شماری از قانونگذاران آمریکایی پس از انتخابات میاندورهای خواستار روشن شدن مجموع هزینههای جنگ با ایران، از جمله خسارت واردشده به تأسیسات نظامی آمریکا در خاورمیانه، شدهاند. آرتور میلر، مسئول امور بودجه پنتاگون، در کمیته نیروهای مسلح سنا گفت هزینه جنگ تا ۱۳ نوامبر به ۴۸.۳ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی حدود ۲۵ درصد بالاتر از برآورد پنتاگون در ژوئیه. به گفته او، این مبلغ عملیات نظامی و جایگزینی تجهیزات و مهمات را در بر میگیرد، اما خسارت تأسیسات نظامی در پی حملات ایران را شامل نمیشود.
میلر در پاسخ به ریچارد بلومنتال، سناتور دموکرات، گفت اطلاعاتی درباره این خسارتها ندارد. راجر ویکر، رئیس جمهوریخواه کمیته نیروهای مسلح سنا، از او خواست هرچه سریعتر پاسخ روشنی بدهد. هزینه جنگ به موضوعی مناقشهبرانگیز در کنگره تبدیل شده و دولت دونالد ترامپ از قانونگذاران میخواهد بودجه دفاعی ۱.۵ تریلیون دلاری را تصویب کنند. پنتاگون نیز زیر فشار فزاینده دموکراتها برای افشای کامل خسارت حملات موشکی و پهپادی ایران به پایگاههای آمریکایی است. ناظران پیشبینی میکنند با رسیدن دموکراتها به کرسیهای کنگره در ژانویه آینده، این کشمکش مالی شدت بگیرد. این جنگ همچنین به جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای آسیب زد و با افزایش شدید قیمت حاملهای انرژی، فشار مالی بر شهروندان آمریکایی را بیشتر کرد.
بر پایه تحلیلی خبری، ایران آشیانههای هواپیما، سامانههای رصد، انبارها، محل اسکان نیروها و تأسیسات دیگری را هدف گرفته و خسارتی چند میلیارد دلاری به تجهیزات نظامی وارد کرده است. برآوردی دیگر شش ماه پس از آغاز جنگ، خسارت پایگاههای آمریکایی در منطقه را بین ۴ تا ۹ میلیارد دلار اعلام کرد. الیزابت وارن، سناتور دموکرات، با استناد به برآوردهای مستقل و گزارشهای رسانهای گفت محاصره دریایی آمریکا علیه کشتیهای تجاری ایران روزانه حدود ۳۲.۵ میلیون دلار هزینه دارد و حمله ایران به مقر منطقهای نیروی دریایی آمریکا در بحرین دستکم ۴۰۰ میلیون دلار خسارت زده است. هونگ کائو، سرپرست وزارت نیروی دریایی، رقم هزینه محاصره را تأیید کرد، اما گفت نمیتواند ارزیابی جامعی از خسارت بحرین ارائه دهد؛ به گفته او شرایط ورود به آن منطقه فراهم نیست. کائو پیشتر گفته بود ایران «بحرین را بهشدت ویران کرده است».
هیئت حقوقی ارمنستان به ریاست آرتور پوغوسیان، رئیس سازمان تحقیقات و بازرسی این کشور، در سفر به اصفهان با جمالینژاد، استاندار اصفهان، و سارا شیرازی، معاون امور بانوان و سفیر مسئولیتهای اجتماعی مرکز وکلا، دیدار کرد. در این نشست همکاریهای حقوقی، کارشناسی و بینالمللی دو کشور و خسارتهای ناشی از تجاوز نظامی علیه ایران بررسی شد و طرفین بر لزوم مستندسازی آسیبهای واردشده به زیرساختهای صنعتی، میراث فرهنگی و قربانیان تأکید کردند.
استاندار اصفهان با گرامیداشت حضور هیئت ارمنی، به زندگی اقوام و ادیان مختلف در ایران اشاره کرد و گفت نزدیک به یک سال است مردم با حضور در میدانها مقاومت خود را نشان میدهند. او با اشاره به سکونت شمار زیادی از ارمنیها در استان افزود در حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی شماری از آنان شهید شدند و در جنگ تحمیلی هشتساله نیز ارمنیهای بسیاری برای دفاع از ایران شهید یا جانباز شدند. به گفته او، دشمن زیرساختهای صنعتی و غیرنظامی را هدف گرفت، اما واحدهای آسیبدیده در حال بازسازی و راهاندازی هستند.
پوغوسیان ظرفیتهای اقتصادی و نمایشگاهی اصفهان و تنوع فعالیتها را ستود و روحیه مقاومت و پویایی مردم ایران را حاصل مشاهدات هیئت دانست. شیرازی اصفهان را نماد فرهنگ و تمدن ایران و پیوند تاریخی دو ملت خواند و گفت تجاوز به میراث فرهنگی و صنایع بزرگ و راهبردی آسیب زد و کارشناسان برای بررسی و مستندسازی وارد شدند. او پویایی اجتماعی پس از جنگ را یادآور شد، از موضع ارمنستان در مخالفت با بیانیه پیشنهادی کانادا علیه ایران در حوزه حقوق بشر قدردانی کرد و بر ضرورت توجه به ابعاد انسانی و حقوقی خسارتها و ثبت و انتقال مستندات قربانیان در سطح بینالمللی تأکید کرد.
در جلسه چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵، مجلس شورای اسلامی پس از رسیدگی به ایرادهای شورای نگهبان نسبت به موافقتنامه میان دولت ایران و مجمع مجالس آسیایی در زمینه حقوق، مزایا و مصونیتهای دبیرخانه دائمی آن مجمع، موضع قبلی خود را تأیید و بر همان مصوبه اصرار کرد.
این تصمیم با اصلاح ایرادهای شورای نگهبان یکی نیست. وقتی مجلس بر مصوبه قبلی اصرار میکند، ممکن است اختلاف حقوقی درباره متن همچنان باقی بماند و تعیین تکلیف آن به فرایند قانونی بعدی واگذار شود. از این رو، صرف اصرار مجلس را نمیتوان تصویب نهایی و لازمالاجرا شدن موافقتنامه دانست.
موافقتنامه یادشده به حقوق، مزایا و مصونیتهای مرتبط با فعالیت دبیرخانه دائمی مجمع مجالس آسیایی میپردازد؛ نهادی که برای همکاری و ارتباط میان پارلمانهای کشورهای آسیایی فعالیت میکند. این نوع موافقتنامهها معمولاً چارچوب حقوقی فعالیت دبیرخانه و وضعیت کارکنان و امکانات آن در کشور میزبان را تنظیم میکنند.
برای روشن شدن نوع مصونیتهای پیشبینیشده در نسخه مورد اختلاف مجلس و شورای نگهبان، باید متن کامل موافقتنامه و نظر رسمی شورای نگهبان خوانده شود؛ گزارش کوتاه جلسه جزئیات همه مواد اختلافی را توضیح نمیدهد. اصرار بر مصوبه پیشین نشان میدهد نمایندگان در این مرحله خواستهاند موضع قبلی خود را حفظ کنند. مسیر بعدی به وجود اختلاف نهایی و تشریفات قانون اساسی بستگی دارد و بدون اطلاعیه رسمی درباره ارجاع یا نتیجه تصمیم نمیتوان پیشداوری کرد. تنها دستاورد قطعی این مرحله، تصمیم مجلس در جلسه ۲۷ آبان است؛ این تصمیم نه به معنای پایان اختلاف است و نه شروع اجرای امتیازات و مصونیتهای محل بحث.
نایبرئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در اظهاراتی که چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ منتشر شد، هشدار داد هزینه ناکارآمدی ساختار اجرایی و اجرا نشدن قوانین مرتبط با مدیریت مصرف بنزین نباید بر دوش مردم گذاشته شود. به گفته او، اصلاح نظام مصرف سوخت به انجام تکالیف قانونی، افزایش بهرهوری خودروها و گسترش حملونقل عمومی وابسته است.
این موضع در میانه بحثهای جاری درباره میزان مصرف بنزین و شیوه تأمین سوخت کشور بیان شده است؛ با این حال سخنان این نماینده به معنای تصویب سهمیهبندی تازه، تغییر قیمت بنزین یا اتخاذ تصمیم نهایی دولت درباره نرخ سوخت نیست.
یکی از محورهای مطرحشده، بهبود استاندارد مصرف خودروهاست. خودروهای کمبازده و فرسوده برای پیمودن مسافتی یکسان سوخت بیشتری مصرف میکنند و از این رو اصلاح ناوگان میتواند در بلندمدت نیاز به سوخت را کاهش دهد. محور دوم گسترش حملونقل عمومی است؛ اگر شهروندان به گزینههای قابل اعتماد و در دسترس دسترسی داشته باشند، بخشی از سفرهای شخصی ممکن است به اتوبوس و قطار شهری منتقل شود، اما این سیاست به سرمایهگذاری و کیفیت خدمات وابسته است و صرفاً با دستور اداری محقق نمیشود.
محور سوم، تنوعبخشی به سبد سوخت و نوسازی زیرساخت توزیع است و هر یک از این گزینهها هزینه سرمایهگذاری، زمان اجرا و محدودیت فنی خود را دارد و باید جداگانه ارزیابی شود. در نظام تصمیمگیری سوخت، اظهارنظر نمایندگان مجلس، پیشنهاد کارشناسی، مصوبه قانونی و ابلاغ اجرایی دولت مراحل متفاوتی به شمار میروند و تغییر واقعی برای مصرفکنندگان مستلزم اعلام مصوبه و جزئیات اجراست.
سازمان ملل متحد روز پنجشنبه هشدار داد که در نوار غزه یکچهارم خانوادههای فلسطینی زنسرپرستاند و این زنان، در شرایط وخیم انسانی، فشار روانی شدید و نیازهای فوری بشردوستانه را تجربه میکنند. فرحان حق، معاون سخنگوی دبیرکل، در نشست خبری در مقر سازمان در نیویورک و با استناد به گزارش نهاد زنان سازمان ملل گفت خانوادههایی که زنان سرپرستی آنها را بر عهده دارند بیشتر در معرض زندگی در سرپناههای نامناسب قرار دارند.
به گفته حق، بارندگیهای اوایل نوامبر جاری و سیلاب ناشی از آن به حدود ۲۰۰ مرکز آموزش موقت در نوار غزه آسیب زد؛ این مراکز نزدیک به یکسوم مراکز آموزشی فعال در منطقه را تشکیل میدهند. او همچنین اعلام کرد که از ۴.۱ میلیارد دلار کمک درخواستی برای نیازهای بشردوستانه در نوار غزه و کرانه باختری تنها ۳۵ درصد تأمین مالی شده است. حق درباره ضرورت حمایت بیشتر برای مقابله با سرما و بارندگی در ماههای پیشرو هشدار داد.
این مقام سازمان ملل در پاسخ به پرسشی تأکید کرد که سازمان ملل همچنان از حقوق کودکان غزه دفاع خواهد کرد. او همچنین از مقامهای اسرائیلی خواست دستکم هشت مورد زیرگرفتن فلسطینیان با خودرو در کرانه باختری اشغالی را بررسی کنند و عاملان این حوادث را پیگرد و پاسخگو کنند.
مقامهای آمریکایی و اسرائیلی گفتهاند که واشنگتن در پی آسیب دیدن شماری از پایگاهها، رادارها و سامانههای هشدار زودهنگام آمریکا در خاورمیانه بر اثر حملات ایران، یک سامانه موشکی پاتریوت دیگر را به اسرائیل فرستاده و تجهیزات و داراییهای نظامی نیز به این کشور منتقل کرده است. این اقدام همزمان با فشار تلآویو برای آغاز دوباره جنگ علیه تهران انجام شده است.
در همین حال، بحث درباره حجم خسارتهای جنگ علیه ایران و هزینه آسیبهای واردشده به تأسیسات نظامی آمریکا در منطقه بار دیگر در کنگره بالا گرفته است. همچنین یک مطالعه دولتی که یک روزنامه آمریکایی به آن استناد کرده از کمبود مزمن مهمات اصلی در پنتاگون به دلیل جنگ با ایران خبر داده است. گزارشهای رسانههای آمریکایی و اطلاعاتی که پیشتر منتشر شده بود از فشار اسرائیل برای ازسرگیری حملات حکایت دارد، در حالی که کاخ سفید تاکنون بر جلوگیری از چنین اقدامی تأکید کرده است.
مقامها گفتهاند رومان گوفمن، رئیس سازمان اطلاعات خارجی اسرائیل (موساد)، در سفر به واشنگتن اطلاعاتی درباره برنامه هستهای ایران به دولت دونالد ترامپ داد و خواستار ازسرگیری حملات به ایران برای چند روز شد. این فشار پس از آن مطرح شد که ترامپ در ۹ نوامبر گفت پس از دیدار با شیخ محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر، حمله به ایران را به تعویق میاندازد. قطر میانجی مذاکرات غیرمستقیم آمریکا و ایران برای جلوگیری از بازگشت به جنگ تمامعیار است.
یک مقام آمریکایی گفته است کارزار فشار اقتصادی علیه ایران نتایجی داشته که ترامپ را از عملیات نظامی گسترده بینیاز میکند. با این حال، موضع ترامپ در هفتههای گذشته میان تهدید به تشدید حملات و کاهش شدت درگیری نوسان داشته و مقامهای آمریکایی میگویند او هنوز تصمیم نهایی را نگرفته است؛ موضوعی که در سیاست داخلی آمریکا نامحبوب شده است.
محمداسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، خواستار خروج کامل آمریکا از غرب آسیا شد و گفت که واشینگتن باید ۱۲ هزار کیلومتر دورتر، در منطقه جغرافیایی خودش مستقر شود. او این سخنان را در ارزیابی از وضعیت رویارویی با آمریکا مطرح کرد و تأکید کرد که حفظ وحدت، انسجام و یکپارچگی داخلی برای تحقق این هدف ضروری است.
کوثری با بیان اینکه دشمن به بنبست رسیده است، گفت که آمریکا گاهی از اقدام در میدان سخن میگوید، زمانی از باز کردن تنگه هرمز حرف میزند، بار دیگر حمله به برنامه هستهای ایران را مطرح میکند و سپس محاصره اقتصادی و زمینی، هوایی و دریایی را دنبال میکند. به گفته او، طرف مقابل نمیداند که ایران بیش از چهل سال کشور را با تحریمها و محاصره اقتصادی مدیریت کرده و اقداماتش را بهخوبی در میدان نشان داده است. او افزود دشمنی که خود را قدرت اول جهان میدانست اکنون به ذلت و خواری افتاده است.
این نماینده مجلس ادامه داد که ایران پیشتر در افغانستان و عراق ضربات جدی به دشمن وارد کرده و ارتش آمریکا میداند ایران چگونه با آن برخورد میکند. او رئیسجمهور آمریکا را «قمارباز» خواند و گفت او از آنچه در میدان میگذرد بیخبر است. کوثری تأکید کرد دشمن در عرصههای سیاسی، نظامی و اجتماعی بازنده بوده و نمیداند چه باید بکند. او در پایان بر لزوم برقراری استقلال و یکپارچگی غرب آسیا همراه با سایر کشورهای منطقه تأکید کرد.