
هواپیمای مسافربری برقی چین نخستین پرواز آزمایشی سرنشیندار خود را انجام داد
هواپیمای برقی CE-25A که با همکاری مجموعههایی از جمله شرکت هوافضایی COMAC و سازنده باتری CATL توسعه یافته، روز شنبه ۱۴ نوامبر نخستین پرواز آزمایشی سرنشیندار خود را در شهر بینژو در استان شاندونگ چین انجام داد. رسانههای دولتی چین گفتهاند هواپیما با دو خلبان و یک مهندس پرواز حدود
هواپیمای برقی CE-25A که با همکاری مجموعههایی از جمله شرکت هوافضایی COMAC و سازنده باتری CATL توسعه یافته، روز شنبه ۱۴ نوامبر نخستین پرواز آزمایشی سرنشیندار خود را در شهر بینژو در استان شاندونگ چین انجام داد. رسانههای دولتی چین گفتهاند هواپیما با دو خلبان و یک مهندس پرواز حدود شانزده دقیقه و ۳۸ ثانیه در آسمان بود و مسافتی نزدیک شصت کیلومتر پیمود. این رخداد آزمون فنی است و به معنای آغاز فروش بلیت و حمل مسافر تجاری نیست.
مشخصات طرح CE-25A
طبق اطلاعات اعلامشده، هواپیما برای مسیرهای کوتاه میان شهرها طراحی شده و ظرفیت پیشنهادی آن نوزده مسافر است. حداکثر وزن برخاست حدود ده تن، سرعت پیمایشی تا سیصد کیلومتر در ساعت و ارتفاع پروازی تا دو هزار و چهارصد متر عنوان شده است. این ارقام ویژگیهای معرفیشده طراحیاند و نباید با عملکرد تأییدشده در همه شرایط واقعی یکسان فرض شوند. آزمایش یک مسیر کوتاه هنوز دامنه عملیاتی کامل و عمر اقتصادی تجهیزات را مشخص نمیکند.
گروه سازنده
پروژه حاصل همکاری شرکت هواپیمایی تجاری چین COMAC، شرکت باتریسازی CATL، دانشگاه جیائوتونگ شانگهای و دیگر مشارکتکنندگان چینی معرفی شده است. ترکیب تخصص هوافضا و فناوری باتری در توسعه هواپیماهای برقی اهمیت دارد؛ زیرا طراحی موتور، مدیریت حرارت، وزن باتری و استانداردهای ایمنی باید با هم هماهنگ باشند. خبر منتشرشده میزان سهم مالی یا مالکیتی هر شریک را مشخص نمیکند و نباید آن را حدس زد.
نوزده پرواز بدون سرنشین پیش از آزمایش
رسانههای چین گزارش دادهاند این هواپیما در فوریه ۲۰۲۶ پرواز خودکار داشته و پس از آن نوزده آزمایش پروازی بدون سرنشین را به پایان رسانده است. پرواز سرنشیندار مرحله تازهای از ارزیابی سامانه و اعتماد به کنترل پرواز است. اما این سابقه بهتنهایی نشان نمیدهد همه آزمونهای تحمل خرابی، ایمنی باتری یا فرود اضطراری انجام و تأیید شدهاند. در هوانوردی، مسیر آزمون تا صدور مجوز ممکن است طولانی باشد.
مسئله انرژی باتری
هواپیماهای برقی در مقایسه با هواپیماهای متکی به سوخت مایع با محدودیت چگالی انرژی باتری روبهرو هستند. افزایش برد معمولاً به باتری بیشتر نیاز دارد که وزن را بالا میبرد و ظرفیت حمل را تحت تأثیر قرار میدهد. در مقابل موتور برقی میتواند پیچیدگی برخی سامانههای پیشران را کاهش دهد و آلایندگی مستقیم هنگام پرواز را محدود کند. برای محاسبه ردپای کربن باید منشأ برق تولید، ساخت باتری و طول عمر تجهیزات نیز سنجیده شود.
مزیت احتمالی مسیرهای کوتاه
اگر هواپیمای نوزدهنفره برقی پس از اخذ مجوز وارد خدمت شود، ممکن است برای ارتباط میان فرودگاههای محلی و مسیرهایی با تقاضای محدود مناسب باشد. بااینحال اقتصادیبودن آن به هزینه برق، عمر باتری، نرخ اشغال صندلیها و زمان آمادهسازی بین پروازها بستگی دارد. از آزمایش شصت کیلومتری نمیتوان نتیجه گرفت پرواز تجاری در همه مسیرهای پیشنهادی سودآور خواهد بود.
نقش شارژ و زیرساخت
عملیات منظم هواپیمای برقی نیازمند توان برق کافی در فرودگاهها، تجهیزات شارژ سازگار و فرایند ایمن مدیریت باتری است. طول زمان شارژ میتواند بر تعداد پرواز روزانه و هزینه بهرهبرداری اثر بگذارد. توسعه هواپیما بدون فراهم شدن زیرساخت زمینی برای مقیاس تجاری کافی نیست. درباره ظرفیت شارژ یا هزینه هر مأموریت CE-25A در گزارش اخیر جزئیات قابل سنجش مستقلی منتشر نشده است.
مسیر مجوز هوانوردی
سازندگان برای دریافت گواهینامه نوع از اداره هوانوردی غیرنظامی چین درخواست دادهاند، اما این گواهینامه هنوز صادر نشده است. دریافت تأیید نوع برای حمل مسافر تجاری مرحله مهمی است و ممکن است آزمونهای تکمیلی بخواهد. حتی پس از صدور آن، شرکتهای بهرهبردار به مجوزها و دستورالعملهای عملیاتی دیگر نیاز خواهند داشت. بنابراین تیتر خبر به پرواز آزمایشی محدود میماند.
تفاوت با هواپیماهای بزرگ مسافربری
ظرفیت نوزدهنفره CE-25A آن را در دسته هواپیماهای کوچک منطقهای قرار میدهد؛ چنین هواپیمایی رقیب مستقیم مدلهای چندصدنفره با برد بلند نیست. سامانه پیشران برقی فعلاً برای مسیرهای کوتاهتر دستیافتنیتر به نظر میرسد. مقایسه درست باید انرژی مصرفی به ازای مسافر، ظرفیت صندلی و طول مسیر را یکسان کند. صرف نبود سوخت مایع در لحظه پرواز، امکان جایگزینی سریع همه ناوگان هوایی را ثابت نمیکند.
رقابت جهانی و زمانبندی
توسعهدهندگان در اروپا، آمریکا و چین پروژههای متفاوتی برای هواپیماهای برقی یا هیبریدی دنبال میکنند. برخی طرحها به پرواز آزمایشی رسیدهاند و برخی هنوز در مرحله ساخت نمونه یا دریافت مجوز هستند. این تحولات نشاندهنده سرمایهگذاری در فناوری تازه است، اما از آنها نمیتوان بازار قطعی و گسترده تجاری در کوتاهمدت نتیجه گرفت. هر پروژه باید براساس داده مستقل ایمنی و بهرهوری سنجیده شود.
گامهای بعدی پروژه
آزمایش برد، کارایی باتری، تحمل شرایط آبوهوایی و صدور گواهینامه نوع مراحل قابل پیگیری پس از پرواز بینژو هستند. سازندگان گفتهاند عملکرد پرواز اخیر عادی بوده است. تاریخ عرضه تجاری هنوز به تأیید مراجع هوانوردی بستگی دارد. عکس شاخص یک هواپیمای برقی واقعی دیگر را در حال پرواز نشان میدهد و تصویر CE-25A نیست.
منبع اصلی: یورونیوز، گزارش رسانههای دولتی چین از پرواز ۱۵ نوامبر.
تفاوت آزمایش و تأیید ایمنی
در صنعت هواپیمایی، موفقیت یک پرواز سرنشیندار نقطه عطف فنی محسوب میشود، اما سازنده باید عملکرد سازه، سامانه برق و باتری، نرمافزار هدایت، خروج اضطراری و تحمل خطا را در مجموعهای از آزمونها نشان دهد. تعداد پروازهای آزمایشی بهتنهایی دقت یا کفایت کل فرایند را ثابت نمیکند. نهاد ناظر نیز لازم است اسناد فنی و نتایج آزمون را با الزامات ایمنی مربوط تطبیق دهد. از این رو استفاده تجاری CE-25A و تاریخ حمل نخستین مسافر پولی، همچنان به تصمیم رگولاتور و آمادهشدن زیرساخت عملیاتی بستگی دارد.




