دور تازه مذاکرات آمریکا و چین؛ تجارت و هوش مصنوعی روی میز

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، و هه لیفنگ، معاون نخست‌وزیر چین، قرار است یکشنبه در نیویورک دیدار کنند؛ گفت‌وگویی که در آستانه دیدار برنامه‌ریزی‌شده دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ انجام می‌شود و تجارت، محدودیت‌های فناوری و امنیت هوش مصنوعی را در مرکز توجه بازارها قرار داده است.

این ملاقات یک تماس تشریفاتی نیست. دو اقتصاد بزرگ جهان در ماه‌های اخیر تلاش کرده‌اند تنش‌های تجاری را مدیریت کنند، اما اختلاف بر سر فناوری‌های پیشرفته، تراشه‌ها، کنترل صادرات و دسترسی شرکت‌ها به بازار دو طرف همچنان پابرجاست. برای سرمایه‌گذاران، اهمیت دیدار در این است که هر تغییر در این پرونده‌ها می‌تواند مستقیماً بر شرکت‌های فناوری، نیمه‌رساناها، زنجیره تأمین و دارایی‌های چینی اثر بگذارد.

چه چیزی قرار است روی میز باشد؟

بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، محور گفت‌وگوها شامل مسائل اقتصادی و تجاری و همچنین امنیت مرتبط با هوش مصنوعی است. جزئیات کامل دستور کار یا پیش‌نویس توافق احتمالی منتشر نشده و در این مرحله نمی‌توان نتیجه مشخصی را قطعی دانست.

بسنت در دولت آمریکا نقش اصلی در مذاکرات اقتصادی با پکن دارد و هه لیفنگ نیز از چهره‌های محوری سیاست اقتصادی چین و مذاکرات تجاری این کشور است. بنابراین سطح نمایندگی دو طرف نشان می‌دهد گفت‌وگو می‌تواند برای آماده‌سازی پرونده‌های حساس پیش از تماس یا دیدار رهبران دو کشور اهمیت داشته باشد.

آنچه می‌دانیم و آنچه هنوز روشن نیست

اصل برنامه دیدار و محل آن در نیویورک اعلام شده است. همچنین روشن است که روابط اقتصادی آمریکا و چین دیگر فقط حول تعرفه کالاها نمی‌چرخد و موضوعاتی مانند تراشه‌های پیشرفته، زیرساخت هوش مصنوعی، کنترل صادرات و سرمایه‌گذاری فناوری به بخش مهمی از مذاکرات تبدیل شده‌اند.

اما هنوز معلوم نیست آیا این نشست به توافق مشخص، کاهش محدودیت‌ها یا بیانیه مشترک منجر خواهد شد. همچنین نباید برگزاری مذاکره را معادل حل اختلافات دانست. تجربه دورهای قبلی نشان داده است که دو طرف ممکن است هم‌زمان کانال مذاکره را باز نگه دارند و محدودیت‌های راهبردی خود را نیز حفظ کنند.

چرا بازارها این دیدار را دنبال می‌کنند؟

بازار سهام به‌ویژه در بخش فناوری به هر نشانه‌ای از تغییر سیاست صادرات تراشه و تجهیزات حساس واکنش نشان می‌دهد. شرکت‌های آمریکایی بخشی از درآمد خود را از بازار چین به دست می‌آورند و شرکت‌های چینی نیز برای توسعه زیرساخت‌های محاسباتی به زنجیره جهانی فناوری وابسته‌اند. به همین دلیل، حتی تغییر محدود در مقررات می‌تواند بر برآورد درآمد، سرمایه‌گذاری و ارزش‌گذاری شرکت‌ها اثر بگذارد.

در سوی دیگر، تشدید محدودیت‌ها می‌تواند روند بومی‌سازی فناوری در چین را سرعت دهد و تقاضا برای تولیدکنندگان داخلی تراشه، تجهیزات و نرم‌افزار را تغییر دهد. این اثر الزاماً در کوتاه‌مدت یک‌جهته نیست؛ برخی شرکت‌ها ممکن است از کاهش تنش سود ببرند و برخی دیگر از سیاست جایگزینی داخلی در چین.

اثر احتمالی بر تجارت جهانی

روابط آمریکا و چین همچنان یکی از متغیرهای اصلی زنجیره تأمین جهانی است. شرکت‌های چندملیتی طی سال‌های اخیر بخشی از تولید یا تأمین خود را متنوع کرده‌اند، اما چین همچنان در بسیاری از صنایع نقش مرکزی دارد. هر تصمیم درباره تعرفه‌ها، صادرات فناوری یا محدودیت سرمایه‌گذاری می‌تواند هزینه تولید و مسیر تجارت را تغییر دهد.

برای بازارهای آسیایی نیز نتیجه مذاکرات اهمیت دارد. اقتصادهای صادرات‌محور منطقه به تقاضای چین و تجارت با آمریکا وابسته‌اند و کاهش یا افزایش اصطکاک میان دو قدرت می‌تواند بر چشم‌انداز تولید و صادرات آنها اثر بگذارد.

اثر بر ایران

اثر مستقیم این نشست بر ایران هنوز قابل اثبات نیست. با این حال، چین شریک مهم تجاری ایران است و تغییر در رشد اقتصادی چین، تقاضای صنعتی یا مسیر روابط اقتصادی پکن با واشنگتن می‌تواند به‌طور غیرمستقیم بر تجارت خارجی و بازارهای کالایی مرتبط با ایران اثر بگذارد. تا زمانی که نتیجه مشخصی از مذاکرات منتشر نشده، نسبت دادن تغییرات بازار ایران به این دیدار زودهنگام است.

مرحله بعدی چیست؟

بازارها اکنون به سه علامت توجه خواهند کرد: آیا دو طرف پس از نشست از پیشرفت مشخص سخن می‌گویند، آیا تغییری در محدودیت‌های فناوری یا تجاری اعلام می‌شود و آیا گفت‌وگو زمینه‌ای عملی برای دیدار ترامپ و شی فراهم می‌کند. تفاوت میان یک پیام دیپلماتیک و تصمیم اجرایی در این پرونده تعیین‌کننده است.