فرانسه طرح تازه شورای امنیت برای تنگه هرمز آماده می‌کند

فرانسه در حاشیه هفته مجمع عمومی سازمان ملل تدوین پیش‌نویس تازه‌ای در شورای امنیت را آغاز کرده که هدف آن ایجاد یک مأموریت بین‌المللی برای بازگرداندن و حفاظت از آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز است. دیپلمات‌ها می‌گویند پاریس این طرح را با آمریکا هماهنگ می‌کند و گفت‌وگوی امانوئل مکرون و دونالد ترامپ در نیویورک از زمینه‌های آن بوده است.

چه چیزی تازه است؟

فرانسه پیش‌تر نیز برای اقدام شورای امنیت درباره هرمز تلاش کرده بود، اما مخالفت چین و روسیه مانع پیشرفت شده بود. نسخه تازه قرار است با زبان محدودتر و تمرکز بر آزادی ناوبری طراحی شود تا موضوع امنیت آبراه را از اختلاف‌های گسترده‌تر با ایران جدا کند.

«مأموریت بین‌المللی» دقیقاً یعنی چه؟

جزئیات هنوز نهایی نشده است. عبارت مأموریت بین‌المللی می‌تواند از هماهنگی اطلاعاتی و دریایی تا سازوکار نظارت یا اسکورت را شامل شود. تا زمان انتشار متن پیش‌نویس، نمی‌توان آن را نیروی نظامی جدید یا مجوز استفاده از زور دانست. این تمایز حقوقی مهم است.

چرا فرانسه زبان طرح را تغییر می‌دهد؟

برای تصویب قطعنامه شورای امنیت، هیچ‌یک از پنج عضو دائم نباید آن را وتو کند. چین و روسیه نسبت به طرح‌هایی که به‌زعم آنها علیه ایران جهت‌گیری داشته باشند حساس‌اند. تمرکز بر منفعت مشترک همه کشورها در آزادی کشتیرانی می‌تواند تلاش پاریس برای کاهش این مخالفت باشد.

ارتباط با دیدار مکرون و ترامپ

مکرون پس از گفت‌وگو با ترامپ در نیویورک گفته بود گزینه‌هایی برای بازگرداندن عبور کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها بررسی شده است. بنابراین این پیش‌نویس نمونه‌ای از تبدیل یک دیدار جانبی در هفته مجمع عمومی به مسیر رسمی شورای امنیت است.

اثر مستقیم بر ایران

هر سازوکار بین‌المللی در هرمز مستقیماً با محیط امنیتی پیرامون ایران مرتبط است. اگر متن بدون انتقاد مستقیم از تهران نوشته شود، هدف دیپلماتیک آن می‌تواند جلب رأی گسترده‌تر باشد؛ اما تهران ممکن است درباره حضور یا مأموریت امنیتی تازه در آبراه نزدیک سواحل خود ملاحظات جداگانه داشته باشد.

چه چیزی گفته نشد؟

هنوز متن نهایی، زمان رأی‌گیری، ترکیب احتمالی مأموریت و قواعد عملیاتی منتشر نشده است. بنابراین خبر فعلی درباره آغاز تدوین و رایزنی است، نه تصویب قطعنامه یا آغاز مأموریت.

آنچه می‌دانیم

فرانسه با آمریکا هماهنگ است و می‌خواهد طرح را بر آزادی ناوبری و منافع مشترک تجاری متمرکز کند. تلاش‌های قبلی به دلیل مخالفت چین و روسیه موفق نشده بود.

آنچه نمی‌دانیم

موضع نهایی چین، روسیه و ایران و همچنین متن دقیق قطعنامه مشخص نیست. بدون این سه عامل نمی‌توان درباره امکان تصویب یا شکل مأموریت نتیجه گرفت.

مسیر بعدی

انتشار پیش‌نویس، واکنش تهران و موضع پکن و مسکو نقاط بعدی پرونده‌اند. رونما این موضوع را هم در پوشش UNGA81 و هم در پرونده امنیت هرمز دنبال می‌کند.