سخنگوی ارتش پاکستان می‌گوید پیمان دفاعی مکه مانعی برای پیوستن ایران ندارد

سخنگوی ارتش پاکستان روز جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵ (۳۰ اکتبر ۲۰۲۶) گفت پیمان دفاعی مکه، که عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان امضا کرده‌اند، عضو تازه را منع نمی‌کند. او در پاسخ به پرسش درباره‌ی ایران افزود هر کس چشم‌انداز مشترک بازدارندگی جمعی و صلح منطقه‌ای را بپذیرد «خوش‌آمده» است، اما تصمیم نهایی با رهبران سیاسی سه کشور اصلی است.

سخنگوی ارتش پاکستان دقیقاً چه گفت؟

سپهبد احمد شریف چودری، رئیس روابط عمومی ارتش پاکستان (ایسپی‌آر)، در راولپندی با رویترز گفت‌وگو کرد. این نخستین اظهارنظر علنی او پس از سفر هیئتی عالی‌رتبه به تهران در همین هفته بود. وقتی پرسیدند ایران می‌تواند به پیمان مکه بپیوندد یا نه، گفت: «هر کس چشم‌انداز مشترک بازدارندگی جمعی و صلح منطقه‌ای دارد، چرا که نه؟ همه خوش‌آمده‌اند.» او تأکید کرد عبارت‌بندی پیمان عضو جدید را منع نمی‌کند، ولی تصمیم با رهبری سیاسی سه طرف اصلی است.

این جمله دعوت رسمی به ایران نیست. سخنگو نام ایران را در قالب یک شرط یا پیشنهاد مشخص نیاورد و درباره‌ی مذاکرات تهران هم توضیحی نداد. او حتی نگفت آیا آمریکا از سفر هیئت پاکستانی پشتیبانی کرده است یا نه.

پیمان مکه چیست و چه کسانی امضا کرده‌اند؟

عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان ۷ اوت ۲۰۲۶ پیمانی دفاعی امضا کردند که در گزارش‌ها «توافق دفاعی مشترک مکه» نام گرفته است. اصل محوری آن این است که حمله به هر امضاکننده، حمله به همه شمرده می‌شود. چودری همچنین گفت پاکستان به دفاع از عربستان و اماکن مقدس مکه و مدینه متعهد است و در عین حال تأکید کرد: «ما بخشی از مناقشه‌ی یمن نیستیم؛ این مناقشه‌ای درون‌یمنی است.» درباره‌ی اعزام نیروی بیشتر به عربستان هم گفت این کار به وضعیت و تصمیم سیاسی دو دولت بستگی دارد.

جنگ میان عربستان و حوثی‌های هم‌پیمان ایران دوباره شعله‌ور شده و نگرانی از گسترش درگیری را بالا برده است. همین زمینه باعث می‌شود پرسش درباره‌ی نقش ایران در یک چارچوب دفاعی منطقه‌ای پرسشی سیاسی باشد، نه صرفاً فنی.

موضع ایران و نقش میانجی‌گری پاکستان

فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، این ماه دو بار به تهران رفته است؛ آخرین سفر او دوشنبه ۴ آبان (۲۶ اکتبر) بود و مقام‌های سعودی و ترکیه هم همراهش بودند. به گفته‌ی چودری، «اگر مثبت نبود، فیلد مارشال چرا دو بار می‌رفت؟» او از ارتش پاکستان با عبارت «خوش‌بین محتاط» درباره‌ی میانجی‌گری میان ایران و آمریکا یاد کرد و هشدار داد «مخالفان و خرابکاران قدرتمندی» هستند که ادامه‌ی درگیری را به نفع خود می‌دانند، بی‌آنکه نامی ببرد.

محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، پس از نشست دوشنبه گفت امنیت منطقه باید به‌دست کشورهای منطقه و بدون دخالت خارجی تأمین شود. این جمله به پیوستن به پیمان مکه اشاره نمی‌کند و نباید به‌عنوان پذیرش یا رد آن خوانده شود. همان روز هیئتی قطری هم برای احیای آتش‌بس ژوئن، که ماه‌ها بعد فروپاشید، وارد تهران شد.

تا زمان انتشار این گزارش، سندی از درخواست رسمی ایران برای عضویت یا دعوت رسمی سه کشور به تهران منتشر نشده است. ارزیابی اینکه گفت‌وگوها به عضویت برسد یا در حد رایزنی بماند، به تصمیم سیاسی هر چهار دولت و آنچه در هفته‌های آینده علنی شود بستگی دارد.