تهدید تازه ترامپ علیه دژ اتمی ایران

ترامپ تهدید به حمله «خیلی زود» به کوه کلنگ کرد؛ از تأسیسات زیرزمینی نزدیک نطنز چه می‌دانیم؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بار دیگر کوه کلنگ تهدید کرد که ایالات متحده ممکن است «خیلی زود» کوه کلنگ، مجموعه زیرزمینی مستحکمی در نزدیکی تأسیسات هسته‌ای نطنز، را هدف قرار دهد. او گفت واشنگتن تحرکات در این محل را زیر نظر دارد، اما شواهد عمومی هنوز نشان نمی‌دهد این مجموعه وارد مرحله عملیاتی شده یا دقیقاً چه فعالیتی در داخل آن جریان دارد.

آنچه می‌دانیم

ترامپ روز جمعه ۴ سپتامبر در گفت‌وگو با خبرنگاران گفت آمریکا ممکن است «خیلی زود» کوه کلنگ را هدف قرار دهد. او این احتمال را به وجود فعالیت در این محل مرتبط کرد و مدعی شد آمریکا افراد و تحرکات مرتبط با این مجموعه و نقاط دیگر ایران را زیر نظر دارد.

کوه کلنگ در نزدیکی مجموعه هسته‌ای نطنز قرار دارد و شامل مجموعه‌های تونلی عمیقی است که در دل کوه ساخته شده‌اند. ساخت این تأسیسات حدود سال ۲۰۲۰ و پس از آسیب دیدن مرکز مونتاژ سانتریفیوژهای نطنز آغاز شد. مقام‌های ایرانی در آن زمان از ساخت یک مرکز جدید در دل کوه برای جایگزینی تأسیسات آسیب‌دیده سخن گفته بودند.

بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان داده است که ورودی‌های تونل‌ها و محدوده امنیتی گسترده‌ای در این محل ایجاد شده است. ارزیابی منتشرشده در ژوئیه ۲۰۲۶ نیز می‌گفت ساخت‌وساز ادامه دارد و بر اساس تصاویر موجود، شواهد کافی برای عملیاتی بودن مجموعه دیده نمی‌شود.

آنچه نمی‌دانیم

مهم‌ترین ابهام، فعالیت واقعی در داخل کوه کلنگ است. اطلاعات عمومی برای تأیید اینکه سانتریفیوژها یا مواد هسته‌ای اکنون در این مجموعه نگهداری یا استفاده می‌شوند کافی نیست. حتی خود ترامپ در اظهارات قبلی درباره انتقال سانتریفیوژها گفته بود آمریکا چنین موضوعی را به‌طور قطعی ثبت نکرده است.

عمق دقیق بخش‌های مختلف مجموعه و میزان مقاومت آن در برابر حمله هوایی نیز مشخص نیست. به همین دلیل، توصیف کوه کلنگ به‌عنوان یک «تأسیسات فعال غنی‌سازی» در شرایط فعلی از شواهد عمومی فراتر می‌رود.

چرا تهدید ترامپ علیه کوه کلنگ مهم است؟

اهمیت تهدید تازه ترامپ فقط به احتمال یک حمله دیگر محدود نمی‌شود. کوه کلنگ نمونه‌ای از دشواری نظامی برخورد با زیرساخت‌های هسته‌ای است که در عمق کوه ساخته شده‌اند. چنین تأسیساتی می‌تواند در برابر برخی مهمات نفوذگر مقاومت بیشتری داشته باشد و ارزیابی نتیجه یک حمله به آن نیز دشوارتر باشد.

از سوی دیگر، ترامپ پیش‌تر نیز در ماه ژوئیه کوه کلنگ را آشکارا در فهرست اهداف احتمالی آمریکا قرار داده بود. تکرار این تهدید در سپتامبر نشان می‌دهد این مجموعه همچنان در محاسبات واشنگتن درباره برنامه هسته‌ای ایران جایگاه ویژه‌ای دارد، حتی در شرایطی که وضعیت عملیاتی آن در منابع عمومی روشن نیست.

پیشینه

تأسیسات نطنز طی درگیری‌های گذشته هدف حملات قرار گرفته و بخش‌هایی از زیرساخت غنی‌سازی آن آسیب دیده است. مجموعه کوه کلنگ برخلاف بخش‌های اصلی نطنز تاکنون مستقیماً هدف حمله گسترده قرار نگرفته و تصاویر ماهواره‌ای پس از درگیری‌ها ادامه فعالیت‌های ساختمانی و تقویت برخی ورودی‌های آن را نشان داده‌اند.

بعد چه می‌شود؟

دو موضوع تعیین‌کننده خواهد بود: نخست، مشاهده نشانه‌های تازه از فعالیت در ورودی‌ها و زیرساخت‌های کوه کلنگ؛ و دوم، انتشار اطلاعات قابل راستی‌آزمایی درباره انتقال سانتریفیوژ یا مواد هسته‌ای به این مجموعه. تا زمانی که چنین شواهدی منتشر نشده، تهدید ترامپ روشن است اما وضعیت واقعی فعالیت هسته‌ای در داخل کوه کلنگ همچنان نامشخص باقی می‌ماند.