انویدیا مدل باز ۱۲۰ میلیارد پارامتری عرضه کرد؛ سازنده تراشه حالا سازنده مدل هم هست

انویدیا در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۳ مهر ۱۴۰۵) دو مدل تازه از خانواده «نموترون» را با وزن‌های باز عرضه کرد: «سوپر VL» با ۱۲۰ میلیارد پارامتر برای عامل‌های هوش مصنوعی سازمانی و «بولت» برای اجرا روی رایانه شخصی. این مطلب می‌گوید این مدل‌ها از کجا آمده‌اند، شرکت چه ادعایی دارد و کدام ادعاها هنوز آزمون مستقل نشده‌اند.

چه چیزی عرضه شد و چرا اهمیت دارد؟

«عامل هوش مصنوعی» برنامه‌ای است که فقط پاسخ نمی‌دهد؛ چند مرحله را پشت‌سرهم انجام می‌دهد، ابزار صدا می‌زند و در وب می‌گردد. انویدیا سوپر VL را برای همین کار ساخته و آن را مدلی «بینایی-زبانی» معرفی می‌کند که متن و تصویر را با هم می‌فهمد. به گفته شرکت، توانایی آن با بزرگ‌ترین مدل استدلالی خود انویدیا قابل مقایسه است، اما با حدود یک‌پنجم پارامتر.

مدل با وزن‌های باز، داده‌های باز و دستور آموزش عرضه شده و از Hugging Face، OpenRouter، ModelScope و بسته NIM انویدیا در دسترس است. یعنی سازمان‌ها می‌توانند آن را روی داده خودشان پس‌آموزش دهند و روی زیرساخت خودشان اجرا کنند. همین نکته، نه تنها اندازه مدل، دلیل توجه به این عرضه است: انویدیا که بزرگ‌ترین فروشنده تراشه هوش مصنوعی است، حالا برای مدل هم نسخه‌ای عرضه می‌کند که سازمان می‌تواند بدون ابر شرکتی دیگر اجرا کند.

سمت دوم ماجرا رایانه شخصی است. «بولت ۷۴B-A9B ۲۴GB» مدلی با ۷۴ میلیارد پارامتر کل و ۹ میلیارد فعال است که با کوانتیزه‌سازی بومی ۲ بیتی در ۲۴ گیگابایت جا می‌شود. انویدیا آن را برای لپ‌تاپ‌های «RTX Spark» (ورود به بازار ۱۶ اکتبر) و ایستگاه‌های DGX Spark ساخته و می‌گوید در میان مدل‌های باز هم‌رده رتبه اول PinchBench و رتبه دوم BrowseComp را دارد. این رتبه‌ها هم از خود شرکت است.

پیشینه: نموترون از کجا آمده؟

تاریخ نخستین عرضه خانواده نموترون در منابع خوانده‌شده نیامده، اما مسیر نسل فعلی روشن است. سوپر و بولت تازه‌ترین حلقه‌های خانواده‌ای‌اند که انویدیا در سال ۲۰۲۶ با مدل‌هایی در اندازه‌های مختلف تکمیل می‌کند.

1. ۴ ژوئن ۲۰۲۶انویدیا «نموترون ۳ اولترا» را منتشر کرد: مدلی ترکیبی از معماری مامبا و ترنسفورمر با ۵۵۰ میلیارد پارامتر کل و ۵۵ میلیارد فعال و پنجره متن تا یک میلیون توکن. شرکت آن را «آخرین و بهترین مدل خانواده نموترون ۳» نامیده است.
2. اوت ۲۰۲۶«نموترون ۳٫۵ لایتنینگ» عرضه شد؛ مدلی ۳۰ میلیارد پارامتری با ۳ میلیارد پارامتر فعال برای کارهای پرحجم. روز دقیق انتشار در منابع نیامده است.
3. ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶عرضه نموترون ۳٫۵ سوپر VL و بولت ۷۴B-A9B.
4. ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶زمان اعلام‌شده برای ورود لپ‌تاپ‌های RTX Spark که بولت برایشان طراحی شده است.
5. ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶موعد اعلام‌شده برای نسخه کوچک «بولت E4B» با ۴ گیگابایت؛ اجرای این وعده بررسی نشد.

سازنده و کاربران نام‌برده

سازنده انویدیاست و پست معرفی را کاری بریسکی، معاون ارشد مدل‌های باز و نرم‌افزار شرکت، نوشته است. انویدیا می‌گوید سوپر VL را با همکاری «ائتلاف نموترون» ساخته است. فهرست کاربران هم از زبان خود شرکت است: شرکت اسکیل‌ای‌آی مدل را برای یک عامل مالی اسکای‌دنس و یک عامل بررسی تجاری ای‌وای پس‌آموزش داده؛ ای‌آی۲۱ و آلیس آن را برای مقاومت در برابر حملات سایبری تنظیم کرده‌اند؛ و رمپ آن را برای فهم اسناد مالی به کار می‌گیرد.

در سطح پلتفرم‌ها نیز انویدیا از اتلسین، کراودسترایک، داسو سیستمز، پرپلکسیتی، سیلزفورس و سینوپسیس نام می‌برد. این‌ها یکپارچه‌سازی یا کاربرد اعلام‌شده‌اند، نه لزوماً قرارداد تجاری یا سرمایه‌گذاری؛ منابع خوانده‌شده از مبلغ یا سهام سخنی نمی‌گویند.

آیا شرکت‌های بورسی در این ماجرا سهمی دارند؟

پرسش «چه شرکت‌هایی سهامشان به این مربوط است؟» دو پاسخ جدا دارد. نخست فهرست شرکت‌های بورسی که انویدیا در همین عرضه نامشان را آورده است. دوم اثر واقعی بر قیمت سهام که هیچ‌کدام از منابع خوانده‌شده آن را نمی‌سنجند و این مطلب هم توصیه سرمایه‌گذاری نیست.

برای دیدن وضعیت این نمادها می‌توانید نقشه بازار جهانی رونما بازار را ببینید؛ داده آن از TradingView است و طبق توضیح خود صفحه با تأخیر و بسته به ساعت معاملات می‌آید. وضعیت بورسی بقیه شرکت‌های نام‌برده، از جمله اسکای‌دنس و ای‌وای، در این بررسی وارد نشد.

چه چیزی هنوز روشن نیست؟

سه نشانه می‌تواند تصویر را عوض کند: ارزیابی مستقل از توان عملیاتی و دقت سوپر VL، متن مجوز در کارت مدل‌ها، و گزارش مشتریان از هزینه واقعی اجرا. تا آن زمان، درست‌ترین خوانش این است که انویدیا اعلام کرده مدل‌هایی ساخته که روی سخت‌افزار خودش سریع و ارزان‌اند، و این ادعا هنوز پیش از آزمون جدی است.