وزیران خارجه گروه ۲۰ بدون بیانیه مشترک از آتلانتا رفتند؛ روبیو: به راه‌حل نزدیک نیستیم

نشست دوروزه وزیران خارجه گروه ۲۰ در آتلانتا شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ (۳۱ اکتبر ۲۰۲۶) بدون بیانیه مشترک پایان یافت. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا و رئیس دوره‌ی کنونی گروه، پس از پایان نشست به‌جای بیانیه‌ی مشترک، «بیانیه‌ی رئیس» منتشر کرد و گفت نمی‌خواهد وانمود کند که به راه‌حل‌های مورد پذیرش همه نزدیک شده‌اند. اختلاف بر سر جنگ اوکراین، جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، تعرفه‌ها و دعوت‌نشدن آفریقای جنوبی در نشست دیده شد.

بیانیه‌ی رئیس به‌جای بیانیه‌ی مشترک

به گزارش آسوشیتدپرس، دیپلمات‌های شرکت‌کننده گفتند صدور بیانیه‌ی رئیس از مدت‌ها پیش به دلیل اختلاف‌های عمیق در دستور کار بود. روبیو در نشست خبری پایانی، که متن آن در وب‌سایت وزارت خارجه‌ی آمریکا منتشر شده، گفت اعضا بر اهمیت مسائلی مانند معادن حیاتی، زنجیره‌های تأمین، آزادی کشتیرانی و امنیت غذایی توافق دارند، اما درباره‌ی روش حل آن‌ها نه. او گفت: «نمی‌خواهم وانمود کنم که به راه‌حل‌هایی که همه بپذیرند نزدیک شده‌ایم.»

روبیو نخستین گام را «شناخت مشترک مسئله» دانست و گفت اگر اعضا بر سر ماهیت مشکل هم توافق نداشته باشند، پیشرفت ممکن نیست. به گفته‌ی او، دلیل اصلی اختلاف‌ها جنگ روسیه و اوکراین، مناقشه‌ی خاورمیانه و درگیری‌های منطقه‌ای دیگر از جمله سودان و رابطه‌ی کنگو و رواندا است.

ایران و هرمز: روایت آمریکا و نگرانی دیگر اعضا

روبیو در سخنانش گفت «رژیم ایران آشکارا کشتی‌های تجاری را هدف می‌گیرد» و ادعا کرد حجم سوخت عبوری از تنگه‌ی هرمز اکنون با پیش از جنگ قابل مقایسه است، هرچند به گفته‌ی او فرماندهی مرکزی آمریکا تقریباً هر شب باید کشتی‌ها را در برابر پهپاد و موشک محافظت کند. او همچنین از حمله‌ها در باب‌المندب و فشار در دریای چین جنوبی و تنگه‌ی تایوان سخن گفت. این‌ها ادعاهای مقام آمریکایی است؛ ایران عضو گروه ۲۰ نیست، در نشست حضور نداشت و واکنش رسمی تهران به این سخنان در منابع بررسی‌شده نیامده است.

شینهوا می‌نویسد شماری از نمایندگان گفته‌اند اختلاف بر سر جنگ اوکراین، درگیری آمریکا و ایران و تعرفه‌های آمریکا هزینه‌ی سوخت را بالا برده و نااطمینانی تجاری را افزایش داده است. همین نمایندگان نگرانی خود را از احتمال حمله‌ی دوباره‌ی آمریکا به ایران پس از انتخابات ۳ نوامبر و واکنش تلافی‌جویانه‌ی ایران ابراز کردند. شینهوا نام این نمایندگان را ذکر نکرده است.

اوکراین، لاوروف و عکس لغوشده

روبیو نشست را با دعوت به وحدت آغاز کرد، اما آسوشیتدپرس می‌نویسد او سپس عکس دسته‌جمعی وزیران را لغو کرد، چون دیپلمات‌های اروپایی با حضور لاوروف در عکس مخالف بودند و تهدید کرده بودند در عکس حاضر نشوند یا آن را ترک کنند. روبیو از دعوت از لاوروف و از ولادیمیر پوتین برای نشست دسامبر دفاع کرد و گفت حل صلح‌آمیز بحران بدون گفت‌وگو با هر دو طرف ممکن نیست. او افزود نمی‌داند صلح مذاکره‌شده در اوکراین دست‌یافتنی است یا نه و کسی در نشست مدعی نشده که به توافق نزدیک‌اند.

لاوروف، به گزارش آسوشیتدپرس، گفت مسکو اجازه نخواهد داد اوکراین به «تهدید نظامی برای منافع امنیتی مشروع» روسیه تبدیل شود. رادوسلاو سیکورسکی، وزیر خارجه‌ی لهستان که برای نخستین بار به‌عنوان مهمان در نشست گروه ۲۰ حضور داشت، گفت از نرسیدن به اجماع تعجب نکرده است: «جنگ‌هایی در جریان است و طرف‌های این جنگ‌ها دور میز نشسته‌اند؛ بنابراین توافق بر سر یک خط مشترک بسیار دشوار است.» به نقل از دیپلمات‌های ناشناس، روسیه با عضویت لهستان در گروه ۲۰ مخالف است؛ روبیو گفت ترامپ معتقد است لهستان شایسته‌ی یک صندلی است. هم‌زمان وزارت خارجه‌ی آمریکا روز جمعه فروش احتمالی ۲٫۱ میلیارد دلار رهگیر پاتریوت به اوکراین را تأیید کرد.

چه چیزی هنوز روشن نیست؟

دیپلمات‌های ناشناس به آسوشیتدپرس گفتند اختلاف‌ها شامل تصمیم دولت ترامپ برای دعوت‌نکردن آفریقای جنوبی، یکی از اعضای گروه، با وجود اعتراض دیگران هم بوده است. هنوز روشن نیست پوتین دعوت ترامپ برای نشست دسامبر در باشگاه گلف دورال در میامی را می‌پذیرد یا نه. به گفته‌ی شرکت‌کنندگان، همه توافق کرده‌اند تلاش کنند اختلاف‌ها را کنار بگذارند و نشست سران را موفق کنند، اما متن کامل بیانیه‌ی رئیس و محتوای دقیق آن در منابع بررسی‌شده کامل نقل نشده است.