد کرده‌اند. برای اسمیت اما وضع پیچیده‌تر است: او باید هم با نتیجه کنار بیاید و هم با جناح جدایی‌طلب حزبش. بحث جدایی‌خواهی در کانادا هم به آلبرتا محدود نیست؛ در کبک نیز پس از پیروزی حزب کبکی در انتخابات پرونده استقلال دوباره روی میز آمده است.

آنچه هنوز روشن نیست، جزئیات همکاری تازه فدرال و استانی و سرنوشت رهبری اسمیت در حزب است. شمار نهایی آرا و میزان مشارکت هم باید پس از تأیید رسمی منتشر شود.