فدرال رزرو آزمون تنش بانک‌ها را شفاف‌تر می‌کند

فدرال رزرو آمریکا آماده است بازطراحی آزمون تنش بانک‌های بزرگ را در هفته‌های آینده نهایی کند؛ تغییری که به گفته میشل بومن، معاون نظارت این بانک مرکزی، باید فرایند را شفاف‌تر و نتیجه سرمایه‌ای آن را برای بانک‌ها قابل‌پیش‌بینی‌تر کند. این اصلاح، اصل آزمون تاب‌آوری بانک‌ها را حذف نمی‌کند؛ بلکه نحوه طراحی و افشای مدل‌ها و محاسبه الزامات سرمایه‌ای را تغییر می‌دهد.

چه اتفاقی افتاده است؟

میشل بومن روز ۱۸ سپتامبر در لندن گفت فدرال رزرو طی هفته‌های آینده درباره نسخه نهایی تغییرات آزمون تنش رأی خواهد داد. محور اصلی بازطراحی، انتشار اطلاعات بیشتر درباره مدل‌ها و سناریوهای مورد استفاده و کاهش نوسان سال‌به‌سال در «حاشیه سرمایه تنش» بانک‌هاست.

آزمون تنش بررسی می‌کند که بانک‌های بزرگ در یک رکود فرضی شدید، جهش بیکاری، افت قیمت دارایی‌ها و زیان‌های اعتباری چه میزان سرمایه خواهند داشت. نتیجه این محاسبات می‌تواند بر سرمایه‌ای که بانک باید نگه دارد و در نتیجه بر ظرفیت تقسیم سود و بازخرید سهام اثر بگذارد.

چه چیزی قرار است تغییر کند؟

در چارچوب پیشنهادی، فدرال رزرو اطلاعات بیشتری درباره مدل‌ها، متغیرها و نحوه ساخت سناریوها منتشر می‌کند تا بانک‌ها و عموم بتوانند منطق آزمون را بهتر ارزیابی کنند. همچنین برای هموار کردن نوسان الزامات سرمایه‌ای، نتیجه بیش از یک دوره آزمون در محاسبه حاشیه سرمایه نقش خواهد داشت.

هدف اعلام‌شده این است که بانک‌ها بتوانند سرمایه مورد نیاز خود را با عدم‌قطعیت کمتری برنامه‌ریزی کنند، بدون آنکه توان نهاد ناظر برای اعمال یک سناریوی شدید اقتصادی از بین برود.

چرا الان مهم است؟

آزمون تنش پس از بحران مالی ۲۰۰۸ به یکی از پایه‌های نظارت بانکی آمریکا تبدیل شد. در سال‌های اخیر، بانک‌های بزرگ نسبت به بخشی از مدل‌های غیرعلنی و تغییرپذیری نتایج اعتراض کرده‌اند و خواستار شفافیت بیشتر شده‌اند. اصلاح فعلی پاسخی به همین مناقشه است، اما بحث درباره تعادل میان شفافیت و جلوگیری از «آمادگی برای آزمون» همچنان ادامه دارد.

این پرونده در زمانی نهایی می‌شود که فدرال رزرو علاوه بر سیاست پولی، در حال بازبینی چند بخش از چارچوب نظارت و سرمایه بانکی است. بنابراین نتیجه آن برای سهام بانک‌ها، سیاست تقسیم سرمایه و ارزیابی ریسک بخش مالی اهمیت دارد.

آنچه می‌دانیم

فدرال رزرو قصد دارد نسخه نهایی اصلاحات را در هفته‌های آینده به رأی بگذارد. شفافیت بیشتر مدل‌ها و کاهش نوسان حاشیه سرمایه از عناصر اصلی طرح است. بومن گفته است هدف، قابل‌پیش‌بینی‌تر شدن فرایند برای بانک‌ها در کنار حفظ کارکرد نظارتی آزمون است.

آنچه هنوز نمی‌دانیم

تا زمان رأی نهایی، متن قطعی همه جزئیات و اثر عددی آن بر هر بانک مشخص نیست. همچنین نمی‌توان از اکنون نتیجه گرفت که اصلاحات الزام سرمایه همه بانک‌های بزرگ را کاهش می‌دهد؛ اثر نهایی به مدل، سناریو و وضعیت ترازنامه هر بانک وابسته خواهد بود.

تأثیر خبر

برای بانک‌های بزرگ، افزایش قابلیت پیش‌بینی می‌تواند برنامه‌ریزی سرمایه، سود نقدی و بازخرید سهام را ساده‌تر کند. برای سرمایه‌گذاران نیز اهمیت اصلی در این است که آیا نسخه نهایی فقط نوسان مقرراتی را کم می‌کند یا سطح واقعی سرمایه مورد نیاز برخی بانک‌ها را نیز تغییر می‌دهد.

این موضوع با سیاست نرخ بهره یکسان نیست. آزمون تنش به تاب‌آوری و سرمایه بانک‌ها مربوط است، در حالی که نرخ بهره ابزار سیاست پولی است. با این حال هر دو از مسیر هزینه سرمایه، کیفیت دارایی‌ها و ارزش‌گذاری سهام مالی می‌توانند بر بازار اثر بگذارند. برای مقایسه جهت بازارهای اصلی می‌توان نقشه بازار رونما را دید.

اثر بر ایران

در مرحله فعلی اثر مستقیم و قابل‌اندازه‌گیری این اصلاح نظارتی بر اقتصاد یا بازارهای ایران قابل اثبات نیست؛ بنابراین از نسبت دادن تغییرات بازار داخلی ایران به این تصمیم خودداری می‌شود.

مسیر بعدی

گام بعدی رأی فدرال رزرو و انتشار متن نهایی است. پس از آن باید دید حاشیه سرمایه تنش بانک‌های بزرگ در اجرای بعدی چگونه تغییر می‌کند و آیا صنعت بانکداری یا گروه‌های مدافع مقررات سخت‌گیرانه‌تر به جزئیات نهایی اعتراض خواهند کرد.

پیشینه

منطق آزمون تنش این است که بانک پیش از وقوع بحران نشان دهد در یک سناریوی بسیار نامطلوب، سرمایه کافی برای جذب زیان و ادامه وام‌دهی دارد. مناقشه سال‌های اخیر بیشتر درباره روش محاسبه، شفافیت مدل‌ها و قابلیت پیش‌بینی الزامات سرمایه بوده است، نه درباره اصل نیاز به سنجش تاب‌آوری بانک‌ها.