شاخص دلار به ۱۰۱.۳۴ رسید؛ یورو و پوند عقب نشستند

دلار آمریکا روز پنج‌شنبه ۲۴ سپتامبر به بالاترین سطح دو ماه اخیر رسید و شاخص دلار تا ۱۰۱.۳۴ بالا رفت؛ حرکتی که این بار بیش از هر چیز از بازگشت انتظارات برای افزایش دوباره نرخ بهره فدرال رزرو، رشد بازده اوراق خزانه و داده‌های اقتصادی قوی آمریکا تغذیه شد. در معاملات نیویورک، شاخص دلار حوالی ۱۰۱.۲۷ ایستاد، یورو تا محدوده ۱.۱۳۷۴ دلار پایین آمد، پوند به کف نزدیک سه‌ماهه رسید و دلار در برابر ین تا حوالی ۱۵۸.۷۵ بالا رفت.

برای بازار ارز، این یعنی داستان دلار دوباره از «پناهگاه امن» صرف عبور کرده و به مسئله اختلاف نرخ بهره و بازده تبدیل شده است. هر بار که بازار احتمال افزایش بیشتر نرخ بهره آمریکا را بالا می‌برد، بازده دارایی‌های دلاری جذاب‌تر می‌شود و فشار روی ارزهای رقیب افزایش پیدا می‌کند.

اعداد بالا تصویر یک بازار یک‌طرفه کامل نیستند، اما جهت اصلی را نشان می‌دهند: دلار در حال حاضر از مزیت بازده بالاتر و انتظار سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر آمریکا سود می‌برد.

محرک اصلی: بازار دوباره روی افزایش نرخ بهره شرط می‌بندد

فدرال رزرو هفته گذشته نرخ بهره را ۰.۲۵ واحد درصد افزایش داد و دامنه هدف نرخ فدرال‌فاند را به ۳.۷۵ تا ۴ درصد رساند. در ابتدا بخشی از بازار تصور می‌کرد این افزایش شاید آخرین حرکت یا نزدیک به پایان چرخه انقباضی باشد. داده‌های چند روز اخیر این برداشت را ضعیف‌تر کرده‌اند.

چند مقام فدرال رزرو روز پنج‌شنبه بار دیگر گفتند اگر تورم فروکش نکند، افزایش بیشتر نرخ بهره همچنان روی میز است. جان ویلیامز، رئیس فدرال رزرو نیویورک، گفته منطقی است تصور شود بانک مرکزی شاید پیش از پایان سال دوباره نرخ را بالا ببرد. بث همک، رئیس فدرال رزرو کلیولند، نیز تأکید کرده فشار تورمی همچنان بالاست.

بازار آتی در واکنش، احتمال افزایش حداقل ۲۵ واحد پایه‌ای نرخ در نشست اکتبر را به حدود ۶۴.۲ درصد رساند؛ در حالی که یک هفته قبل این احتمال حدود ۵۵ درصد بود. برای معامله‌گر ارز، همین بازقیمت‌گذاری اهمیت مستقیم دارد: هرچه احتمال نرخ بالاتر بیشتر شود، نگهداری دلار و اوراق کوتاه‌مدت آمریکا جذاب‌تر می‌شود.

بازده اوراق، موتور دوم دلار

بازار ارز این هفته عملاً دنباله‌رو بازار اوراق بوده است. بازده اوراق ۱۰ساله آمریکا به بالاترین سطح تقریباً ۱۹ ساله رسیده و بازده ۳۰ساله در بالاترین محدوده بیش از دو دهه قرار گرفته است. بازده اوراق دوساله نیز در بالاترین محدوده پس از بحران مالی ۲۰۰۸ نوسان می‌کند.

این تفاوت بازده به نفع دلار کار می‌کند. وقتی یک سرمایه‌گذار جهانی بتواند روی اوراق خزانه آمریکا بازده نزدیک یا بالای ۵ درصد بگیرد، برای نگه‌داشتن یورو، ین یا پوند باید دلیل قوی‌تری داشته باشد. اگر بازده آمریکا بالا بماند و بانک‌های مرکزی دیگر نتوانند با همان سرعت نرخ‌ها را افزایش دهند، اختلاف نرخ به نفع دلار باقی می‌ماند.

در معاملات چهارشنبه، حراج ضعیف اوراق پنج‌ساله خزانه‌داری باعث فروش بیشتر اوراق و جهش بازده شد. همین اتفاق به بازار ارز منتقل شد و دلار را به بالاترین سطح از اواخر ژوئیه رساند.

اقتصاد آمریکا هنوز آن‌قدر ضعیف نشده که به دلار ضربه بزند

یکی از نکات مهم در حرکت اخیر این است که داده‌های اقتصاد آمریکا برخلاف انتظار یک سناریوی رکودی، همچنان نسبتاً قوی‌اند. شاخص ترکیبی فعالیت کسب‌وکار S&P Global در سپتامبر به ۵۸.۴ رسید؛ سطحی که نشان‌دهنده رشد سریع فعالیت است. در کنار آن، داده‌های قیمت نهاده‌ها دوباره نگرانی درباره تورم را بالا برده است.

روز پنج‌شنبه نیز تعداد متقاضیان جدید بیمه بیکاری آمریکا با هزار نفر کاهش به ۱۹۷ هزار نفر رسید؛ کمتر از پیش‌بینی ۲۰۱ هزار نفری اقتصاددانان. این عدد به‌تنهایی مسیر بازار کار را تعیین نمی‌کند، اما نشان می‌دهد هنوز نشانه‌ای از ضعف ناگهانی و شدید اشتغال دیده نمی‌شود.

ترکیب رشد قوی‌تر و تورم بالاتر برای بازار ارز معمولاً به نفع دلار است، چون احتمال می‌دهد فدرال رزرو برای مدت طولانی‌تری نرخ‌های بالا را حفظ کند یا حتی دوباره آنها را افزایش دهد.

نفت دوباره وارد معادله دلار شده است

قیمت نفت روز پنج‌شنبه حدود ۴ درصد بالا رفت؛ هم‌زمان با این ارزیابی که مذاکرات آمریکا و ایران هنوز به پیشرفت روشنی برای پایان جنگ و کاهش اختلال انرژی نرسیده است. نفت گران از چند مسیر به دلار کمک می‌کند.

نخست، انرژی گران تورم آمریکا را بالا نگه می‌دارد و فشار بر فدرال رزرو برای انقباض بیشتر را تقویت می‌کند. دوم، کشورهایی که واردکننده بزرگ انرژی هستند، مانند ژاپن و بخش‌هایی از اروپا، با فشار بیشتر بر تراز تجاری روبه‌رو می‌شوند. در چنین شرایطی دلار در برابر ین و یورو می‌تواند مزیت نسبی پیدا کند.

این رابطه همیشه ثابت نیست، اما در هفته جاری نفت، بازده اوراق و انتظارات نرخ بهره هر سه در یک جهت به دلار کمک کرده‌اند.

یورو زیر ۱.۱۴؛ داستان فقط ضعف اروپا نیست

یورو در معاملات پنج‌شنبه تا حدود ۱.۱۳۷۴ دلار پایین آمد و نزدیک کف دوماهه معامله شد. بخشی از این افت به قدرت عمومی دلار مربوط است، اما تفاوت انتظارات نرخ بهره میان آمریکا و اروپا هم مؤثر است.

بانک مرکزی اروپا در ماه سپتامبر نرخ بهره را افزایش داده، اما بازار همچنان نسبت به توان اقتصاد منطقه یورو برای تحمل افزایش‌های متعدد محتاط‌تر از آمریکاست. در نتیجه، وقتی معامله‌گران احتمال افزایش نرخ در آمریکا را بالا می‌برند، شکاف بازده می‌تواند به نفع دلار حرکت کند.

استعفای ایزابل اشنابل از هیئت اجرایی بانک مرکزی اروپا برای پیوستن به صندوق بین‌المللی پول نیز به فضای خبری بازار اضافه شده، هرچند عامل اصلی افت یورو در روز پنج‌شنبه همچنان بازقیمت‌گذاری نرخ‌های آمریکا بود.

پوند؛ یکی از قربانیان اصلی بازقیمت‌گذاری دلار

پوند بریتانیا تا حدود ۱.۳۲۲۲ دلار پایین آمد؛ ضعیف‌ترین سطح از اول ژوئیه. از ابتدای هفته، پوند حدود ۱.۲۵ درصد در برابر دلار افت کرده، در حالی که شاخص دلار نزدیک ۰.۹ درصد رشد کرده است.

بازار برای بانک انگلستان هم افزایش نرخ‌های بیشتری قیمت‌گذاری کرده، اما برخی تحلیلگران معتقدند این قیمت‌گذاری شاید بیش از حد تهاجمی باشد. اقتصاد بریتانیا با رشد ضعیف‌تر تقاضا و فشار ناشی از انرژی روبه‌روست و همین باعث می‌شود پوند در برابر موج تازه دلار آسیب‌پذیرتر باشد.

ین؛ نرخ بهره بالاتر ژاپن هم نتوانست ضعف را متوقف کند

دلار در برابر ین به حدود ۱۵۸.۷۵ رسید. نکته قابل توجه این است که بانک ژاپن هفته گذشته نرخ بهره را به ۱.۲۵ درصد، بالاترین سطح در ۳۱ سال، افزایش داد؛ اما ین همچنان تضعیف شد.

دلیل اصلی این واکنش، برداشت بازار از پیام بانک ژاپن بود. دو عضو هیئت سیاست‌گذاری با تصمیم افزایش نرخ مخالفت کردند و بانک مرکزی سیگنال بسیار تهاجمی درباره افزایش‌های بعدی نداد. در مقابل، فدرال رزرو آمریکا لحن سخت‌گیرانه‌تری دارد. نتیجه این تفاوت، ادامه فشار روی ین است.

مقام‌های ژاپن همچنان درباره نوسانات شدید ارز هشدار داده‌اند و سابقه مداخله هماهنگ با آمریکا در تابستان باعث شده معامله‌گران نزدیک سطوح ۱۵۹ تا ۱۶۰ با احتیاط بیشتری رفتار کنند.

دلار قوی برای بازارهای جهانی چه معنی دارد؟

دلار قوی فقط مسئله معامله‌گران فارکس نیست. بخش بزرگی از تجارت جهانی، بدهی شرکت‌ها و قیمت‌گذاری کالاها به دلار انجام می‌شود. وقتی دلار بالا می‌رود، بدهی دلاری برای شرکت‌ها و دولت‌های غیرآمریکایی گران‌تر می‌شود و هزینه واردات کالاهای دلاری نیز در بسیاری از کشورها افزایش پیدا می‌کند.

برای بازارهای نوظهور، ترکیب دلار قوی و بازده بالای خزانه‌داری آمریکا می‌تواند باعث خروج سرمایه یا کاهش ورود سرمایه شود. سرمایه‌گذار بین خرید اوراق کم‌ریسک آمریکا با بازده بالا و دارایی‌های پرریسک‌تر مقایسه می‌کند و در چنین شرایطی هزینه جذب سرمایه برای اقتصادهای ضعیف‌تر بالا می‌رود.

اثر این حرکت بر ایران را نباید ساده‌سازی کرد

شاخص دلار جهانی و نرخ دلار آزاد ایران دو بازار متفاوت‌اند. دلار آزاد در ایران بیشتر به ریسک سیاسی، عرضه ارز، بازار درهم، سیاست بانک مرکزی، تجارت خارجی و انتظارات تورمی داخلی وابسته است.

با این حال، دلار قوی جهانی می‌تواند از مسیر قیمت کالاهای جهانی، نرخ ارز شرکای تجاری و قیمت طلا اثر غیرمستقیم داشته باشد. برای مثال، تقویت دلار معمولاً فشار نزولی روی طلای جهانی ایجاد می‌کند؛ اما اگر هم‌زمان ریسک ژئوپلیتیک یا نرخ ارز داخلی ایران بالا برود، قیمت طلا و سکه در بازار ایران می‌تواند برخلاف این اثر حرکت کند.

به همین دلیل، نسبت‌دادن هر افزایش دلار آزاد در تهران به رشد شاخص DXY اشتباه است. این دو ممکن است هم‌زمان صعود کنند، اما محرک اصلی‌شان الزاماً یکی نیست.

چه چیزی می‌تواند روند دلار را عوض کند؟

بازار اکنون بیش از هر چیز به سه متغیر حساس است: داده‌های تورم و اشتغال آمریکا، مسیر بازده اوراق خزانه و موضع فدرال رزرو قبل از نشست اکتبر.

اگر داده‌های آمریکا همچنان قوی بمانند و تورم فروکش نکند، احتمال افزایش نرخ بیشتر می‌شود و دلار می‌تواند حمایت خود را حفظ کند. اگر داده‌های اشتغال یا رشد ناگهان ضعیف شوند، نفت عقب‌نشینی کند یا مقام‌های فدرال رزرو لحن نرم‌تری بگیرند، بخشی از این حرکت می‌تواند اصلاح شود.

بنابراین مهم‌ترین نکته برای معامله‌گر این نیست که شاخص دلار دقیقاً ۱۰۱.۲۷ یا ۱۰۱.۳۴ است؛ مهم این است که بازار در حال حاضر «نرخ‌های بالاتر برای مدت طولانی‌تر» را دوباره قیمت‌گذاری می‌کند. تا زمانی که این روایت تغییر نکند، فشار روی یورو، پوند و ین می‌تواند ادامه داشته باشد.