سهشنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵
مهم‌ترین خبرها و تحلیل‌ها، هر صبح در ایمیل شما.
با عضویت، حریم خصوصی رونما را میپذیرید.اورانیوم اعلام‌شده با غنای ۶۰ درصد که طبق سخنرانی مدیرکل آژانس در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ از ژوئن ۲۰۲۵ راستی‌آزمایی نشده است. بر پایه تعریف آژانس، هر «مقدار معنادار» معادل ۴۱٫۷ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد است؛ یعنی این ذخیره، با یک محاسبه ساده، بیش از ده برابر آن مقدار است (تحلیل ISIS از گزارش‌های ژوئن ۲۰۲۶ آژانس). محل کنونی این مواد در هیچ سند رسمی منتشرشده‌ای تأیید نشده است.
فاصله مجتمع کوه کلنگگزلا تا تأسیسات غنی‌سازی نطنز به گزارش CSIS؛ ارتفاع قله ۱٫۶۰۸ متر از سطح دریا و چهار ورودی تونل در دو جفت، به گفته ISIS.
دامنه برآوردهای منتشرشده از عمق یا فاصله تالارهای زیرزمینی تا قله. CSIS یادآوری میکند این برآوردها از حجم خاک و سنگ خارج‌شده استنباط شده و ساختار داخلی را نشان نمی‌دهد؛ ISIS حداقل ۱۰۰ متر را برآورد میکند.
عمق نفوذ گزارش‌شده بمب سنگرشکن GBU-57 پیش از انفجار، به نقل از CSIS؛ این بمب ۳۰ هزار پوندی با کلاهک ۵ هزار پوندی را فقط بمب‌افکن بی-۲ حمل میکند.
کوه کلنگگزلا بیش از آنکه یک هدف نظامی روشن باشد، محل تلاقی سه کشمکش است: بر سر «دانستن» (آنچه بازرسان ندیده‌اند)، بر سر «توانستن» (آنچه بمب‌ها می‌توانند) و بر سر «ترتیب» (آنچه هر طرف می‌خواهد پیش از دیگری اتفاق بیفتد)؛ و تا بازگشت بازرسان، هر سه بر برآورد و ادعا تکیه دارند، نه بر مشاهده.
مسئله این است که هیچ نهاد مستقل هرگز درون سایت را ندیده است؛ به گزارش آسوشیتدپرس، بازرسان آژانس هیچ‌گاه به آن دسترسی نداشته‌اند. مرکز CSIS سه توضیح محتمل را فهرست میکند: مرکز مونتاژ سانتریفیوژ، همان‌طور که ایران در ۲۰۲۰ اعلام کرد؛ مکانی برای غنی‌سازی که بتواند ذخیره ۴۴۰ کیلوگرمی را به سطح تسلیحاتی برساند؛ یا جایگزینی برای تأسیسات متالورژی و تبدیل شیمیایی اصفهان که در حمله ژوئن ۲۰۲۵ از میان رفت. هیچ‌یک از این سه با سند داخلی اثبات نشده است.
شواهد مستقل تصویر کامل نمی‌دهند. CSIS در ۹ سپتامبر ۲۰۲۶ گفت فعالیت از «حفاری فعال» به «احتمالاً ساخت‌وساز داخلی» رسیده، اما نبود وضعیت امنیتی داخلی تشدیدشده و نبود خودروها و تجهیزات غیرساختمانی نشان می‌دهد سایت احتمالاً هنوز برای غنی‌سازی آماده نیست. ISIS در ۱۴ ژوئیه همین نتیجه را درباره غیرعملیاتی‌بودن سایت گرفت. در مقابل، ادعای اسرائیل درباره انتقال هزاران سانتریفیوژ از طریق وال‌استریت‌ژورنال بازتاب یافته و CSIS تصریح میکند آن را نمی‌تواند نه تأیید کند نه رد. به نقل از سرمقاله وال‌استریت‌ژورنال، گروسی در ۱۰ سپتامبر نشانه‌هایی از «حرکت» پیرامون محل ساخت را تأیید کرده است.
موضع ایران دو بخش دارد: انکار فعالیت هستهای، و دعوت پزشکیان در سپتامبر ۲۰۲۵ به بازرسی میدانی برای قضاوت درباره سایت. اما CSIS یادآوری میکند که ایران ظاهراً هیچ‌گاه به درخواست‌های آژانس برای دسترسی پاسخ نداده است. گروسی در مارس ۲۰۲۶ گفت ایران «قصد فعالیت هستهای» در آنجا را اعلام کرده بود؛ این جمله درباره قصد اعلام‌شده است، نه تأییدی بر فعالیت فعلی.
بخش دیگر تصویر، در سخنرانی ۲۷ اکتبر گروسی است: آژانس نشانه‌ای از ترمیم یا بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده در جنگ‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ ندیده، اما «هیچ‌چیز جای دسترسی را نمی‌گیرد.» این جمله نشان می‌دهد پایش از دور برای پوشش دادن به تونل‌های بسته کافی نیست. تحلیلگران بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، مانند آندریا استریکر، می‌گویند سایت «جایی است که ایران میتواند مسیر سلاح هستهای را بازسازی کند»؛ این ارزیابی یک مسیر احتمالی را توصیف میکند و شاهدی بر وقوع آن نیست. بررسی پیشین رونما از تصاویر ماهواره‌ای اراک و نطنز همین مرز میان مشاهده و برداشت را بررسی کرده است.
تا بازگشت بازرسان یا انتشار شواهد مستقل، هر دو روایت در حد فرضیه باقی می‌ماند.
مسئله این است که میان زمان اجرای یک حمله و اثر آن فاصله هست. CSIS میگوید کوه کلنگگزلا «قلعه زیرزمینی گرانیتی» است و تخریب آن حتی با سنگین‌ترین مهمات غیرهسته‌ای آمریکا دشوار است. بمب GBU-57 تنها از بمب‌افکن بی-۲ قابل پرتاب است، به گزارش CSIS ۶۰ متر نفوذ میکند و ذخیره آمریکا از آن محدود است و پس از عملیات «چکش نیمه‌شب» هنوز در حال جبران است.
تحلیلگران جایگزین‌هایی پیشنهاد می‌کنند. دیوید آلبرایت از ISIS به ایران‌اینترنشنال گفت: «به دنبال عبور بمب سنگرشکن از میان کوه نیستید؛ این اصلاً ممکن نیست»، اما سایت «در برابر تخریب یا از کار انداختن مصون نیست». استریکر پیشنهاد میکند دو ورودی شرقی و غربی مسدود شود تا ایران نتواند دوباره وارد شود و سایت پایش‌پذیر بماند. CSIS هم یادآوری میکند آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵ ورودی تونل اصفهان را با موشک‌های کروز تاماهاک زد و ایران احتمالاً ورودیها را بیشتر تقویت میکند. ISIS نیز میگوید هر سایت زیرزمینی به بیرون وابسته است: برق، تهویه، تجهیزات و نیرو.
این راه‌ها هزینه دارند. فایننشال تایمز به نقل از مقام‌های سابق آمریکایی و کارشناسان صنعت دفاعی نوشت جامع‌ترین گزینه، یعنی کارزاری چندروزه که کوه کلنگگزلا، ترور فرماندهان سپاه و حتی زیرساخت‌های غیرنظامی مانند کارخانه‌ها، پالایشگاه‌ها و نیروگاه‌ها را هدف قرار دهد، خطر واکنش تلافی‌جویانه دارد و آمریکا بخشی از مهمات حیاتی، به‌ویژه رهگیرها را به‌شدت مصرف کرده است. در ایران، سخنگوی ارتش و رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس از پاسخ گسترده‌تر و بدون محدودیت جغرافیایی گفته‌اند. معاریف نیز نوشته است ارتش اسرائیل برای حالتی که حزب‌الله به کمک ایران بیاید، طرحی برای لبنان آماده کرده است.
محتمل‌ترین اثر مستند، آسیب موقت به ورودیها و زیرساخت‌ها است، همراه با خطر پاسخ ایران و مصرف مهمات آمریکا.
مسئله ترتیب است. به نقل از آسوشیتدپرس که ایران‌اینترنشنال بازتاب داده، واشنگتن می‌خواهد پرونده هستهای از آغاز مذاکرات مطرح شود، اما تهران خواستار پایان محاصره بنادر و رفع تحریم صادرات نفت پیش از آن است. اکسیوس هم گزارش داد آمریکا از ایران امتیاز هستهای می‌خواهد و تهران رفع محاصره، آزادسازی دارایی‌های مسدود و اجازه فروش نفت را پیش از ازسرگیری مذاکره می‌طلبد. رویترز نوشته قطر طرح اعتمادسازی هفت‌روزه‌ای پیشنهاد داده که ایران آن را ناکافی دانسته.
مواضع رسمی ایران یکدست نیست. علی نیکزاد، نایب‌رئیس مجلس، گفته ایران «تحت هیچ شرایط یا فشاری» درباره پرونده هستهای مذاکره نمی‌کند. رضایی گفته اگر مذاکره هستهای باشد، ایران «حقوق» خود را مطالبه میکند و ایران عضو ان‌پی‌تی است. محسن اراکی، عضو مجلس خبرگان، به نقل از تلویزیون ایران خواستار بازنگری در عضویت ایران در ان‌پی‌تی شده است؛ این موضع جدی‌ترین سیگنال در سمت مقابل است، اما رضایی گفته تصمیم رسمی تازه‌ای درباره دکترین هستهای نیست. تحلیل مفصل‌تر این بحث در گزارش رونما درباره تصمیم خروج از ان‌پی‌تی آمده است.
در این چیدمان، سایت دو نقش بازی میکند. برای واشنگتن، تهدید به زدن آن اهرمی است تا پرونده هستهای جلوتر بیاید. برای تهران، ابهام درباره آن هم اهرم است و هم هزینه، چون بدون بازرسی نمی‌تواند ادعای بی‌خطر بودن را ثابت کند. مدیرکل آژانس پیشنهاد کرده «گام‌های فنی، تدریجی و افزایشی» برای بازگشت بازرسان برداشته شود و توافق قاهره دوباره بررسی شود؛ این پیشنهاد میتواند همزمان به نگرانی امنیتی ایران و نیاز آمریکا به راستی‌آزمایی پاسخ دهد، ولی فعلاً هیچ طرفی آن را پذیرفته اعلام نکرده است.
مسیر بازرسی تدریجی از معدود مسیرهایی است که هر دو سمت را پوشش می‌دهد.
مسئله این است که ایران طبق موافقت‌نامه جامع پادمان باید به آژانس اطلاعات و دسترسی بدهد. مدیرکل در ۲۷ اکتبر گفت این تعهدات را «نمی‌توان به‌طور یک‌جانبه و تحت هیچ شرایطی معلق کرد.» آژانس میگوید ایران اطلاعات و دسترسی لازم برای راستی‌آزمایی مواد اعلام‌شده، چه در تأسیسات آسیب‌دیده و چه در تأسیسات آسیب‌ندیده، را نداده است و استثنای آن نیروگاه بوشهر است. بریتانیا هم در همان نشست گفت هیئت حکام برای نخستین بار در دو دهه ایران را به شورای امنیت گزارش داده است. رأی ۱۱ موافق، ۲ مخالف (روسیه و چین) و ۲ ممتنع (پاکستان و سومالی) درباره دستور جلسه گزارش شده.
ایران استدلال دیگری دارد. در ۲ فوریه ۲۰۲۶ در نامه‌ای به آژانس، اجرای عادی پادمان را «از نظر حقوقی غیرقابل دفاع و از نظر مادی غیرعملی» دانست، به نقل از تحلیل بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها که در سایت ISIS منتشر شده است. استدلال کلی تهران این است که تأسیسات تحت پادمان هدف حمله شده‌اند و ملاحظات امنیتی، شرط دسترسی است؛ آژانس در توافق قاهره هم نگرانی‌های امنیتی ایران را به رسمیت شناخته بود. تحلیلگران همان بنیاد در برابر می‌گویند تعلیق طولانی دسترسی، حتی در دوره‌های آتش‌بس، توجیه حقوقی ندارد.
درباره خود سایت، پرسش حقوقی مشخص این است که آیا ایران موظف به اعلام رسمی آن به آژانس بوده یا نه. تحلیل بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها ایران را به اجرانکردن اصلاحیه «کد ۳٫۱» متهم میکند که ارائه زودهنگام اطلاعات طراحی تأسیسات جدید را الزامی میکند. اعلام عمومی صالحی در ۲۰۲۰ با اعلام رسمی طراحی تأسیسات به آژانس یکی نیست، و این که اعلام رسمی انجام شده یا نه، در منابع بررسی‌شده روشن نشد. این بحث حقوقی تنها زمانی به نتیجه می‌رسد که آژانس دسترسی پیدا کند.
تا زمانی که هیچ‌یک از دو روایت با بازرسی میدانی سنجیده نشود، پرونده حقوقی از پرونده سیاسی جدا نخواهد شد.
مسئله زمان‌بندی است. انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا ۳ نوامبر برگزار می‌شود. الجزیره می‌نویسد جنگ ایران در آمریکا محبوب نیست، قیمت سوخت را بالا برده و شور پایگاه جمهوری‌خواه را کاهش داده است. به نقل از شبکه ۱۲ اسرائیل، ترامپ از یک سو زیر فشار نتانیاهو برای ازسرگیری جنگ پس از انتخابات و از سوی دیگر زیر فشار میانجی‌ها برای توافق است. وال‌استریت‌ژورنال گزارش داد او صبح شنبه با نتانیاهو تلفنی صحبت کرد و چند روز پیش‌تر با فرماندهان نظامی درباره گزینههای عملیات گسترده‌تر نشست داشته است. بررسی رونما درباره سرنوشت جنگ پس از این انتخابات زمینه این بحث را می‌دهد.
تحلیلگرانی که در برنامه «چشم برای ایران» ایران‌اینترنشنال صحبت کردند، می‌گویند مهم‌ترین تصمیم درباره جنگ تازه شاید در واشنگتن گرفته شود، نه اسرائیل، و زمان باقی‌مانده از دوره ترامپ میتواند تعیین‌کننده باشد. این برآورد تحلیلی است. در تهران، مقامها همزمان پیام مذاکره و پیام بازدارندگی می‌فرستند: رضایی گفته لحن واشنگتن عوض شده و این را «نشانه خوب» می‌خواند، ولی همان‌جا از «سلاح‌های تازه» در صورت حمله سخن گفته است.
پیامد سیاسی اظهار «ده دقیقه» دوگانه است. اگر هدف فشار بر مذاکره باشد، مخاطب آن تهران و میانجی‌هاست؛ اگر آماده‌سازی افکار عمومی باشد، مخاطب آن رأی‌دهنده و متحد اسرائیلی است. شواهد منتشرشده اجازه نمی‌دهد میان این دو تفسیر داوری شود، چون ترامپ خود از پاسخ طفره رفته و روبیو تصمیم نهایی را منتفی نمی‌داند.
این وابستگی فعلاً تفسیر است، نه واقعیت مستند.
ساخت مجتمع به سال ۲۰۲۰ برمی‌گردد. در ژوئیه همان سال انفجاری به کارگاه مونتاژ سانتریفیوژهای پیشرفته نطنز آسیب زد و ایران آن را خرابکاری خواند. در سپتامبر ۲۰۲۰ علی‌اکبر صالحی، رئیس وقت سازمان انرژی اتمی، از ساخت تأسیساتی «مدرن‌تر، وسیع‌تر و جامع‌تر» در کوه‌های نزدیک نطنز خبر داد، بی‌آنکه نام کوه را بگوید. مؤسسه ISIS میگوید ساخت‌وساز در پاییز ۲۰۲۰ آغاز شد و تالارهای زیرزمینی قرار بود جایگزین مرکز مونتاژ ازبین‌رفته شوند؛ مرکزی که برای مونتاژ حدود ۶۰۰۰ سانتریفیوژ پیشرفته در سال طراحی شده بود.
پس از جنگ دوازده‌روزه در ژوئن ۲۰۲۵ و حمله آمریکا به فردو، نطنز و اصفهان، اهمیت این سایت در تحلیل‌ها بالا رفت. فرزین ندیمی از مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاورنزدیک به دویچه‌وله گفت آسیب به تأسیسات شناخته‌شده باعث می‌شود فعالیت‌های آینده غنی‌سازی و حتی فعالیت‌های مرتبط با سلاح در «یک مکان یگانه و به‌شدت محافظت‌شده» متمرکز شود و کوه کلنگگزلا «منطقی‌ترین نامزد» آن است. این برداشت یک ارزیابی کارشناسی است، نه سندی از درون سایت.
در ژوئیه ۲۰۲۶ دو اتفاق پیاپی توجه را بالا برد. ترامپ ۱۳ ژوئیه در گفت‌وگو با هیو هیویت گفت «کوه کلنگ را از میان خواهیم برد» و همزمان گفت «فعالیتی آنجا نمی‌بینیم». چند روز بعد، ۲۱ ژوئیه، وال‌استریت‌ژورنال به نقل از مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی نوشت اطلاعات اسرائیل معتقد است ایران پاییز گذشته هزاران سانتریفیوژ غنی‌سازی را به تونل‌های این کوه برده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در ۲۲ ژوئیه گفت «هیچ فعالیت هستهای» در آنجا انجام نمی‌شود. تصویر ماهواره‌ای تأییدکننده یا ردکننده مستقل برای ادعای انتقال سانتریفیوژ منتشر نشده است.
ترامپ در رویداد هالووین در مارالاگو به خبرنگاران گفت: «ما برنامه هسته‌ای‌شان را از بین برده‌ایم. هنوز باید به یک یا دو سایت رسیدگی کنیم، اما می‌توانیم این کار را ظرف ده دقیقه انجام دهیم.» او افزود شاید بتوان به کوه کلنگ نگاه کرد و «باید به آن رسیدگی کرد». درباره مذاکره گفت «خوب پیش می‌رود»، اما ایرانی‌ها «چندان قابل اعتماد نیستند». وقتی پرسیدند آیا حمله تازه‌ای دستور داده، پاسخ داد: «فرض کنیم داده بودم، به شما می‌گفتم؟»
آنچه گفته نشد، به اندازه آنچه گفته شد مهم است: او نه زمان، نه اهداف مشخص، نه روش حمله و نه معیار «از بین رفتن» را اعلام نکرد. «ده دقیقه» نیز معیاری از زمان عملیات است، نه از اثر آن؛ درباره اینکه هدف پس از ده دقیقه واقعاً از کار افتاده یا نه، هیچ سند عمومی وجود ندارد.
در سمت ایران، مجتبی خامنه‌ای در بیانی که از کانال تلگرامی او منتشر شد، به فرماندهان دستور داد هر سطح و نوع تهدید با پاسخ «فوری و بدون محدودیت جغرافیایی» روبه‌رو شود و فهرست اهداف دارایی‌های آمریکایی و اسرائیلی به‌روز شود. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، گفت تنگه هرمز پیش از برآوردهشدن شروط هفتگانه ایران باز نمی‌شود و تصمیم تازه‌ای درباره تغییر دکترین هستهای گرفته نشده است. عباس عراقچی به الجزیره گفت طرحی با میانجی قطری برای بازگشایی هرمز ظرف دو روز در دست بررسی است، مشروط به پذیرش شروط تهران.
خواسته: محدودیت هستهای راستی‌آزمایی‌پذیر؛ به گفته روبیو، توافق باید نگرانی هستهای را پوشش دهد
ابزار فشار: تهدید به حمله، محاصره دریایی، تحریم
خواسته: پایان محاصره، آزادسازی دارایی‌های مسدود و اجازه فروش نفت پیش از مذاکره؛ «شروط هفتگانه»
ابزار فشار: بستن تنگه هرمز تا برآوردهشدن شروط، ابهام درباره سایت‌های ناشناخته، تهدید به پاسخ گسترده
خواسته: به گزارش رسانه‌های اسرائیلی، هماهنگی عملیاتی با آمریکا برای هدف‌های عملیات تازه
ابزار فشار: اطلاعات درباره انتقال سانتریفیوژ؛ فشار بر واشنگتن
خواسته: احیای مذاکره و بازگشایی هرمز
ابزار فشار: میانجیگری، ارتباط با هر دو طرف
خواسته: بازگشت بازرسان و راستی‌آزمایی ذخایر
ابزار فشار: گزارش به هیئت حکام و شورای امنیت
مهم‌ترین عدد این پرونده، یعنی عمق تونل، اندازه‌گیری‌شده نیست و فقط برآورد است. جدول زیر برآوردهای منتشرشده را کنار هم می‌گذارد.
CSIS در همان تحلیل یادآوری میکند که بمب GBU-57 «گزارش شده» حدود ۶۰ متر نفوذ میکند و در حمله ژوئن ۲۰۲۵ به فردو، که دست‌کم ۸۰ متر عمق داشت، دوازده بمب از این نوع استفاده شد و ضربه به شفت تهویه نقش مهمی داشت. هنوز معلوم نیست مسیرهای تهویه کوه کلنگگزلا نقطه‌ضعف مشابهی هستند یا ایران درس فردو را گرفته است.
اختلاف سه لایه دارد. لایه نخست اطلاعاتی است: اسرائیل و برخی مقام‌های آمریکایی می‌گویند ایران سانتریفیوژ را منتقل کرده؛ ایران آن را رد میکند و تصویر ماهواره‌ای قطعی نیست. لایه دوم فنی است: عمق و استحکام سایت، و ناتوانی احتمالی بمب‌ها در تخریب کامل. لایه سوم راهبردی است: واشنگتن می‌خواهد پرونده هستهای از همان ابتدای مذاکره روی میز باشد، در حالی که تهران میگوید نخست باید محاصره بنادر پایان یابد و تحریم صادرات نفت لغو شود. کوه کلنگگزلا هر سه لایه را به هم گره می‌زند، چون هم موضوع ادعا است، هم هدف تهدید و هم مهره‌ای در چانه‌زنی.
انفجار در کارگاه مونتاژ سانتریفیوژ پیشرفته نطنز؛ ایران آن را خرابکاری خواند.
علی‌اکبر صالحی از ساخت تأسیساتی مدرن‌تر در کوه‌های نزدیک نطنز خبر داد.
آغاز ساخت تونل‌ها به گفته ISIS.
جنگ دوازده‌روزه و حمله آمریکا به فردو، نطنز و اصفهان؛ بازرسان آژانس تا پایان ماه از ایران خارج شدند.
توافق قاهره میان آژانس و ایران درباره اجرای پادمان؛ طبق تحلیل ISIS ایران آن را در ۲۰ نوامبر ۲۰۲۵ پایان‌یافته اعلام کرد.
مسعود پزشکیان گفت تصاویر ماهواره‌ای برای قضاوت درباره سایت کافی نیست و خواهان حضور بازرسان شد.
بنا بر گزارش ژوئن آژانس، راستی‌آزمایی در چارچوب پادمان پس از این تاریخ متوقف شد؛ جنگ کنونی در پایان فوریه آغاز شده بود.
ترامپ در گفت‌وگو با هیو هیویت از هدف‌گیری کوه کلنگ سخن گفت.
وال‌استریت‌ژورنال ادعای اطلاعات اسرائیل درباره انتقال هزاران سانتریفیوژ را منتشر کرد.
بقایی هر فعالیت هستهای در سایت را رد کرد.
CSIS تحلیل تصاویر ماهواره‌ای را منتشر کرد و هیئت حکام آژانس قطعنامه جدیدی درباره ایران تصویب کرد.
گروسی در شورای امنیت گفت ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا راستی‌آزمایی نشده است.
ترامپ از «ده دقیقه» گفت؛ روبیو تأکید کرد تصمیمی گرفته نشده و مجتبی خامنه‌ای دستور پاسخ بدون محدودیت جغرافیایی داد.
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا.
معیار «رسیدگی» تعریف نشده؛ CSIS نشان می‌دهد تخریب کامل دشوار است
CSIS نه رد میکند نه تأیید؛ ISIS سایت را غیرعملیاتی می‌داند
آژانس هرگز دسترسی نداشته؛ تصاویر ماهواره‌ای ساخت‌وساز را نشان می‌دهند
خود مدیرکل میگوید پایش جای دسترسی را نمی‌گیرد
محل مواد روشن نیست؛ ادعای وجود آن در این سایت هم تأییدنشده است
حمله به تعویق می‌افتد، بازرسی همچنان نیست
گفت‌وگو در دوحه ادامه دارد
اظهارات قطر؛ حرکت کشتی‌ها در هرمز
ورود بازرسان، شفاف شدن وضعیت سایت
پذیرش ترتیب تدریجی
اعلام سفر بازرسان؛ احیای توافق قاهره
آسیب موقت، پاسخ ایران
فروپاشی مذاکره
جابه‌جایی بمب‌افکن‌ها؛ هشدارهای دریایی
گسترش جبهه‌ها به لبنان، یمن و خلیج فارس
تشدید پس از انتخابات
حملات به کشتی‌ها؛ هشدار به شهروندان
پرسش اصلی این بود که «ده دقیقه» چه چیزی را می‌پوشاند. پاسخ مستند این است که سرعت یک عملیات با نتیجه‌اش یکی نیست: سایت زیر گرانیت، با چهار ورودی و تاریخ ساخت شش‌ساله، برای رد یا تأیید روایت‌ها بازرسی نشده و اثر قطعی یک حمله سریع بر محتوای آن نامعلوم است. آنچه مستند است محدود است: ساخت‌وساز ادامه دارد، سایت به گفته ISIS و CSIS هنوز غیرعملیاتی به نظر می‌رسد، ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم راستی‌آزمایی نشده و آژانس نشانه بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده ندیده است.
قوی‌ترین تفسیر رقیب میگوید همین نبود شواهد، دلیل ضرورت اقدام است: اگر سانتریفیوژها منتقل شده باشند، فرصت ممکن است محدود باشد. در برابر، تفسیر محتاط میگوید اقدام بدون دانستن، هزینه بالا و نتیجه نامعلوم دارد، و بازرسی تدریجی همان کاری است که فعلاً هیچ طرف انجام نداده. مرز دانسته‌ها همین‌جاست: بدون دسترسی، هر دو تفسیر میتواند درست یا نادرست باشد. تحولات قابل‌پیگیری شامل نتیجه انتخابات ۳ نوامبر، پاسخ ایران به طرح دوروزه هرمز، هر پیام آژانس درباره بازگشت بازرسان و هر تصویر مستقل تازه از ورودی‌های سایت است.
مجتمعی تونلی در حدود دو کیلومتری جنوب تأسیسات نطنز در استان اصفهان که ساخت آن در پاییز ۲۰۲۰، پس از انفجار کارگاه مونتاژ سانتریفیوژ نطنز، آغاز شد. ایران آن را جایگزین مرکز ازبین‌رفته معرفی کرده بود.
در ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ گفت آمریکا هنوز باید به «یک یا دو سایت» رسیدگی کند، این کار «ده دقیقه» وقت می‌برد و کوه کلنگ را نام برد. وقتی پرسیدند آیا حمله تازه‌ای دستور داده، پاسخ روشنی نداد.
خیر. ایران هر فعالیت هستهای را رد میکند و بازرسان هرگز وارد سایت نشدهاند. تحلیلهای CSIS و ISIS سایت را احتمالاً هنوز غیرعملیاتی میدانند، اما ادعای اسرائیل درباره انتقال سانتریفیوژ نه رد شده و نه تأیید.
شواهد منتشرشده این را قطعی نمیکنند. CSIS میگوید حتی بمب GBU-57 ممکن است کافی نباشد؛ گزینههای جایگزین، مثل هدفگرفتن ورودیها، تهویه و برق، آسیب موقتتری دارند.
گروسی در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ به شورای امنیت گفت ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا راستی‌آزمایی نشده و بازرسان از ژوئن ۲۰۲۵ به تأسیسات دسترسی ندارند. او نشانه‌ای از بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده ندیده است.
مقامها مواضع متفاوتی دارند: رضایی مذاکره را به برآوردهشدن شروط هفتگانه مشروط کرده، نیکزاد مذاکره هستهای را رد کرده و عراقچی از طرحی دوروزه با قطر برای بازگشایی هرمز گفته است.
