ترانزیت روسیه به ارمنستان از مسیر آذربایجان گسترش یافت

مسیر ترانزیتی روسیه به ارمنستان از خاک آذربایجان در هفته‌های اخیر به جریان منظم‌تری از کالا تبدیل شده است. تازه‌ترین داده‌های منتشرشده نشان می‌دهد نزدیک ۶۰ هزار تن غله، بیش از ۹ هزار تن کود و ۱۴۱۴ تن پروپان از روسیه به مقصد ارمنستان از این مسیر عبور کرده است.

قطارها از شبکه ریلی آذربایجان به سمت مرز گرجستان حرکت می‌کنند و سپس محموله به ارمنستان می‌رسد؛ زیرا اتصال مستقیم ریلی ارمنستان و آذربایجان هنوز بازسازی نشده است. بنابراین این روند را نباید با بازگشایی کامل خط مستقیم دو کشور یکسان دانست.

چه چیزی تازه است؟

در ۱۰ سپتامبر یک محموله شامل ۲۰ واگن جو با وزن ۱۴۰۰ تن و ۲۱ واگن گندم با وزن ۱۴۶۹ تن از ایستگاه بیلاجری در باکو به سمت مرز گرجستان اعزام شد. تداوم این قطارها نشان می‌دهد ترتیبات ترانزیتی از مرحله نمادین عبور کرده و به حمل چند نوع کالای تجاری رسیده است.

آنچه می‌دانیم

علاوه بر غله، کود، پروپان، زغال‌سنگ، آلومینیوم و چوب نیز از روسیه به ارمنستان از مسیر آذربایجان منتقل شده‌اند. آذربایجان نیز مستقیماً مقادیری گازوئیل و بنزین به ارمنستان صادر کرده است.

آنچه نمی‌دانیم

هنوز زمان مشخصی برای احیای اتصال مستقیم ریلی ارمنستان و آذربایجان اعلام نشده است. مسیر فعلی همچنان از گرجستان عبور می‌کند. همچنین معلوم نیست حجم ترانزیت در ماه‌های آینده با همین سرعت افزایش یابد.

چرا الان مهم است؟

قفقاز جنوبی سال‌ها با مرزهای بسته و مسیرهای حمل‌ونقل محدود روبه‌رو بوده است. تبدیل آذربایجان به مسیر عبور کالای روسی به ارمنستان، حتی بدون بازگشایی کامل خطوط مستقیم، یک تغییر اقتصادی قابل اندازه‌گیری در روابط منطقه‌ای است.

تأثیر خبر

افزایش ترانزیت می‌تواند هزینه و زمان برخی محموله‌ها را تغییر دهد و به تدریج منافع اقتصادی تازه‌ای برای حفظ ارتباط میان کشورهایی ایجاد کند که روابط سیاسی آنها همچنان حساس است. اما تجارت به‌تنهایی تضمین‌کننده حل اختلاف‌های امنیتی نیست.

اثر بر ایران

برای ایران، هر تغییر در نقشه ترانزیت قفقاز اهمیت مستقیم دارد. گسترش مسیرهای روسیه–آذربایجان–گرجستان–ارمنستان می‌تواند با مسیرهای عبوری از ایران رقابت کند، اما در عین حال افزایش تجارت منطقه‌ای می‌تواند تقاضا برای اتصال چندمسیره را نیز بالا ببرد.

مسیر بعدی

حجم ماهانه ترانزیت، نوع کالاها و هر تصمیم درباره بازسازی خط مستقیم ارمنستان–آذربایجان سه شاخص اصلی برای سنجش عمق این تغییر خواهند بود.