گوشی‌های تازه به تهران می‌رسند، اما عوارض و تحریم قیمت‌ها را بالا برده‌اند

گزارش الجزیره به قلم مازیار معتمدی، منتشرشده در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ (۱ آبان ۱۴۰۵)، نشان می‌دهد جدیدترین گوشی‌ها با وجود تحریم و محدودیت‌های تجاری هنوز به بازار تهران می‌رسند، اما بخش بزرگی از قیمت نهایی را عوارض ثبت و واردات، مسیرهای قاچاق و تحریم‌ها تعیین می‌کنند. بر پایه‌ی همین گزارش، شمار گوشی‌های وارداتی در پنج ماه نخست امسال به‌شدت کم شده است.

قیمت را چه چیزی بالا می‌برد؟

به گزارش مذکور، سازوکار اصلی افزایش قیمت گوشی، «عوارض ثبت» است که نزدیک به ده سال پیش با هدف مقابله با قاچاق و فساد معرفی شد. گوشی ثبت‌نشده فقط ۳۰ روز روی شبکه‌ی داخلی کار می‌کند. نرخ عوارض به ارزش دستگاه وابسته است و سه پله‌ی گزارش‌شده در جدول زیر آمده است. به نوشته‌ی گزارش، علاوه بر این، عوارض دیگر و هزینه‌ی گارانتی شرکت‌های داخلی هم به قیمت اضافه می‌شود و دولت می‌تواند ثبت مدل‌های تازه را متوقف کند؛ کاری که در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ درباره‌ی آیفون‌های جدید انجام شد.

منبع جدول: همان گزارش؛ معادل دلاری را خود گزارش داده و نحوه‌ی محاسبه‌ی دقیق عوارض در آن توضیح داده نشده است.

مسیر تازه‌ی ورود کالا

به نوشته‌ی گزارش، دبی تا پیش از این مرکز اصلی تأمین گوشی و لوازم الکترونیکی برای ایران بود، اما اختلال در تنگه‌ی هرمز و توقف مبادلات تجاری و مالی امارات با ایران از ۱۹ اوت (۲۸ مرداد) این مسیر را بست. به گفته‌ی گزارش، بازرگانان پس از آن به مسافران هوایی از عمان روی آوردند؛ اما تحریم آمریکا علیه همه‌ی ایرلاین‌های ایرانی از شهریور اجرایی شد و پروازها را مختل کرد. یک تاجر ناشناس در پاساژ چارسو به نویسنده گفته بیشتر گوشی‌ها اکنون قاچاق می‌شوند و بخشی از آن‌ها از راه سلیمانیه در اقلیم کردستان عراق و سپس زمینی وارد می‌شود. او این فرایند را کندتر و پرهزینه‌تر از قبل توصیف کرده است.

درآمد و توان خرید

در گزارش، حداقل دستمزد ماهانه همراه یارانه‌های پایه برای یک کارگر متأهل معادل ۸۳ دلار آمده و نرخ دلار در بازار تهران در یک روز دوشنبه‌ی همان هفته حدود ۲٫۶۴ میلیون ریال نوشته شده است؛ رقمی که کمی بهتر از کف تاریخی اوایل همان ماه بود. معتمدی از معلمی ۲۷ ساله به نام افسانه نقل می‌کند که برای تعویض گوشی باید گوشی فعلی را بفروشد، از پس‌انداز خود خرج کند و از والدینش قرض بگیرد. بر پایه‌ی همین گزارش، بسیاری از هم‌سن‌وسالان او دستگاه‌های قدیمی را با تعمیر و تعویض قطعه نگه می‌دارند.

آنچه در گزارش روشن نیست

گزارش قیمت ریالی مک‌بوک و نحوه‌ی دقیق محاسبه‌ی عوارض را اعلام نکرده و ارقام واردات را از تسنیم و رسانه‌های دولتی نقل کرده است. آمار گمرک مربوط به پنج ماه نخست سال و تاریخ اعلام آن میانه‌ی مرداد است، نه وضعیت امروز بازار؛ بنابراین ارقام بالا تصویر یک بازار خاص (تهران) و یک دوره‌ی مشخص‌اند و به کل بازار الکترونیک تعمیم‌پذیر نیستند.