تهران و اسلام‌آباد بر امنیت هرمز و ادامه میانجی‌گری تأکید کردند

عباس عراقچی و اسحاق دار، وزیران خارجه ایران و پاکستان، در تماس تلفنی تازه درباره بن‌بست موجود میان تهران و واشنگتن، امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و ادامه مسیر دیپلماتیک گفت‌وگو کردند. طرف پاکستانی بر تداوم بدون وقفه جریان انرژی و عبور امن و سریع کشتی‌ها تأکید کرده و دو وزیر توافق کرده‌اند رایزنی‌ها را ادامه دهند و در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک دیدار کنند.

در تماس تهران و اسلام‌آباد چه گذشت؟

تماس روز شنبه در شرایطی انجام شد که پاکستان همچنان یکی از بازیگران فعال در تلاش‌های میانجی‌گرانه میان ایران و آمریکا است. اسحاق دار در گفت‌وگو با عراقچی بر اهمیت جریان بدون وقفه انرژی و عبور امن کشتی‌ها تأکید کرد؛ موضوعی که برای اسلام‌آباد به دلیل وابستگی کشورهای در حال توسعه به مسیرهای انرژی و زنجیره‌های تأمین اهمیت مستقیم دارد.

وزیر خارجه پاکستان همچنین گفت گفت‌وگو و دیپلماسی تنها مسیر عملی برای دستیابی به صلح و ثبات منطقه‌ای است. در سوی دیگر، عراقچی بر این موضع تأکید کرد که امنیت پایدار خاورمیانه نباید از بیرون منطقه تحمیل شود و کشورهای منطقه باید بتوانند درباره امنیت و آینده مشترک خود گفت‌وگو کنند.

نکته تازه؛ دیدار بعدی در نیویورک

مهم‌ترین بخش عملی تماس، توافق برای ادامه همکاری نزدیک و دیدار دو وزیر در نیویورک در حاشیه هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل است. این قرار، تماس تلفنی را از یک موضع‌گیری عمومی فراتر می‌برد و نشان می‌دهد کانال ایران و پاکستان برای پیگیری دیپلماسی در روزهای آینده باز خواهد ماند.

هنوز اعلام نشده است که دیدار نیویورک شامل پیام مشخصی از سوی آمریکا خواهد بود یا پاکستان صرفاً رایزنی دوجانبه با ایران را ادامه می‌دهد. بنابراین نباید این توافق برای ملاقات را به معنی آغاز دور تازه مذاکرات تهران و واشنگتن دانست. آنچه تأیید شده، ادامه نقش ارتباطی اسلام‌آباد و حفظ تماس سیاسی در سطح وزیران خارجه است.

چرا تنگه هرمز در مرکز گفت‌وگو قرار گرفت؟

تنگه هرمز یکی از نقاط اصلی اختلاف و نگرانی در بحران جاری است. پاکستان در تماس تازه مستقیماً بر عبور امن و سریع کشتی‌ها و تداوم عرضه انرژی تمرکز کرده است. این موضع از زاویه اسلام‌آباد قابل فهم است: اختلال طولانی در حمل‌ونقل دریایی و انرژی می‌تواند به کشورهای واردکننده و اقتصادهای در حال توسعه فشار وارد کند، حتی اگر خود آنها طرف مستقیم درگیری نباشند.

تأکید پاکستان همچنین نشان می‌دهد میانجی‌گری فقط بر توقف عملیات نظامی متمرکز نیست و مسئله ترتیبات امنیتی و کشتیرانی در هرمز نیز بخشی از معادله سیاسی شده است. توافق پیشین برای کاهش خصومت‌ها نیز در ادامه بر سر همین مسیر راهبردی با اختلاف روبه‌رو شده بود.

پیشینه؛ پاکستان در کجای پرونده قرار دارد؟

اسلام‌آباد در ماه‌های گذشته تلاش کرده میان تهران و واشنگتن نقش میانجی ایفا کند. این تلاش‌ها به تفاهمی برای کاهش درگیری کمک کرد، اما اختلاف‌های بعدی، به‌ویژه درباره تنگه هرمز، مانع از تثبیت یک چارچوب پایدار شد. تماس تازه نشان می‌دهد پاکستان برخلاف بن‌بست موجود، این نقش را کنار نگذاشته است.

در همین چارچوب، مقام‌های ایرانی نیز گفته‌اند تلاش‌های دیپلماتیک و میانجی‌گری بین‌المللی برای حل اختلاف و بازگشت طرف‌ها به یک تفاهم ادامه دارد. با این حال، هیچ اعلام رسمی از توافق تازه یا جدول زمانی مشخص برای مذاکرات مستقیم منتشر نشده است.

آنچه می‌دانیم

وزیران خارجه ایران و پاکستان تلفنی گفت‌وگو کرده‌اند؛ پاکستان بر امنیت کشتیرانی و استمرار جریان انرژی تأکید کرده؛ دو طرف بر ادامه همکاری توافق کرده‌اند؛ و قرار است عراقچی و دار در نیویورک دیدار کنند. همچنین اسلام‌آباد همچنان دیپلماسی را مسیر اصلی خروج از بحران معرفی می‌کند.

آنچه هنوز نمی‌دانیم

مشخص نیست پاکستان در تماس تازه حامل پیشنهاد جدیدی از واشنگتن بوده یا نه. جزئیات احتمالی درباره سازوکار امنیت هرمز، تضمین عبور کشتی‌ها و شروط تهران و واشنگتن نیز منتشر نشده است. همچنین روشن نیست دیدار نیویورک به تماس‌های چندجانبه یا انتقال پیام میان ایران و آمریکا منجر خواهد شد.

چرا الان مهم است؟

اهمیت تماس در این است که هم‌زمان دو مسئله‌ای را به هم پیوند می‌دهد که برای پایان بحران تعیین‌کننده‌اند: کانال سیاسی میان تهران و واشنگتن و امنیت تنگه هرمز. تا زمانی که اختلاف بر سر هرمز حل نشود، حتی توافق سیاسی محدود نیز ممکن است شکننده بماند. پاکستان با تأکید بر هر دو موضوع تلاش می‌کند نقطه مشترکی میان ضرورت امنیت منطقه‌ای و منافع کشورهای وابسته به انرژی پیدا کند.

مسیر بعدی

دیدار نیویورک نخستین ایستگاه قابل سنجش بعدی است. باید دید آیا پاکستان تا آن زمان پیشنهاد مشخصی برای کاهش تنش ارائه می‌کند، آیا تماس‌های جداگانه‌ای با واشنگتن انجام می‌دهد و آیا مسئله هرمز به یک چارچوب قابل مذاکره تبدیل می‌شود. تا آن زمان، خبر اصلی نه «توافق تازه»، بلکه بازماندن کانال میانجی‌گری و انتقال آن به سطح دیدار حضوری در مجمع عمومی است.