انتخابات دومای روسیه آغاز شد؛ نخستین رأی‌گیری پارلمانی در میانه جنگ

رأی‌گیری برای انتخاب ۴۵۰ نماینده دومای دولتی روسیه از جمعه ۱۸ سپتامبر آغاز شده و تا یکشنبه ادامه دارد؛ نخستین انتخابات پارلمانی این کشور از زمان آغاز تهاجم تمام‌عیار به اوکراین در ۲۰۲۲. کرملین می‌خواهد مشارکت در این انتخابات را نشانه‌ای از انسجام داخلی و حمایت از مسیر جنگ نشان دهد، اما رقابت در شرایطی برگزار می‌شود که مهم‌ترین حزب علناً ضدجنگ از فهرست سراسری کنار گذاشته شده و بخش بزرگی از مخالفان سیاسی در زندان، تبعید یا خارج از میدان رقابت‌اند.

چه اتفاقی افتاده است؟

حوزه‌های رأی‌گیری ابتدا در شرق دور روسیه باز شدند و رأی‌گیری در سراسر ۱۱ منطقه زمانی کشور ادامه یافت. حدود ۱۱۱ میلیون نفر واجد شرایط رأی دادن هستند. رأی‌گیری سه روز ادامه دارد و در شماری از مناطق امکان رأی الکترونیکی نیز فراهم شده است.

تمام ۴۵۰ کرسی دومای دولتی در این انتخابات تعیین می‌شود. نیمی از کرسی‌ها بر اساس فهرست‌های حزبی سراسری و نیمی دیگر از حوزه‌های تک‌نماینده انتخاب می‌شوند. هم‌زمان مجموعه‌ای از انتخابات منطقه‌ای و محلی نیز برگزار می‌شود.

آنچه می‌دانیم

حزب روسیه متحد، ستون اصلی قدرت پارلمانی کرملین، وارد انتخابات شده در حالی که انتظار می‌رود کنترل خود بر دوما را حفظ کند. احزاب کمونیست، لیبرال دموکرات، روسیه عادل و مردم نو نیز در رقابت حضور دارند، اما هیچ‌یک از احزاب حاضر در فهرست سراسری مخالفت بنیادی با جنگ روسیه در اوکراین را محور کارزار خود قرار نداده‌اند.

یابلوکو، مهم‌ترین حزب ثبت‌شده‌ای که موضع علنی ضدجنگ داشت، از حضور با فهرست فدرال محروم شده است. شماری از چهره‌های مخالف نیز در سال‌های گذشته زندانی یا مجبور به خروج از روسیه شده‌اند. این وضعیت باعث شده رقابت انتخاباتی از نظر تنوع سیاسی با محدودیت جدی روبه‌رو باشد.

ولادیمیر پوتین پیش از رأی‌گیری از شهروندان خواست با مشارکت خود نشان دهند که «میلیون‌ها نفر» پشت نیروهای روسیه ایستاده‌اند. او رأی خود را به‌صورت الکترونیکی ثبت کرد. این چارچوب نشان می‌دهد کرملین انتخابات را فقط رقابتی برای کرسی‌های پارلمان نمی‌بیند، بلکه می‌خواهد نتیجه و مشارکت را به‌عنوان شاخص مشروعیت سیاست جنگی خود عرضه کند.

آنچه هنوز نمی‌دانیم

تا پایان رأی‌گیری در یکشنبه، نتیجه نهایی و ترکیب کرسی‌های دومای نهم مشخص نیست. همچنین میزان واقعی مشارکت نهایی و سهم رأی الکترونیکی هنوز قابل ارزیابی نیست. گزارش‌های اولیه از مشارکت حدود ۳۰ درصدی در روز نخست منتشر شده، اما این عدد نهایی نیست و با ادامه رأی‌گیری تغییر خواهد کرد.

پرسش دیگر این است که آیا پس از انتخابات تغییری در سیاست بسیج نظامی، ساختار دولت یا مدیریت جنگ رخ خواهد داد. شایعات درباره احتمال موج تازه بسیج در ماه‌های گذشته مطرح بوده، اما مقام‌های روسیه چنین برنامه‌ای را رد کرده‌اند. تا زمانی که تصمیم رسمی اعلام نشود، پیوند دادن نتیجه انتخابات به بسیج تازه قابل اثبات نیست.

چرا الان مهم است؟

این نخستین انتخابات دومای روسیه پس از فوریه ۲۰۲۲ است و به همین دلیل یکی از معدود سنجش‌های سراسری رسمی در دوره جنگ محسوب می‌شود. با این حال، محدودیت بر مخالفان و نبود رقابت آزاد میان مواضع موافق و مخالف جنگ، تفسیر نتیجه را دشوار می‌کند. رأی بالای حزب حاکم لزوماً معادل اندازه‌گیری آزادانه حمایت عمومی از جنگ نیست.

انتخابات همچنین در مناطقی برگزار می‌شود که روسیه از اوکراین اشغال و ضمیمه اعلام کرده است؛ از جمله بخش‌هایی از دونتسک، لوهانسک، خرسون و زاپوریژیا. اوکراین و دولت‌های غربی مشروعیت رأی‌گیری روسیه در این مناطق را رد کرده‌اند. این اختلاف، انتخابات را مستقیماً به مناقشه حاکمیت و جنگ متصل می‌کند.

پیشینه

در انتخابات دومای ۲۰۲۱، روسیه متحد با حدود ۴۹.۸ درصد آرا ۳۲۴ کرسی به دست آورد و اکثریت لازم برای کنترل پارلمان را حفظ کرد. از آن زمان فضای سیاسی روسیه به‌شدت تحت تأثیر جنگ، قوانین مربوط به «بی‌اعتبار کردن ارتش»، محدودیت رسانه‌ها و فشار بر مخالفان قرار گرفته است.

اعتراض به انتخابات پارلمانی سابقه مهمی در سیاست روسیه دارد. انتخابات ۲۰۱۱ و اتهام‌های گسترده تقلب، بزرگ‌ترین موج اعتراض خیابانی روسیه پس از فروپاشی اتحاد شوروی را به راه انداخت. ساختار سیاسی امروز اما با آن دوره تفاوت زیادی دارد و فضای سازمان‌یابی مستقل بسیار محدودتر شده است.

مسیر بعدی

رأی‌گیری تا شامگاه یکشنبه ۲۰ سپتامبر ادامه خواهد داشت و پس از بسته‌شدن آخرین حوزه‌ها، نتایج اولیه منتشر می‌شود. مهم‌ترین اعداد برای ارزیابی انتخابات، میزان مشارکت، سهم روسیه متحد، تعداد کرسی‌های تک‌نماینده و عملکرد چهار حزب دیگر حاضر در دوما خواهد بود.

همچنین باید واکنش اوکراین، اتحادیه اروپا و دیگر دولت‌ها به برگزاری رأی‌گیری در مناطق اشغالی و نحوه ارزیابی فرایند انتخاباتی را دنبال کرد. نتیجه رسمی فقط ترکیب پارلمان را تعیین نمی‌کند؛ کرملین تلاش خواهد کرد از آن برای روایت سیاسی خود درباره انسجام داخلی در میانه جنگ استفاده کند.