فرانسه G7 را برای بررسی آزادسازی ذخایر نفت فرا می‌خواند

فرانسه می‌خواهد در هفته‌های آینده نشست ویژه‌ای از گروه هفت درباره بحران انرژی برگزار کند؛ نشستی که یکی از گزینه‌های روی میز آن آزادسازی دوباره ذخایر راهبردی نفت است. امانوئل مکرون می‌گوید هدف، هماهنگی بیشتر درباره سطح ذخایر، صادرات و ظرفیت تولید و جلوگیری از تنش میان کشورهای مصرف‌کننده است. هنوز درباره حجم یا زمان آزادسازی تازه تصمیمی اعلام نشده است.

چه اتفاقی افتاده است؟

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، روز جمعه ۱۸ سپتامبر اعلام کرد کشورهای گروه هفت در «هفته‌های آینده» برای بررسی مسائل انرژی گرد هم می‌آیند. او گفت این نشست باید همکاری میان اعضای G7 و شرکای اصلی آنها را تقویت کند و گزینه‌هایی از جمله آزادسازی احتمالی ذخایر راهبردی یا رفع برخی محدودیت‌ها را بررسی کند.

این اعلام به معنای تصمیم قطعی برای عرضه نفت از ذخایر نیست. در مرحله فعلی، آنچه قطعی است برنامه فرانسه برای تشکیل نشست و قرار گرفتن موضوع ذخایر راهبردی در دستور بررسی است. میزان عرضه، مشارکت کشورها و جدول زمانی احتمالی هنوز مشخص نشده است.

چرا الان مهم است؟

افزایش هزینه انرژی و نگرانی درباره امنیت عرضه دوباره به یکی از مسائل اصلی اقتصاد جهانی تبدیل شده است. اختلال در مسیرهای انتقال انرژی در خاورمیانه و ادامه جنگ اوکراین، بازار نفت و فرآورده‌های نفتی را نسبت به هر خبر مربوط به عرضه حساس کرده است.

برای دولت‌های G7 مسئله فقط قیمت هر بشکه نفت نیست. قیمت سوخت برای خانوارها و حمل‌ونقل، هزینه تولید برای صنایع و در نهایت فشار تورمی نیز به مسیر بازار انرژی وابسته است. در فرانسه نیز افزایش قیمت سوخت فشار سیاسی و اجتماعی بر دولت را بالا برده و مکرون تأکید کرده که منشأ جهش اخیر قیمت‌ها را باید در وضعیت ژئوپلیتیکی جست‌وجو کرد.

آنچه می‌دانیم

فرانسه در سال جاری ریاست G7 را بر عهده دارد و مکرون گفته است نشست انرژی این گروه در هفته‌های آینده برگزار خواهد شد. دستور کار اعلام‌شده شامل هماهنگی درباره سطح ذخایر، ظرفیت تولید و صادرات و بررسی امکان استفاده دوباره از ذخایر راهبردی است.

کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌تر در ماه مارس با آزادسازی هماهنگ ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری موافقت کرده بودند. تجربه آن اقدام اکنون یکی از نقاط مرجع بحث تازه است؛ با این تفاوت که هنوز هیچ حجم جدیدی برای دور بعدی اعلام نشده است.

آنچه هنوز نمی‌دانیم

زمان دقیق نشست، میزان همراهی سایر اعضای G7 و حجم احتمالی آزادسازی روشن نیست. همچنین معلوم نیست در صورت توافق، اقدام تازه عمدتاً بر نفت خام متمرکز خواهد بود یا ذخایر فرآورده‌های نفتی نیز سهم مهمی خواهند داشت. آژانس بین‌المللی انرژی نیز هنوز برنامه تازه‌ای برای آزادسازی هماهنگ ذخایر اعلام نکرده است.

تأثیر خبر بر بازار

برای بازار نفت، تفاوت بزرگی میان «بررسی آزادسازی» و «تصمیم به آزادسازی مقدار مشخصی نفت» وجود دارد. اعلام سیاسی می‌تواند انتظارات معامله‌گران را تغییر دهد، اما اثر پایدار بر قیمت زمانی شکل می‌گیرد که حجم، زمان و نوع ذخایر قابل عرضه مشخص شود.

اگر اعضای G7 و کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی به عرضه هماهنگ دیگری برسند، نفت اضطراری می‌تواند بخشی از کمبود کوتاه‌مدت را جبران کند. در مقابل، استفاده بیشتر از ذخایر حاشیه امنیت کشورهای مصرف‌کننده را برای شوک‌های بعدی کاهش می‌دهد. وضعیت بازارهای اصلی را می‌توان در نقشه بازار رونما دنبال کرد.

اثر مستقیم بر ایران

ایران صادرکننده نفت است و قیمت فروش نفت آن به شرایط بازار جهانی و قیمت‌های مرجع وابسته است. بنابراین اگر آزادسازی تازه ذخایر واقعاً اجرا شود و عرضه قابل دسترس بازار را به اندازه‌ای افزایش دهد که قیمت‌های مرجع نفت را پایین بیاورد، درآمد هر بشکه نفت صادراتی ایران نیز مستقیماً تحت تأثیر قرار می‌گیرد. اما تا پیش از اعلام حجم و زمان‌بندی، اندازه این اثر قابل محاسبه نیست.

پیشینه؛ ذخایر اضطراری چه کاری می‌کنند؟

ذخایر راهبردی برای مقابله با اختلال جدی در عرضه طراحی شده‌اند، نه برای تأمین دائمی مصرف. آزادسازی هماهنگ می‌تواند برای مدتی نفت بیشتری وارد بازار کند و به دولت‌ها فرصت دهد تا مسیرهای عرضه جایگزین یا ظرفیت تولید بیشتری پیدا کنند. به همین دلیل معامله‌گران علاوه بر حجم ذخایر آزادشده، به مدت اختلال اصلی نیز توجه می‌کنند.

رونما پیش‌تر در بررسی ماندن نفت بالای ۱۰۰ دلار و تلاش برای استفاده از مسیرهای جایگزین عربستان به نقش محدودیت‌های عرضه و مسیرهای انتقال در قیمت نفت پرداخته بود. تصمیم احتمالی G7 در عمل یک ابزار دیگر برای سمت عرضه همین بازار خواهد بود.

مسیر بعدی

سه نشانه تعیین‌کننده باید دنبال شود: تاریخ و سطح نشست G7، موضع رسمی دیگر اعضای گروه درباره آزادسازی ذخایر، و هر اعلام تازه از سوی آژانس بین‌المللی انرژی. تا زمانی که این جزئیات منتشر نشده، تعبیر اقدام فرانسه به‌عنوان «آزادسازی قطعی ذخایر» زودهنگام است.