نفت به کف دو هفته رسید؛ برنت زیر ۱۰۰ دلار رفت

قیمت نفت سه‌شنبه ۲۲ سپتامبر به پایین‌ترین سطح دو هفته رسید و برنت به زیر ۱۰۰ دلار در هر بشکه عقب نشست. بازار به نشانه‌های بهبود عرضه در خلیج فارس واکنش نشان داد: ایران از امکان بازگشایی تنگه هرمز در صورت کاهش فشار آمریکا سخن گفته و عربستان نیز فعالیت خط لوله شرق–غرب را از سر گرفته است.

قیمت‌ها تا کجا پایین آمدند؟

قرارداد نوامبر برنت در معاملات روز سه‌شنبه بیش از ۲ درصد افت کرد و به محدوده ۹۸ دلار رسید. WTI نیز بیش از ۲.۵ درصد پایین آمد و قرارداد فعال‌تر نوامبر در حوالی ۹۰ دلار معامله شد. هر دو شاخص به پایین‌ترین سطح خود از ۸ سپتامبر رسیدند.

این افت ادامه حرکت نزولی روز قبل بود؛ زمانی که برنت در نزدیکی ۱۰۰ دلار بسته شد. در فاصله چند جلسه، بازار بخشی از حق بیمه‌ای را که به دلیل نگرانی از اختلال عرضه خاورمیانه به قیمت نفت اضافه شده بود، پس گرفته است.

هرمز دوباره مرکز بازار است

یک مقام ارشد ایرانی گفته تهران می‌تواند ظرف هفت روز تنگه هرمز را بازگشایی کند، مشروط به اینکه آمریکا فشار نظامی را کاهش دهد و محاصره بنادر ایران را بردارد. اهمیت این پیام برای بازار نفت از آن جهت است که هرمز پیش از جنگ یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان بود.

بازگشایی پایدار این مسیر می‌تواند هزینه بیمه و حمل‌ونقل را کاهش دهد و دسترسی تولیدکنندگان خلیج فارس به بازارهای جهانی را بهتر کند. با این حال این سناریو هنوز به نتیجه دیپلماتیک وابسته است و بازار نمی‌تواند آن را قطعی فرض کند.

عربستان مسیر دوم را برگرداند

هم‌زمان عربستان فعالیت خط لوله شرق–غرب را از سر گرفته و امکان بازگشت صادرات از بندر ینبع در دریای سرخ مطرح شده است. این خط لوله برای ریاض اهمیت راهبردی دارد، زیرا بخشی از نفت را بدون عبور از تنگه هرمز به ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند.

آرامکو همچنین حجم بیشتری نفت از مسیر هرمز بارگیری کرده است. ترکیب این دو تحول باعث شده معامله‌گران احتمال کمبود شدید و فوری نفت خام را کمتر از هفته قبل ارزیابی کنند.

آنچه می‌دانیم

قیمت نفت هنوز نسبت به شرایط عادی پیش از بحران بالا است و بازار فرآورده‌ها، به‌ویژه دیزل، همچنان تحت فشار قرار دارد. جنگ ایران و اختلال صادرات برخی تولیدکنندگان منطقه در ماه‌های گذشته ساختار عرضه را تغییر داده و ذخایر و مسیرهای جایگزین را به مسئله‌ای حیاتی تبدیل کرده است.

با این حال افت برنت از بالای ۱۰۰ دلار برای اقتصاد جهانی اهمیت فوری دارد. انرژی یکی از محرک‌های اصلی موج تازه تورم بوده و افزایش قیمت نفت بانک‌های مرکزی را به سمت سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر سوق داده است.

اثر بر بازارهای دیگر

کاهش نفت هم‌زمان به رشد سهام و افت بازده اوراق کمک کرده است. سرمایه‌گذاران امیدوارند پایین‌تر ماندن انرژی فشار تورمی را کاهش دهد و نیاز به افزایش‌های بیشتر نرخ بهره را محدود کند. همین انتظار به بازگشت تقاضا برای سهام فناوری و رکورد تازه نزدک کمک کرده است.

اثر بر ایران

برای ایران، بازگشایی هرمز می‌تواند هزینه‌های حمل‌ونقل و محدودیت تجارت دریایی را کاهش دهد، اما چنین اقدامی در چارچوب مذاکرات سیاسی مطرح شده است. از طرف دیگر پایین آمدن قیمت جهانی نفت درآمد هر بشکه صادراتی را کاهش می‌دهد. بنابراین نتیجه اقتصادی برای تهران به ترکیب حجم صادرات، قیمت فروش و هزینه انتقال بستگی دارد.

آنچه نمی‌دانیم

هنوز مشخص نیست شرایط مطرح‌شده برای بازگشایی هرمز به توافق عملی منجر می‌شود یا نه. همچنین پایداری خط لوله عربستان و امنیت صادرات از دریای سرخ به وضعیت جنگ یمن و حملات منطقه‌ای وابسته است. بازار فرآورده‌های نفتی نیز هنوز به اندازه بازار نفت خام آرام نشده است.

مسیر بعدی

سطح ۱۰۰ دلار برای برنت اکنون به یک مرز روانی مهم تبدیل شده است. اگر صادرات عربستان افزایش یابد و هرمز به سمت بازگشایی حرکت کند، فشار نزولی می‌تواند ادامه پیدا کند. اگر مذاکرات شکست بخورد یا زیرساخت انرژی دوباره هدف حمله قرار گیرد، حق بیمه ژئوپلیتیک می‌تواند خیلی سریع به قیمت نفت برگردد.