بازار آب یزد پنج برابر شد، اما هنوز کمتر از ۱۵۰ هزار مترمکعب است
مبادلات بازار آب یزد در ۱۴۰۴ به ۱۴۴٬۴۲۰ مترمکعب رسید؛ حدود پنج برابر سال نخست. ۲۵٬۳۶۶ مترمکعب هم در دو سال به نفع آبخوان‌ها ذخیره شده است.
تصویر آرشیوی از نخلستانی در خوزستان؛ این عکس مربوط به یزد یا بازار آب این استان نیست.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای یزد روز ۱۱ آبان ۱۴۰۵ (۲ نوامبر ۲۰۲۶) اعلام کرد حجم مبادلات ثبت‌ونهایی‌شده در بازار آب استان در سال ۱۴۰۴ به ۱۴۴ هزار و ۴۲۰ مترمکعب رسیده است؛ حدود پنج برابر سال نخست فعالیت رسمی. در دو سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ هم ۲۵ هزار و ۳۶۶ مترمکعب آب به نفع آبخوان‌ها کنار گذاشته شده است.
در این خبر بین‌المللی می‌خوانید
در یک نگاه
- مبادلات بازار آب یزد از حدود ۳۰ هزار مترمکعب در ۱۴۰۳ به ۱۴۴٬۴۲۰ مترمکعب در ۱۴۰۴ رسید (شرکت آب منطقه‌ای یزد).
- در مجموع دو سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، ۲۵٬۳۶۶ مترمکعب آب برای آبخوان‌ها ذخیره شد.
- طبق ضوابط، دست‌کم ۱۰ درصد از آب صرفه‌جویی‌شده در هر معامله برای آبخوان می‌ماند.
- دامنه‌ی بازار در ۱۴۰۴ از دشت یزد–اردکان به ابرکوه، خاتم و مروست رسید.
- قیمت معاملات و سهم صنعت در رقم ۱۴۴ هزار مترمکعبی در گزارش منتشرشده نیامده است.
بازار آب چگونه کار می‌کند؟
در این سازوکار، کشاورزی که با آبیاری بهتر یا الگوی کشت کم‌آب‌برتر مصرفش را کم کرده، می‌تواند بخشی از حق‌آبه‌ی صرفه‌جویی‌شده را به بهره‌بردار دیگر واگذار کند. آب فیزیکی جابه‌جا نمی‌شود: شارژ آب از چاه فروشنده به چاه خریدار منتقل می‌شود. به گفته‌ی محمد راسترو، معاون برنامه‌ریزی شرکت آب منطقه‌ای یزد، ضرایب کیفیت آب در معامله اعمال می‌شود و دست‌کم ۱۰ درصد از آب صرفه‌جویی‌شده در هر معامله برای آبخوان حفظ می‌شود.
ورود به بازار شرط دارد: کنتور هوشمند نصب‌شده و صحت‌سنجی‌شده، مودم، پروانه‌ی بهره‌برداری معتبر، نداشتن بدهی به آبخوان و نداشتن تخلف قبلی. معاملات میان کشاورزان و همچنین انتقال از کشاورزی به صنعت امکان‌پذیر است.
اعداد دو سال نخست
| سال | حجم مبادلات | یادداشت |
|---|---|---|
| ۱۴۰۳ | حدود ۳۰٬۰۰۰ | نخستین سال فعالیت رسمی |
| ۱۴۰۴ | ۱۴۴٬۴۲۰ | حدود پنج برابر سال قبل؛ دامنه به سه دشت دیگر رسید |
| جمع ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ | — | ۲۵٬۳۶۶ مترمکعب به نفع آبخوان‌ها ذخیره شد |
نسبت ۱۴۴٬۴۲۰ به ۳۰ هزار حدود ۴٫۸ برابر است که با «حدود پنج برابر» اعلام‌شده می‌خواند. این حجم‌ها در مقیاس مصرف آب کشاورزی یک دشت کوچک است و شرکت آب منطقه‌ای هم گفته اثر واقعی بازار بر منابع زیرزمینی به صرفه‌جویی واقعی و رعایت سقف برداشت بستگی دارد. در دی ۱۴۰۳ مدیرعامل همین شرکت هدف ۵۰۰ هزار مترمکعب مبادله را مطرح کرده بود؛ رقم ثبت‌شده‌ی ۱۴۰۴ کمتر از این هدف است.
درآمد صرفه‌جویی کجا خرج می‌شود؟
به گفته‌ی راسترو، درآمد فروش آب می‌تواند صرف مکانیزه‌کردن مزارع، آبیاری قطره‌ای و تحت‌فشار و تغییر الگوی کشت به محصولات کم‌آب‌بر شود. این یک امکان اعلام‌شده است و گزارش منتشرشده آماری از اینکه فروشندگان عملاً درآمدشان را کجا هزینه کرده‌اند ارائه نمی‌کند. قیمت هر مترمکعب هم در گزارش نیامده؛ مدیرعامل شرکت پیش‌تر گفته بود قیمت بر پایه‌ی میزان، کیفیت و مقصد آب (کشاورزی یا صنعت) تعیین می‌شود.
گام بعدی: سند صرفه‌جویی و آب‌های نامتعارف
تدوین دستورالعمل «سند صرفه‌جویی آب» برای ثبت و اعتبارسنجی میزان صرفه‌جویی در دستور کار است و توسعه‌ی بازار آب‌های نامتعارف، مثل پساب و آب دریا، هم از برنامه‌های اعلام‌شده است. تاریخ اجرای هیچ‌کدام اعلام نشده است. به گفته‌ی مسئولان، بازار آب جایگزین طرح‌های تعادل‌بخشی، اصلاح الگوی کشت و نظارت بر برداشت نیست و فقط مکمل آن‌هاست. همین روز معاون اول رئیس‌جمهور هم درباره‌ی نتیجه‌ی ناکافی طرح‌های انتقال آب به فلات مرکزی سخن گفت؛ گزارش آن را اینجا بخوانید.
منابع
اعتبارسنجی
پیوند تأیید همین خبرخبرنگار شبکه بانکی با تمرکز بر اعتبار، تسهیلات، نرخ سود و کیفیت دارایی بانک‌ها. اثر تصمیم‌های بانکی بر بنگاه و خانوار را پیگیری می‌کند.
مطالب مرتبط
استان‌ها · ۶ آبان ۱۴۰۵فارس در مهرماه ۸۱۸۴ مجوز کسب‌وکار صادر کرد، ۵۵ درصد بیش از سال قبل
استان‌ها · ۱۹ مهر ۱۴۰۵سرشماری ۱۴۰۵؛ جمعیت شناور مازندران چگونه سنجیده می‌شود؟
استان‌ها · ۱۹ مهر ۱۴۰۵