چین حضور دریایی خود را شرق تایوان تقویت می‌کند؛ نگاهی به انسداد

به گزارش رونما، به نقل از Japan Times، گزارشی که روز ۲۱ اوت ۲۰۶۲ در ژاپن‌تایمز منتشر شد نشان می‌دهد در ماه‌های اخیر پکن حضور نظامی و دریایی خود را در آب‌های شرق تایوان افزایش داده است. این افزایش شامل تشدید گشت‌های دریایی، انجام مانورهای آموزشی بیشتر توسط کشتی‌ها و شناورهای نیروی دریایی و دیده‌شدن شمار بالاتری از شناورهای پشتیبانی و گشت‌زنی در این محدوده است. ناظران و تحلیلگران امنیت منطقه‌ای می‌گویند مجموعه این اقدامات می‌تواند با هدف تقویت اختیار عمل عملی چین در آن آب‌ها انجام شده باشد؛ امری که مختصات عملی کنترل و قواعد رفتاری در دریا را تغییر می‌دهد و فضای همکاری‌های دریایی موجود بین توکیو و مانیل را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. اظهارنظر کارشناسان حاکی است که تغییرات مشهود در الگوی ترافیک دریایی و افزایش تمرین‌های رزمی-آموزشی، نه صرفاً تمرین‌های نمادین، بلکه اقداماتی است که توانایی پکن را برای شکل دادن به واقعیت‌های میدانی افزایش می‌دهد. منابع محلی و رصدکنندگان بین‌المللی از مشاهده کشتی‌های بیشتری در مسیرهای نزدیک به جزایر و خطوط دریایی مورد استفاده حامل‌های تجاری خبر داده‌اند؛ تحرکاتی که به گفته برخی تحلیلگران می‌تواند در زمان تشدید بحران به محدودسازی یا حتی ایجاد اختلال عمده در مسیرهای کشتیرانی بینجامد. برای ژاپن و فیلیپین، کشورهایی که در سال‌های اخیر همکاری‌های دریایی و امنیتی را پررنگ‌تر کرده‌اند، این وضعیت یک چالش مستقیم ایجاد می‌کند. توکیو و مانیل به‌تدریج ظرفیت‌های خود برای گشت زنی مشترک، تبادل اطلاعات و هماهنگی عملیات دریایی را گسترش داده‌اند؛ اما افزایش حضور چین می‌تواند توانایی آنها در حفظ آزادی ناوبری و مدیریت بحران در عمل محدود سازد یا الزاماتی جدید برای تغییر استراتژی‌های دفاعی و دیپلماتیک به دنبال داشته باشد. مقام‌های دفاعی و سیاسی در این دو کشور از نزدیک پیامدهای عملیاتی و دیپلماتیک این تغییر را پی می‌گیرند و احتمال بازنگری در ماموریت‌ها، اعزام شناورهای بیشتر یا تقویت همکاری با شرکای خارج از منطقه را بررسی می‌کنند. بازیگران فرامنطقه‌ای نیز وضعیت را دنبال می‌کنند. از جمله آمریکا و دیگر شرکای بین‌المللی که دارای منافع امنیتی و تجاری در آب‌های آسیا ـ اقیانوسیه هستند، ممکن است بر اساس ارزیابی‌های جدید نسبت به افزایش حضور چین، سیاست‌های نظامی و دیپلماتیک خود را بازبینی کنند؛ اقداماتی که می‌تواند شامل افزایش پشتیبانی اطلاعاتی، گشت‌های دریایی مشارکتی یا تقویت استقرارهای دریایی در اطراف آبراه‌های حساس باشد تا مانع از بروز تنش نظامی یا انسداد خطوط حمل‌ونقل شود. ابعاد اقتصادی این تغییر در میدان دریایی نیز مورد توجه است. آبراه‌های شرق آسیا مسیرهای حیاتی برای عبور انرژی و کالا از جمله نفت و محصولات تولیدی به بازارهای جهانی هستند؛ بنابراین هرگونه محدودسازی، مانع‌تراشی یا افزایش ریسک در این گذرگاه‌ها می‌تواند به اختلال در زنجیره‌های تأمین بینجامد، هزینه‌های حمل‌ونقل را بالا ببرد و باعث نوسان قیمت انرژی شود. به‌طور خاص کشورهایی که اقتصاد آنها به صادرات نفت وابسته است یا شبکه‌های تجاری گسترده‌ای در آسیا دارند، ممکن است از این بابت تحت فشار قرار گیرند و ضرورت تنوع‌بخشیدن به مسیرها و شرکای تجاری برایشان برجسته‌تر شود. برای ایران، به عنوان یکی از صادرکنندگان نفت، تشدید ریسک در خطوط کشتیرانی منطقه‌ای و ناپایداری احتمالی قیمت‌های انرژی می‌تواند پیامدهای ملموسی داشته باشد: از افزایش هزینه‌های بیمه و لجستیک صادرات تا نیاز به جستجوی بازارها یا مسیرهای جایگزین برای کاهش آسیب‌پذیری. از منظر دیپلماتیک نیز تحولات منطقه‌ای که بر امنیت خطوط تجاری تأثیر می‌گذارد، می‌تواند تهران را به بازنگری در تعاملات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای وادارد تا اثرات منفی احتمالی را کاهش دهد. ناظران تأکید می‌کنند توضیح کامل نیت‌ها و اهداف پکن از منظر شفافیت بسیار دشوار است و هرگونه استنتاج باید بر مشاهدات میدانی و تحلیل رفتار بلندمدت مبتنی باشد. با این حال، روشن است که افزایش گشت‌ها و مانورها در آب‌های شرق تایوان، چه به‌عنوان بخشی از استراتژی فشار و چه به‌عنوان تمرین‌های آماده‌سازی، ساختارهای عملی قدرت در دریا را تحت تأثیر قرار می‌دهد و می‌تواند زنجیره‌ای از واکنش‌های نظامی، دیپلماتیک و اقتصادی را در سطح منطقه و فراتر از آن فعال کند. در نهایت، این گزارش نشان می‌دهد که واکنش‌های کشورهای منطقه و شرکای بین‌المللی به این روند نقش تعیین‌کننده‌ای در تعیین مسیر آینده خواهد داشت: توازن میان اقدامات بازدارنده، تضمین آزادی ناوبری و اجتناب از تشدید نظامی، چالشی است که کشورها باید با دانش از پیامدهای اقتصادی و امنیتی آن روبه‌رو شوند.