ترامپ توافق هسته‌ای غیرنظامی با عربستان را به کنگره فرستاد

چرا مهم است؟

ارسال توافق رسمی به کنگره آغاز فرایند قانونی بررسی و تصویب قراردادی است که انتقال فناوری هسته‌ای غیرنظامی و پروژه‌ای چندده‌ساله برای عربستان را مجاز می‌کند و همزمان شرط سیاسی عادی‌سازی با اسرائیل را مطرح می‌کند؛ این ترکیب فنی و سیاسی پیامدهایی برای دیپلماسی منطقه‌ای و سیاست داخلی آمریکا دارد.

تأثیر بر روابط ایران و منطقه

اعلام شرط عادی‌سازی ریاض با اسرائیل می‌تواند مناسبات و موازنه سیاستی در خاورمیانه را تحت تأثیر قرار دهد، به‌ویژه در گفت‌وگوها و رقابت‌های منطقه‌ای درباره اتحادها و بازدارندگی.

تأثیر بر روابط آمریکا و عربستان

ارتباط توافق هسته‌ای با گام‌های دیپلماتیک ممکن است مذاکرات واشینگتن و ریاض را پیچیده کند و بر سرعت و شرایط اجرای پروژه تأثیر بگذارد.

تأثیر بر نقش کنگره در تصویب توافق

ارسال متن به کنگره فرایند بررسی حقوقی و سیاسی را فعال می‌کند؛ تصویب یا رد در کنگره و امکان وتوی رئیس‌جمهور شکلی از تضاد قوا را نشان می‌دهد.

پیشینه

مذاکرات برای توافق‌های هسته‌ای غیرنظامی و پیوند آن‌ها با تضمین‌های منطقه‌ای و سیاسی پیش از این نیز در دولت‌های مختلف آمریکا مطرح شده بود؛ توافقات ابراهیم در ۲۰۲۰–۲۰۲1 نمونه‌ای از عادی‌سازی روابط میان اسرائیل و چند کشور عربی است.

آنچه می‌دانیم

• رئیس‌جمهور دونالد ترامپ متن توافق هسته‌ای غیرنظامی با عربستان سعودی را به کنگره ارسال کرده است.
• توافق در ماه ژوئیه به‌دست آمده و شامل انتقال فناوری و ساخت راکتورهای AP1000 در چارچوب قراردادی ۳۰ ساله است.
• مقام آمریکایی گفته است توافق تنها در صورت عادی‌سازی روابط عربستان با اسرائیل اجرایی خواهد شد.
• کنگره ۹۰ روز جلسات برای بررسی توافق دارد و این توافق قرار است به کمیته‌ها ارجاع شود.
• در صورت رد کنگره، رئیس‌جمهور می‌تواند آن را وتو کند و برای لغو وتو نیاز به اکثریت دو سوم است.

آنچه نمی‌دانیم

• متن کامل توافق و جزئیات فنی، مالی و حفاظتی قرارداد در ارائه نشده است.
• واکنش رسمی عربستان سعودی به ارسال توافق به کنگره در درج نشده است.
• آیا و چگونه مذاکرات جداگانه درباره عادی‌سازی روابط با اسرائیل در ارتباط با این توافق پیش رفته‌اند مشخص نیست.

پیامدهای احتمالی

• اگر کنگره توافق را بدون اعتراض بپذیرد، قرارداد وارد اجرا می‌شود و پروژه‌های ساخت راکتور AP1000 می‌تواند آغاز شود.
• اگر کنگره توافق را رد کند و رئیس‌جمهور وتو کند، در صورت عدم دستیابی به دو سوم آرای کنگره، اجرای توافق متوقف خواهد ماند.
• اگر عربستان حاضر به عادی‌سازی روابط با اسرائیل نشود، به گفته مقام آمریکایی توافق عملاً اجرا نخواهد شد.