آمریکا ویزای محمود عباس برای مجمع عمومی سازمان ملل را رد کرد

آمریکا برای دومین سال پیاپی به محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، ویزای ورود برای شرکت حضوری در مجمع عمومی سازمان ملل نداد. مجمع عمومی نیز قرار است درباره اجازه ارائه سخنرانی ویدئویی عباس رأی‌گیری کند؛ تحولی که اختلاف واشنگتن و رهبری فلسطینی را از سطح دوجانبه به مسئله تعهدات کشور میزبان سازمان ملل کشانده است.

در این خبر بین‌المللی می‌خوانید

1. ۱چه اتفاق تازه‌ای افتاده است؟
2. ۲موضع آمریکا چیست؟
3. ۳چرا موضوع کشور میزبان مهم است؟
4. ۴آنچه می‌دانیم
5. ۵آنچه نمی‌دانیم
6. ۶چرا الان مهم است؟
7. ۷تأثیر خبر
8. ۸اثر بر ایران و منطقه

تصمیم آمریکا درباره محدودیت ویزای مقام‌های فلسطینی اکنون وارد مرحله مشخص‌تری شده است. یک مقام فلسطینی آگاه اعلام کرده محمود عباس نیز در میان افرادی است که برای نشست سالانه مجمع عمومی در نیویورک ویزا دریافت نکرده‌اند. وزارت خارجه آمریکا پیش‌تر بدون نام‌بردن از افراد گفته بود محدودیت‌های ویزایی علیه مقام‌های تشکیلات خودگردان فلسطین و اعضای سازمان آزادی‌بخش فلسطین را تمدید می‌کند.

این دومین سال متوالی است که دولت دونالد ترامپ مانع حضور حضوری عباس در گردهمایی رهبران جهان می‌شود. سال گذشته نیز او سخنرانی خود را از راه ویدئو ارائه کرد. این بار، مجمع عمومی ۱۹۳ عضوی سازمان ملل قرار است درباره فراهم‌کردن امکان ارسال پیام ویدئویی عباس برای نشست سطح‌بالای هفته آینده تصمیم بگیرد.

چه اتفاق تازه‌ای افتاده است؟

خبر تازه صرفاً تمدید یک سیاست کلی ویزایی نیست: اکنون مشخص شده است که محدودیت شامل شخص محمود عباس نیز می‌شود. واشنگتن می‌گوید اقدام‌های رهبری فلسطینی برای «بین‌المللی‌کردن» مناقشه اسرائیل و فلسطین، از جمله پیگیری پرونده‌ها علیه اسرائیل در نهادهای قضایی بین‌المللی، از دلایل ادامه این محدودیت‌هاست.

تصمیم درست پیش از مجمع عمومی اهمیت مضاعف دارد. چند متحد آمریکا در سال گذشته دولت فلسطین را به رسمیت شناختند و مسئله شناسایی، جنگ غزه و مسیر سیاسی پس از جنگ همچنان در دستور کار دیپلماتیک قرار دارد. رونما در تحلیل بن‌بست نقشه راه ۱۵‌بندی آتش‌بس غزه زمینه سیاسی بخش دیگری از همین بحران را بررسی کرده است.

موضع آمریکا چیست؟

وزارت خارجه آمریکا گفته محدودیت‌ها به اقدام مقام‌های فلسطینی برای کشاندن مناقشه به نهادهای بین‌المللی مربوط است. واشنگتن در دوره اخیر فشار بر تشکیلات خودگردان و سازمان آزادی‌بخش فلسطین را افزایش داده و استفاده از ابزار ویزا را به بخشی از این فشار تبدیل کرده است.

در عین حال، مقام‌های آمریکایی در پرونده‌های مشابه بر حق دولت برای اعمال محدودیت‌های مهاجرتی و امنیتی تأکید کرده‌اند. نکته مورد اختلاف این است که مقر اصلی سازمان ملل در نیویورک قرار دارد و آمریکا علاوه بر سیاست مهاجرتی خود، تعهداتی به‌عنوان کشور میزبان سازمان ملل نیز دارد.

چرا موضوع کشور میزبان مهم است؟

توافق مقر سازمان ملل در سال ۱۹۴۷ چارچوب دسترسی نمایندگان به مقر این سازمان را تعیین می‌کند. از همین رو، رد ویزای رئیس تشکیلات خودگردان فقط یک تصمیم کنسولی معمولی نیست و می‌تواند بحث حقوقی و دیپلماتیک درباره حدود اختیار آمریکا در برابر تعهدات میزبانی را دوباره فعال کند.

سازمان ملل در موارد پیشین برای حل اختلاف‌های مشابه از سازوکارهای دیپلماتیک استفاده کرده است. در پرونده فعلی، رأی مجمع عمومی برای اجازه سخنرانی ویدئویی می‌تواند راه عملی دورزدن مانع سفر باشد، اما اصل اختلاف بر سر دسترسی حضوری را حل نمی‌کند.

آنچه می‌دانیم

محمود عباس برای نشست پیش رو ویزای آمریکا دریافت نکرده است. این دومین سال متوالی است که او از حضور حضوری در مجمع عمومی بازمی‌ماند. وزارت خارجه آمریکا نیز تمدید محدودیت ویزایی علیه مقام‌های فلسطینی را تأیید کرده و دلیل سیاسی آن را به اقدامات بین‌المللی رهبری فلسطینی پیوند داده است.

آنچه نمی‌دانیم

فهرست کامل مقام‌های مشمول محدودیت هنوز علنی نشده است. همچنین معلوم نیست آیا واشنگتن در روزهای باقی‌مانده استثنایی برای بخشی از هیئت فلسطینی در نظر می‌گیرد یا خیر. نتیجه رأی مجمع عمومی درباره سخنرانی ویدئویی عباس نیز هنوز مشخص نیست.

چرا الان مهم است؟

مجمع عمومی یکی از مهم‌ترین تریبون‌های سالانه رهبری فلسطینی برای طرح موضوع تشکیل دولت فلسطین، وضعیت غزه و کرانه باختری و درخواست حمایت بین‌المللی است. محروم‌شدن عباس از حضور حضوری، اختلاف سیاسی واشنگتن و رام‌الله را مستقیماً وارد صحن سازمان ملل می‌کند.

هم‌زمان، پرونده‌های حقوقی و دیپلماتیک مرتبط با جنگ غزه وزن بیشتری پیدا کرده‌اند. گزارش رونما درباره درخواست حفاظت بین‌المللی از شواهد در غزه نشان می‌دهد چگونه مناقشه از میدان نظامی به نهادهای حقوقی و چندجانبه نیز منتقل شده است.

تأثیر خبر

اثر فوری تصمیم، کاهش امکان دیپلماسی حضوری عباس در نیویورک است. اثر بزرگ‌تر، تشدید اختلاف بر سر استفاده از دسترسی به مقر سازمان ملل به‌عنوان ابزار فشار سیاسی است. اگر مجمع عمومی به سخنرانی ویدئویی رأی مثبت دهد، پیام عباس همچنان به نشست خواهد رسید، اما دیدارهای حاشیه‌ای و مذاکرات حضوری که بخش مهمی از هفته مجمع عمومی است محدود می‌شود.

اثر بر ایران و منطقه

برای ایران، تحول از منظر دیپلماسی فلسطین و آرایش مواضع کشورهای عربی و اسلامی در نیویورک اهمیت دارد. تهران از بین‌المللی‌شدن پرونده فلسطین حمایت کرده است، در حالی که واشنگتن بخشی از همین مسیر را دلیل اعمال محدودیت علیه مقام‌های فلسطینی می‌داند. با این حال، این اختلاف لزوماً به همگرایی سیاسی کامل میان ایران و تشکیلات خودگردان منجر نمی‌شود و روابط دو طرف محدودیت‌های شناخته‌شده خود را دارد.

مسیر بعدی

سه نقطه تعیین‌کننده است: رأی مجمع عمومی درباره پیام ویدئویی عباس، هرگونه تغییر احتمالی در تصمیم ویزایی آمریکا و واکنش رسمی تشکیلات خودگردان. همچنین باید دید آیا دبیرخانه سازمان ملل موضوع تعهدات کشور میزبان را به‌طور رسمی با واشنگتن پیگیری خواهد کرد یا اختلاف در سطح سیاسی مدیریت می‌شود.

سناریوها

محتمل‌ترین سناریو این است که عباس مانند سال گذشته از راه دور سخنرانی کند و هیئت فلسطینی با ترکیبی محدودتر در نیویورک حاضر شود. سناریوی دوم، صدور استثنای دیرهنگام برای برخی مقام‌هاست. سناریوی پرتنش‌تر زمانی شکل می‌گیرد که اختلاف ویزا به مناقشه رسمی درباره توافق مقر سازمان ملل تبدیل شود.