انتخابات سوئد ۲۰۲۶؛ آیا دموکرات‌های سوئد از نفوذ بر دولت به حضور در دولت می‌رسند؟

انتخابات سوئد و آزمون راست افراطی؛ چهار سال نفوذ بدون وزارت به کجا رسیده است؟

سوئدی‌ها روز یکشنبه ۱۳ سپتامبر ۲۰۲۶ برای انتخاب پارلمان جدید رأی می‌دهند؛ انتخاباتی نزدیک که یکی از مهم‌ترین پیامدهای آن می‌تواند ورود رسمی دموکرات‌های سوئد به دولت باشد. این حزب از سال ۲۰۲۲ بدون داشتن وزیر از دولت اقلیت اولف کریسترسون حمایت کرده و در شکل‌گیری سیاست‌های سختگیرانه‌تر مهاجرت، تابعیت و مقابله با جرایم سازمان‌یافته نقش داشته است.

از این منظر، انتخابات امسال فقط رقابت میان نخست‌وزیر محافظه‌کار اولف کریسترسون و ماگدالنا اندرسون، رهبر سوسیال‌دموکرات‌ها، نیست. پرسش ساختاری‌تری نیز وجود دارد: آیا حزبی که زمانی حضورش در مرکز قدرت سیاسی سوئد تقریباً ناممکن تصور می‌شد، اکنون از مرحله نفوذ بر دولت به مرحله مشارکت مستقیم در آن رسیده است؟

این پرسش یک پاسخ از پیش تعیین‌شده ندارد. ورود دموکرات‌های سوئد به کابینه می‌تواند مرحله تازه‌ای از عادی‌شدن نهادی راست افراطی در یکی از دموکراسی‌های باسابقه اروپا تلقی شود؛ اما ضدتحلیل مهم این است که حضور رسمی در دولت، SD را از موقعیت نسبتاً کم‌هزینه «نفوذ بدون وزارت» خارج می‌کند و مستقیماً در معرض مسئولیت اجرایی، سازش ائتلافی و پاسخ‌گویی سیاسی قرار می‌دهد.

انتخابات سوئد چه زمانی برگزار می‌شود و رقابت چقدر نزدیک است؟

انتخابات پارلمان، شوراهای منطقه‌ای و شوراهای شهرداری سوئد روز یکشنبه ۱۳ سپتامبر برگزار می‌شود. رأی‌گیری زودهنگام از ۲۶ اوت آغاز شده و در روز انتخابات شعب رأی‌گیری از ساعت ۸ صبح تا ۸ شب باز خواهند بود. شمارش مقدماتی آرای پارلمانی پس از بسته‌شدن شعب آغاز می‌شود و نتیجه نهایی انتخابات پارلمان حدود یک هفته بعد انتظار می‌رود.

رقابت در روزهای پایانی فشرده‌تر شده است. نظرسنجی Novus که ۹ سپتامبر منتشر شد، مجموع حمایت از چهار حزب چپ میانه را ۵۰.۷ درصد و حمایت از احزاب دولت کنونی به همراه دموکرات‌های سوئد را ۴۸.۱ درصد نشان داد.

این فاصله با وضعیتی که تنها چند هفته قبل دیده می‌شد متفاوت است. در نظرسنجی‌های پیشین، مخالفان حتی حدود ۱۰ واحد درصد برتری داشتند. یکی از دلایل نزدیک‌شدن رقابت، بهبود موقعیت حزب لیبرال بوده است؛ حزبی که برای مدتی خطر سقوط به زیر حد نصاب ۴ درصدی ورود به پارلمان را پیش رو داشت.

در نظرسنجی ۹ سپتامبر، لیبرال‌ها ۵.۸ درصد حمایت داشتند. این تغییر مهم است، زیرا حذف یک حزب از پارلمان می‌تواند توازن بلوک‌ها و در نتیجه امکان تشکیل دولت را به‌طور محسوس تغییر دهد.

دموکرات‌های سوئد اکنون چقدر قدرت دارند؟

دموکرات‌های سوئد در چهار سال گذشته عضو رسمی کابینه نبوده‌اند. دولت کریسترسون از حزب میانه‌رو، دموکرات‌مسیحی‌ها و لیبرال‌ها تشکیل شد، اما برای داشتن پشتوانه پارلمانی به حمایت SD متکی بود.

این همکاری در چارچوب توافق سیاسی پس از انتخابات ۲۰۲۲ به دموکرات‌های سوئد امکان داد بدون داشتن وزیر، بر بخش‌هایی از برنامه دولت تأثیر بگذارند. مهاجرت و مقابله با جرایم باندی از روشن‌ترین حوزه‌هایی بوده‌اند که سیاست دولت در آنها سختگیرانه‌تر شده است.

از جمله دولت قوانین مهاجرت را محدودتر کرده و از ابتدای ۲۰۲۶ برای برخی مهاجران غیراروپایی دارای اجازه اقامت، کمک مالی تا سقف ۳۵۰ هزار کرون برای بازگشت داوطلبانه به کشور مبدأ در نظر گرفته است. استقبال از این طرح تا این مرحله محدود بوده و همین موضوع بحث درباره اثر عملی در برابر اهمیت نمادین چنین سیاست‌هایی را تشدید کرده است.

تفاوت احتمالی پس از انتخابات این است که SD دیگر فقط شریک حمایتی پارلمان نباشد. این حزب خواهان حضور در دولت است و کریسترسون نیز تشکیل دولتی با پشتوانه اکثریت، شامل دموکرات‌های سوئد، را گزینه‌ای برای دوره بعد مطرح کرده است.

چرا ورود SD به کابینه یک تغییر کیفی محسوب می‌شود؟

میان حمایت از یک دولت و عضویت در آن تفاوت نهادی وجود دارد. حزبی که بیرون کابینه است می‌تواند برای تصویب بودجه و قوانین امتیاز بگیرد، اما مسئولیت مستقیم اداره وزارتخانه‌ها و اجرای روزانه سیاست عمومی را ندارد.

ورود به دولت این رابطه را تغییر می‌دهد. وزیران باید تصمیم اجرایی بگیرند، با دستگاه اداری کار کنند، در برابر پارلمان و افکار عمومی پاسخ‌گو باشند و مسئولیت تصمیم‌های مشترک کابینه را بپذیرند.

برای همین، مسئله اصلی انتخابات ۲۰۲۶ فقط میزان رأی SD نیست. این حزب پیش‌تر به یک نیروی بزرگ پارلمانی تبدیل شده است. پرسش تازه این است که آیا مرحله بعدی عادی‌شدن سیاسی آن، دستیابی به مسئولیت مستقیم اجرایی خواهد بود.

آیا سوئد در حال «رادیکال‌شدن» است؟

این نتیجه‌گیری از شواهد موجود جلوتر می‌رود. دموکرات‌های سوئد حزبی با ریشه‌های تاریخی در محیط‌های ملی‌گرای افراطی و نئونازی است که طی سال‌ها تلاش کرده تصویر و ساختار خود را به جریان اصلی سیاست نزدیک کند. همین پیشینه یکی از دلایل مناقشه بر سر حضور آن در دولت است.

اما رشد یا ورود احتمالی یک حزب به کابینه به‌تنهایی ثابت نمی‌کند کل جامعه سوئد به همان میزان رادیکال شده است. نظرسنجی‌های فعلی حتی بلوک چپ میانه را اندکی جلوتر نشان می‌دهند و SD با حدود یک‌پنجم آرا همچنان برای اعمال قدرت به احزاب دیگر نیاز دارد.

همچنین بخشی از سیاست‌هایی که زمانی تقریباً منحصر به SD تلقی می‌شدند، به‌ویژه درباره مهاجرت و جرایم باندی، اکنون در بخش گسترده‌تری از سیاست سوئد مورد بحث قرار می‌گیرند. بنابراین تغییر فقط در رشد یک حزب خلاصه نمی‌شود؛ مرزهای بحث سیاسی نیز جابه‌جا شده‌اند.

ضدتحلیل: آیا قدرت دولتی می‌تواند SD را محدود کند؟

این شاید مهم‌ترین پرسش درجه‌دوم انتخابات باشد. نفوذ از بیرون دولت برای یک حزب سیاسی مزیتی دارد: می‌تواند برای سیاست‌های محبوب خود اعتبار بگیرد و بخشی از هزینه تصمیم‌های نامحبوب دولت را متوجه احزاب حاکم کند.

ورود به کابینه این فاصله را کمتر می‌کند. SD در آن صورت باید درباره بودجه، اقتصاد، سیاست خارجی، اتحادیه اروپا، دفاع، رفاه و مجموعه‌ای از مسائل فراتر از مهاجرت و جرم در تصمیم‌های مشترک دولت سهیم باشد.

در نتیجه دو مسیر متفاوت قابل تصور است، بدون آنکه بتوان اکنون یکی را قطعی دانست. حضور در دولت می‌تواند نفوذ و مشروعیت نهادی حزب را بیشتر کند؛ یا الزام به مصالحه، اداره وزارتخانه‌ها و پذیرش مسئولیت نتایج سیاست‌ها بخشی از آزادی عمل یک حزب معترض را محدود کند.

نتیجه انتخابات به‌تنهایی برای پاسخ به این پرسش کافی نخواهد بود. ترکیب کابینه، وزارتخانه‌هایی که در اختیار هر حزب قرار می‌گیرد و متن توافق ائتلافی شاخص‌های دقیق‌تری خواهند بود.

چپ میانه هم مسئله تشکیل دولت دارد

برتری نظرسنجی مخالفان نیز به معنی تشکیل ساده دولت نیست. سوسیال‌دموکرات‌های ماگدالنا اندرسون برای تشکیل دولت با مجموعه‌ای از احزاب روبه‌رو هستند که در برخی مسائل کلیدی با یکدیگر اختلاف دارند.

حزب مرکز اعلام کرده حاضر نیست از دولتی حمایت کند که حزب چپ در آن حضور داشته باشد و رهبر این حزب حتی گفته در چنین وضعیتی انتخابات زودهنگام را ترجیح می‌دهد. در مقابل، حزب چپ برای حضور در دولت فشار آورده است. بنابراین پیروزی عددی بلوک مخالف الزاماً به یک ائتلاف از پیش آماده تبدیل نمی‌شود.

این وضعیت یکی از دلایلی است که نتیجه نهایی انتخابات باید در دو مرحله خوانده شود: ابتدا توزیع کرسی‌ها و سپس مذاکرات تشکیل دولت.

چرا انتخابات سوئد برای اروپا مهم است؟

اهمیت اروپایی انتخابات از این واقعیت ناشی می‌شود که سوئد بخشی از روند گسترده‌تری است که در آن احزاب راست رادیکال یا پوپولیست از حاشیه نظام حزبی به بازیگران مؤثر پارلمان و در برخی کشورها به دولت رسیده‌اند.

اما سوئد یک آزمون خاص دارد. SD پیش از ورود احتمالی به کابینه چهار سال فرصت داشته از طریق حمایت پارلمانی بر دولت اثر بگذارد. بنابراین انتخابات ۲۰۲۶ امکان مقایسه دو مدل قدرت را فراهم می‌کند: نفوذ بر دولت از بیرون و پذیرش مسئولیت رسمی درون دولت.

اگر بلوک راست پیروز شود و SD وزیر بگیرد، تحول اصلی فقط افزایش آرای یک حزب نخواهد بود؛ یک مرز نهادی دیگر در سیاست سوئد برداشته خواهد شد. اگر این حزب همچنان بیرون کابینه بماند، مدل نفوذ بدون مسئولیت مستقیم می‌تواند ادامه پیدا کند.

انتخابات سوئد چه تأثیری بر ایران دارد؟

در حال حاضر تأثیر مستقیم و قابل‌اثباتی از نتیجه انتخابات سوئد بر ایران روشن نیست. سیاست خارجی و امنیتی سوئد، روابط این کشور با اتحادیه اروپا و ناتو و سیاست مهاجرتی می‌توانند برای ایرانیان مقیم سوئد یا روابط تهران و استکهلم اهمیت داشته باشند، اما نسبت‌دادن تغییر مشخص در این حوزه‌ها به نتیجه‌ای که هنوز معلوم نیست، زودهنگام است.

برای ایرانیان ساکن سوئد، سیاست مهاجرت، اقامت، تابعیت و ادغام اجتماعی ارتباط ملموس‌تری دارد. با این حال، تغییر دقیق این سیاست‌ها به ترکیب پارلمان، دولت بعدی و برنامه اجرایی آن بستگی خواهد داشت.

بعد از بسته‌شدن صندوق‌ها چه چیزی را باید رصد کرد؟

نخستین داده مهم، نتیجه مقدماتی انتخابات پارلمان در شب ۱۳ سپتامبر است. نتیجه نهایی ریکسداگ حدود یک هفته بعد انتظار می‌رود، اما حتی دانستن تعداد کرسی‌ها پایان داستان نخواهد بود.

مرحله تعیین‌کننده بعدی مذاکرات تشکیل دولت است: آیا بلوک راست اکثریت لازم را به دست می‌آورد؟ آیا دموکرات‌های سوئد حضور در کابینه را شرط حمایت می‌کنند؟ آیا کریسترسون حاضر است وزارتخانه‌هایی در اختیار آنها قرار دهد؟ و در سوی دیگر، آیا اختلاف حزب مرکز و حزب چپ اجازه تشکیل دولتی پایدار به رهبری اندرسون را می‌دهد؟

به همین دلیل شاید آزمون واقعی انتخابات سوئد نه فقط درصد رأی SD در یکشنبه، بلکه جایگاهی باشد که این حزب چند هفته بعد در ساختار قدرت خواهد داشت. انتخابات مشخص می‌کند رأی‌دهندگان چه پارلمانی می‌خواهند؛ مذاکرات پس از آن روشن خواهد کرد که چهار سال عادی‌شدن سیاسی دموکرات‌های سوئد به حضور رسمی در دولت منتهی می‌شود یا نه.

منابع

• Swedish Election Authority — 2026 elections: https://www.val.se/english/future-elections/2026-elections—the-riksdag-and-regional-and-municipal-councils
• Swedish Election Authority — Important dates 2026: https://www.val.se/english/future-elections/2026-elections—the-riksdag-and-regional-and-municipal-councils/important-dates-2026
• Reuters — Sweden’s election could bring far right a place at the heart of government: https://www.reuters.com/world/europe/swedens-election-could-bring-far-right-place-heart-government-2026-09-10/
• Reuters — Sweden election: what you need to know: https://www.reuters.com/world/sweden-election-what-you-need-know-2026-09-10/
• Reuters — Sweden’s Liberals clears parliament threshold in poll: https://www.reuters.com/world/europe/swedens-liberals-clears-parliament-threshold-poll-pointing-close-election-2026-09-09/
• Reuters — As election looms, Sweden’s government is paying immigrants to leave: https://www.reuters.com/world/election-looms-swedens-government-is-paying-immigrants-leave-2026-09-08/
• SVT — Thand Ringqvist: Hellre extraval än V i regering: https://www.svt.se/nyheter/inrikes/thand-ringqvist-hellre-extraval-an-v-i-regering