فرانسه برای مقابله با تهدید هیبریدی روسیه آماده می‌شود

امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، روز جمعه ۱۸ سپتامبر به دولت دستور داد طرحی برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی و حساس‌ترین مراکز صنایع دفاعی در برابر حملات پهپادی و سایبری آماده کند. تصمیم پس از نشست رهبران احزاب و مقام‌های ارشد امنیتی در کاخ الیزه اعلام شد و پاریس می‌گوید سطح تهدیدهای هیبریدی منتسب به روسیه علیه فرانسه و اروپا در هفته‌های اخیر افزایش یافته است.

نکات کلیدی: طرح جدید حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی و مراکز حساس دفاعی را هدف می‌گیرد؛ تهدیدهای مورد اشاره شامل پهپاد، حملات سایبری، عملیات اطلاعاتی و مداخله خارجی است؛ دولت فرانسه سطح هوشیاری داخلی را بالا برده است؛ مسکو اتهام‌های غرب درباره بسیاری از عملیات هیبریدی را رد کرده یا مسئولیت آنها را نپذیرفته است.

ماکرون چه دستوری صادر کرد؟

پس از جلسه‌ای در الیزه با رهبران احزاب حاضر در پارلمان و مقام‌های امنیتی، ماکرون اعلام کرد دولت باید یک برنامه حفاظتی مشخص برای زیرساخت‌های حیاتی و «حساس‌ترین» سایت‌های پایگاه صنعتی و فناوری دفاعی فرانسه تهیه کند. تهدیدهای مورد توجه در این طرح به‌طور مشخص حملات پهپادی و سایبری هستند.

در نشست الیزه مدیران نهادهای اطلاعات خارجی و داخلی، اطلاعات نظامی و دبیرخانه دفاع و امنیت ملی فرانسه ارزیابی خود را از جنگ اوکراین و وضعیت امنیتی ارائه کردند. ریاست‌جمهوری فرانسه می‌گوید وزارت کشور نیز از مقام‌های منطقه‌ای خواسته سطح مراقبت در برابر عملیات هیبریدی را افزایش دهند.

«تهدید هیبریدی» در این پرونده یعنی چه؟

در ادبیات امنیتی اروپا، تهدید هیبریدی یک حمله واحد و کلاسیک نظامی نیست. این اصطلاح مجموعه‌ای از اقدامات مانند حمله سایبری، خرابکاری، عملیات اطلاعاتی و نفوذ، استفاده از پهپاد و تلاش برای اثرگذاری بر فرایندهای سیاسی را پوشش می‌دهد. همین پراکندگی ابزارها تشخیص مرز میان حادثه، عملیات اطلاعاتی و اقدام خصمانه دولتی را دشوار می‌کند.

ماکرون گفت فرانسه در ماه‌های اخیر هدف حملات اطلاعاتی و سایبری قرار گرفته و برخی موارد به عاملان روس نسبت داده شده‌اند. او همچنین به حملات فیزیکی در فضای اروپا اشاره کرد. نسبت دادن هر عملیات به یک دولت نیازمند شواهد فنی و اطلاعاتی جداگانه است؛ بنابراین ادعای وجود یک کارزار گسترده نباید به معنای اثبات خودکار مسئولیت روسیه در هر حادثه سایبری یا پهپادی در اروپا تلقی شود.

آنچه تأیید شده و آنچه هنوز معلوم نیست

دستور ماکرون برای تهیه طرح حفاظت از زیرساخت‌ها در بیانیه و متن رسمی کاخ الیزه ثبت شده و گزارش‌های مستقل نیز آن را تأیید کرده‌اند. افزایش سطح هوشیاری و تمرکز بر حفاظت در برابر پهپاد و حمله سایبری نیز موضع رسمی دولت فرانسه است.

اما جزئیات اجرایی طرح هنوز منتشر نشده است: مشخص نیست چه سایت‌هایی در اولویت قرار می‌گیرند، چه بودجه‌ای اختصاص خواهد یافت، چه سامانه‌های ضدپهپاد یا دفاع سایبری اضافه می‌شوند و برنامه در چه بازه زمانی عملیاتی خواهد شد. همچنین اطلاعات طبقه‌بندی‌شده‌ای که مبنای ارزیابی جدید تهدید بوده در دسترس عمومی نیست.

چرا فرانسه اکنون سطح حفاظت را بالا می‌برد؟

پاریس این تصمیم را در متن جنگ طولانی روسیه و اوکراین و افزایش نگرانی کشورهای اروپایی از گسترش درگیری به حوزه‌های غیرمستقیم اتخاذ کرده است. حمایت تسلیحاتی و سیاسی اروپا از کی‌یف ادامه دارد و مقام‌های فرانسوی می‌گویند عملیات هیبریدی می‌تواند با هدف افزایش هزینه داخلی این حمایت یا ایجاد ترس در جوامع اروپایی انجام شود.

ماکرون تأکید کرد فرانسه حمایت از اوکراین و سیاست تحریم روسیه را ادامه خواهد داد و اقدامات مورد ادعای مسکو نباید اروپا را از این مسیر منصرف کند. این موضع نشان می‌دهد پاریس حفاظت داخلی را دیگر موضوعی جدا از سیاست اوکراین نمی‌بیند؛ بلکه آن را بخشی از همان رقابت امنیتی گسترده‌تر تلقی می‌کند.

تأثیر خبر؛ امنیت اروپا از جبهه جنگ فراتر رفته است

اگر طرح فرانسه به اقدامات عملی منجر شود، اثر اصلی آن احتمالاً در حفاظت فیزیکی و دیجیتال از مراکز دفاعی، شبکه‌های حیاتی و سامانه‌های حساس دیده خواهد شد. مراکز صنایع دفاعی به‌ویژه اهمیت دارند، زیرا اروپا در حال افزایش تولید تجهیزات و مهمات برای تقویت توان دفاعی خود و حمایت از اوکراین است.

این تغییر همچنین نشان‌دهنده مسئله بزرگ‌تری در امنیت اروپا است: دولت‌ها باید هم‌زمان برای جنگ متعارف، حملات سایبری، پهپادهای کوچک، خرابکاری و عملیات نفوذ آماده باشند. چنین ترکیبی مرز میان امنیت داخلی و دفاع خارجی را کم‌رنگ‌تر می‌کند و نقش پلیس، سرویس‌های اطلاعاتی، ارتش و بخش خصوصی را به یکدیگر نزدیک‌تر می‌سازد.

پیشینه؛ فرانسه چگونه با مداخله خارجی مقابله می‌کند؟

فرانسه در سال‌های اخیر سازوکارهای خود برای مقابله با مداخله اطلاعاتی و دیجیتال خارجی را توسعه داده است. نهاد VIGINUM برای شناسایی عملیات نفوذ دیجیتال خارجی ایجاد شده و دولت قوانین و مقررات مربوط به امنیت سایبری و مداخله خارجی را تقویت کرده است. پاریس همچنین در پرونده‌هایی در رومانی و مولداوی درباره تهدیدهای اطلاعاتی و انتخاباتی با شرکای اروپایی همکاری کرده است.

دستور تازه ماکرون یک لایه متفاوت به این معماری اضافه می‌کند، زیرا تمرکز را از فضای اطلاعاتی و سایبری به حفاظت هم‌زمان از زیرساخت فیزیکی و سایت‌های دفاعی در برابر پهپاد نیز گسترش می‌دهد.

مسیر بعدی چیست؟

مرحله قابل مشاهده بعدی، ارائه طرح دولت و مشخص شدن اقدامات اجرایی آن است. نوع سایت‌های تحت حفاظت، سامانه‌های ضدپهپاد، استانداردهای تازه امنیت سایبری و بودجه احتمالی نشان خواهد داد که پاریس تهدید را تا چه اندازه فوری ارزیابی می‌کند. واکنش روسیه به اتهام‌های تازه فرانسه و تصمیم دیگر کشورهای اروپایی برای اتخاذ تدابیر مشابه نیز تعیین می‌کند که این سیاست به یک الگوی گسترده‌تر اروپایی تبدیل می‌شود یا عمدتاً در چارچوب امنیت ملی فرانسه باقی می‌ماند.