
ناسا رسیدن وویجر ۱ به فاصله یک روز نوری از زمین را تأیید کرد
ناسا تأیید کرد وویجر ۱ در ۱۸ نوامبر به فاصله یک روز نوری از زمین رسید. این رکورد همزمان با اختلال تازه در دریافت دادههای علمی کاوشگر ثبت شد.
تکنونما | فضا | ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶
سازمان فضایی آمریکا، ناسا، ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد کاوشگر وویجر ۱ روز پیش از آن به فاصله یک روز نوری از زمین رسیده است؛ مسافتی نزدیک به ۲۵٫۹ میلیارد کیلومتر که پیام رادیویی برای پیمودنش به ۲۴ ساعت نیاز دارد. این نخستین بار است که یک ساخته بشر به چنین فاصلهای میرسد. ناسا همزمان از اختلال تازه در دریافت دادههای علمی و مهندسی کاوشگر خبر داده است.
به گفته ناسا، وویجر ۱ ساعت ۲:۱۶ بامداد ۱۸ نوامبر به وقت ساحل غربی آمریکا از مرز یک روز نوری عبور کرد. مهندسان آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در کالیفرنیا یک روز بعد سیگنال آن را دریافت کردند. بنابراین تاریخ رسیدن کاوشگر به این فاصله با تاریخ تأیید رویداد در زمین متفاوت است. خبر رسمی روز پنجشنبه منتشر شد، اما خود رویداد به چهارشنبه تعلق دارد.
«روز نوری» واحد اندازهگیری فاصله است، نه مدت مأموریت یا سرعت وویجر. نور در خلأ هر ثانیه تقریباً ۳۰۰ هزار کیلومتر حرکت میکند؛ حاصل حرکت آن در ۸۶ هزار و ۴۰۰ ثانیه، نزدیک به ۲۵٫۹ میلیارد کیلومتر میشود. در این فاصله، اگر مهندسان فرمانی از زمین به وویجر بفرستند، رسیدن فرمان حدود یک روز زمان میبرد. پاسخ نیز برای بازگشت به زمین تقریباً یک روز دیگر نیاز دارد. به همین دلیل رفع یک مشکل ساده میتواند چندین روز طول بکشد.
ناسا میگوید وویجر ۱ با سرعتی در حدود ۶۱ هزار کیلومتر در ساعت حرکت میکند. این کاوشگر در سال ۱۹۷۷ به فضا پرتاب شد و پس از گذر تاریخی از کنار مشتری و زحل، مسیر خود را به سوی مرزهای منظومه شمسی ادامه داد. در سال ۲۰۱۲، وویجر ۱ از هلیوسفر، حباب محافظی که باد خورشیدی و میدان مغناطیسی خورشید میسازند، عبور کرد و وارد فضای میانستارهای شد. این موضوع به معنی خروج کامل از میدان گرانشی خورشید یا عبور از همه اجرام دوردست منظومه شمسی نیست.
وویجر ۲، کاوشگر همزاد آن، نیز در سال ۱۹۷۷ پرتاب شد، اما مسیری متفاوت را پیمود. این فضاپیما افزون بر مشتری و زحل از اورانوس و نپتون دیدن کرد و در سال ۲۰۱۸ از مرز هلیوسفر گذشت. دادههای این دو کاوشگر به دانشمندان امکان داده است وضعیت ذرات باردار، میدان مغناطیسی و اثرهای باقیمانده خورشید در محیطی را بسنجند که هیچ مأموریت دیگری از نزدیک مطالعه نکرده بود.
اختلال تازه در ارسال دادههای وویجر ۱
ثبت رکورد تازه در حالی رخ داده که ارتباط علمی وویجر ۱ دوباره با مشکل روبهروست. گروه مأموریت میگوید از ۱۴ نوامبر دادههای علمی و مهندسی معمول را دریافت نکرده، هرچند سیگنال حامل رادیویی کاوشگر همچنان به زمین میرسد. این تفاوت اهمیت دارد: دریافت موج حامل نشان میدهد کاوشگر کاملاً خاموش یا گم نشده، اما بهتنهایی برای فهم وضعیت تمام ابزارها و سامانهها کافی نیست.
مهندسان بر پایه همین سیگنال و محاسبات دقیق مسیر توانستهاند رسیدن به فاصله یک روز نوری را تأیید کنند. هنوز علت اختلال اخیر اعلام نشده و ناسا در حال بررسی ارتباط احتمالی آن با توقف کوتاه ارتباطات در اکتبر است. در آن رویداد تماس با وویجر برای حدود دو روز از بین رفت و سپس خودبهخود برقرار شد. نباید این اختلال را بدون شواهد تازه به خرابی قطعی رایانه یا پایان مأموریت نسبت داد.
کاوشگری که نزدیک پنج دهه از ساخت آن گذشته، با محدودیت انرژی جدی روبهرو است. وویجرها برق خود را از سامانه مولد رادیوایزوتوپی دریافت میکنند و توان این منبع بهمرور کاهش مییابد. مهندسان برای ادامه فعالیت ناچار شدهاند بعضی ابزارهای علمی را خاموش کنند، مصرف بخشهای مختلف را کاهش دهند و روشهایی برای استفاده از تجهیزات فرسوده پیدا کنند. کاهش توان و فاصله بسیار زیاد، تعمیر از راه دور را دشوارتر از هر مأموریت معمولی کرده است.
با وجود این مشکلات، ارزش علمی وویجر به ثبت رکورد مسافت محدود نمیشود. دستگاههای باقیمانده اطلاعاتی از ذرات پرانرژی، میدان مغناطیسی و محیط میانستارهای جمعآوری میکنند. پژوهشگران با این اندازهگیریها میتوانند بفهمند اثر خورشید تا کجا ادامه پیدا میکند و محیط خارج از هلیوسفر چه تفاوتی با فضای درون آن دارد. حتی دادههای اندک از چنین فاصلهای، در صورت صحت، بیجانشیناند.
دو وویجر صفحهای موسوم به «لوح طلایی» نیز حمل میکنند که صداها و تصاویری از زمین روی آن ثبت شده است. این یادگار بیشتر جنبه فرهنگی و نمادین دارد و برای هدایت یا ارتباط روزانه کاوشگر با ناسا استفاده نمیشود. رکورد جدید بار دیگر توجهها را به بلندمدتترین مأموریتهای کاوش فضایی جلب کرده است؛ مأموریتهایی که طراحی اولیه آنها برای دههها کار فراتر از سیارات بیرونی پیشبینی نشده بود.
مرحله بعد، بازیابی جریان دادههای مهندسی و علمی است. ناسا هنوز تاریخ مشخصی برای رفع اختلال اعلام نکرده و تیم مأموریت با تأخیر رفتوبرگشت تقریبی دو روزه هر فرمان و پاسخ، وضعیت را بررسی میکند. اگر ارسال داده از سر گرفته شود، وویجر ۱ خواهد توانست پس از ثبت این نقطه تاریخی، کاوش در فضای میانستارهای را ادامه دهد.




