متروباس برقی جای تراموا را در محور آزادی می‌گیرد

شهرداری تهران تصمیم گرفته به جای اجرای تراموا در محور آزادی–انقلاب، متروباس‌های برقی ۲۶ متری را وارد این کریدور کند. علیرضا زاکانی، شهردار تهران، گفته این ناوگان سه‌کابین با هزینه‌ای حدود یک‌سوم تراموا قابل اجراست و زیرساخت شارژ آن در حال آماده‌سازی است.

این تصمیم یک تغییر در انتخاب فناوری حمل‌ونقل عمومی یکی از پرترددترین محورهای پایتخت است. طرح تراموا پیش‌تر به‌عنوان یکی از گزینه‌های افزایش ظرفیت مطرح و آزمایش شده بود، اما مدیریت شهری اکنون می‌گوید متروباس برقی را به دلیل هزینه کمتر و امکان راه‌اندازی سریع‌تر ترجیح داده است.

متروباس‌های ۲۶ متری چه ظرفیتی دارند؟

اطلاعاتی که در هفته‌های گذشته از سوی معاونت حمل‌ونقل شهرداری منتشر شده نشان می‌دهد متروباس‌های سفارش‌داده‌شده سه‌کابین و تمام‌برقی هستند و برای جابه‌جایی حدود ۳۰۰ مسافر در هر سفر طراحی شده‌اند. قرارداد تأمین ۷۵ دستگاه از این ناوگان با طرف چینی اعلام شده و بخشی از آنها پیش‌تر آماده حمل معرفی شده بودند.

زاکانی در تازه‌ترین توضیحات خود گفته متروباس‌ها طی دو تا سه ماه آینده آماده بهره‌برداری خواهند شد. با این حال، زمان دقیق آغاز سرویس منظم در محور آزادی–انقلاب هنوز اعلام نشده و ورود وسیله نقلیه تنها بخشی از پروژه است؛ ایستگاه، مسیر حرکت، شارژ و برنامه بهره‌برداری نیز باید آماده باشد.

چرا تراموا کنار گذاشته شد؟

دلیل اصلی اعلام‌شده از سوی شهردار تهران هزینه است. به گفته او، متروباس برقی می‌تواند ظرفیت جابه‌جایی نزدیک به گزینه تراموا را با حدود یک‌سوم هزینه فراهم کند. این مقایسه فعلاً بر پایه اظهارات مدیریت شهری است و جزئیات یک مطالعه مالی مستقل یا جدول کامل هزینه ساخت و بهره‌برداری دو گزینه منتشر نشده است.

تراموا معمولاً به زیرساخت ریلی، تأسیسات ثابت و عملیات عمرانی گسترده‌تری نیاز دارد، در حالی که اتوبوس برقی می‌تواند از کریدورهای موجود استفاده کند. در مقابل، ظرفیت واقعی یک خط اتوبوسی به تعداد ناوگان، فاصله حرکت، طراحی ایستگاه‌ها و مدیریت تقاطع‌ها وابسته است. بنابراین نتیجه عملی طرح پس از آغاز بهره‌برداری قابل سنجش خواهد بود.

ناوگان تهران در حال تغییر است

شهرداری می‌گوید در دوره اخیر ۲۵۰۰ اتوبوس نو به ناوگان پایتخت افزوده شده که ۵۰۰ دستگاه آن برقی است. محسن هرمزی، معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهردار تهران، نیز پیش‌تر اعلام کرده بود ۳۱ اتوبوس ۱۸ متری به بندرعباس رسیده و متروباس‌های ۲۶ متری در مسیر ورود به کشور قرار دارند.

در کنار خرید ناوگان تازه، ۷۳۸ اتوبوس فرسوده نیز بازسازی شده است. این اعداد نشان می‌دهد سیاست مدیریت شهری فقط بر مترو متمرکز نیست و افزایش ظرفیت اتوبوسرانی، به‌ویژه در مسیرهای پرتردد، بخش دیگری از برنامه حمل‌ونقل تهران است.

مسیر آزادی–انقلاب چرا مهم است؟

محور آزادی، انقلاب و امتداد شرقی آن یکی از اصلی‌ترین کریدورهای رفت‌وآمد تهران است و هم‌زمان توسط اتوبوس‌های تندرو، مترو و شبکه خیابانی پوشش داده می‌شود. هر تغییر در ظرفیت این مسیر می‌تواند بر زمان سفر شمار زیادی از مسافران و همچنین ترافیک سطحی مرکز شهر اثر بگذارد.

بر اساس برنامه‌های قبلی شهرداری، متروباس‌ها برای محور گسترده‌تری از شرق تهران تا میدان آزادی در نظر گرفته شده بودند. اظهارات تازه زاکانی مشخصاً بر جایگزینی تراموا در بخش آزادی–انقلاب تأکید دارد. جزئیات نهایی مسیر و تعداد دستگاه‌هایی که در هر بخش به کار گرفته می‌شوند باید در برنامه اجرایی روشن شود.

آنچه هنوز مشخص نیست

شهرداری هنوز جدول زمانی دقیق بهره‌برداری، سرفاصله حرکت، تعداد متروباس اختصاص‌یافته به این محور و هزینه نهایی آماده‌سازی زیرساخت را منتشر نکرده است. همچنین باید مشخص شود ایستگاه‌های موجود BRT برای طول ۲۶ متری و ظرفیت بالاتر این وسایل چه تغییراتی خواهند کرد.

معیار اصلی موفقیت طرح نیز پس از ورود ناوگان روشن می‌شود: تعداد مسافر جابه‌جا‌شده در ساعت، کاهش سرفاصله، قابلیت اطمینان سرویس و هزینه نگهداری. تا آن زمان، تصمیم قطعی مدیریت شهری تغییر فناوری از تراموا به متروباس است؛ نتیجه عملی آن به نحوه اجرا بستگی دارد.