عباس در سازمان ملل هشدار داد «نکبت دیگری» تکرار نشود؛ سخنرانی از رام‌الله پخش شد

محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، در سخنرانی ویدئویی برای مجمع عمومی سازمان ملل از جامعه جهانی خواست اجازه ندهد آنچه او «نکبت دیگری» خواند تکرار شود. سخنان او از رام‌الله ضبط و در سالن مجمع عمومی در نیویورک پخش شد؛ زیرا دولت آمریکا برای دومین سال پیاپی به عباس و هیئت فلسطینی ویزای ورود به ایالات متحده نداد.

عباس در این سخنرانی سیاست‌های دولت اسرائیل در غزه، کرانه باختری و شرق اورشلیم را بخشی از طرحی برای تغییر جغرافیا و جمعیت سرزمین‌های فلسطینی توصیف کرد. این توصیف موضع رسمی رهبر فلسطینی است؛ اسرائیل چنین چارچوبی را رد می‌کند و سیاست‌های امنیتی و شهرک‌سازی خود را با استدلال‌های دیگری توجیه می‌کند.

عباس چه گفت؟

محور اصلی سخنان عباس، وضعیت غیرنظامیان در غزه و گسترش شهرک‌ها در کرانه باختری بود. او از رهبران جهان خواست از تکرار آوارگی گسترده فلسطینیان جلوگیری کنند و به رویدادهای ۱۹۴۸ اشاره کرد که فلسطینیان آن را «نکبت» می‌نامند.

او همچنین محدودیت ویزای آمریکا را «اقدامی تنبیهی و غیرقانونی» توصیف کرد و گفت جلوگیری از حضور هیئت فلسطینی با مسئولیت آمریکا به‌عنوان کشور میزبان مقر سازمان ملل سازگار نیست. این ادعای حقوقی موضع تشکیلات خودگردان است؛ واشینگتن در مقابل گفته مقام‌های فلسطینی به تعهدات خود برای اصلاحات و پیشبرد صلح عمل نکرده‌اند و بر همین اساس محدودیت ویزا را اعمال کرده است.

چرا سخنرانی از رام‌الله پخش شد؟

مقر اصلی سازمان ملل در نیویورک قرار دارد و آمریکا بر اساس ترتیبات میزبانی، معمولاً باید دسترسی هیئت‌های رسمی به جلسات سازمان را تسهیل کند. با این حال دولت آمریکا در موارد محدود از ابزار ویزا برای مقام‌هایی که آنها را مشمول تحریم یا محدودیت می‌داند استفاده کرده است.

در پرونده عباس، وزارت خارجه آمریکا گفته محدودیت‌ها به دلیل عملکرد تشکیلات خودگردان و سازمان آزادی‌بخش فلسطین اعمال شده‌اند. فلسطینیان این استدلال را رد می‌کنند و می‌گویند واشینگتن نباید دسترسی یک عضو ناظر سازمان ملل به مجمع عمومی را محدود کند.

زمینه جنگ غزه و کرانه باختری

سخنان عباس در شرایطی مطرح شد که جنگ غزه و بحران انسانی ناشی از آن همچنان یکی از محورهای اصلی مجمع عمومی است. هم‌زمان، توسعه شهرک‌های اسرائیلی و خشونت در کرانه باختری فشار سیاسی بر تشکیلات خودگردان را نیز افزایش داده است.

عباس گفته دولت اسرائیل با ترکیبی از عملیات نظامی، شهرک‌سازی و محدودیت‌های زمینی، آینده تشکیل کشور فلسطینی را تهدید می‌کند. اسرائیل می‌گوید عملیات نظامی خود را برای اهداف امنیتی و مقابله با گروه‌های مسلح انجام می‌دهد و درباره وضعیت نهایی سرزمین‌ها بر مذاکرات مستقیم تأکید کرده است.

آیا سخنرانی عباس موضع تازه‌ای درباره حماس داشت؟

در گزارش‌های اولیه از سخنرانی روز پنجشنبه، تمرکز بر هشدار عباس درباره آوارگی، شهرک‌سازی و محدودیت ویزا بود. موضع شناخته‌شده تشکیلات خودگردان این است که ساختار آینده حکومت فلسطینی باید تحت نهادهای رسمی فلسطینی باشد و اختلاف عمیقی با حماس دارد. با این حال هر ادعای تازه درباره ترکیب دقیق حکومت آینده غزه باید بر اساس متن رسمی همان سخنرانی سنجیده شود.

به همین دلیل رونما میان مواضع تثبیت‌شده گذشته و نکات مشخص سخنرانی ۲۴ سپتامبر تفکیک می‌کند و ادعایی را که در گزارش‌های فعلی به‌طور روشن تأیید نشده باشد به این سخنرانی نسبت نمی‌دهد.

سخنرانی نتانیاهو در پس‌زمینه

سخنرانی عباس چند ساعت پیش از برنامه سخنرانی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، انجام شد. در نیویورک نیز هم‌زمان تظاهراتی در اعتراض به سیاست‌های دولت اسرائیل شکل گرفت. این هم‌زمانی باعث شد موضوع فلسطین و اسرائیل بار دیگر به یکی از محورهای اصلی روز سوم نشست رهبران تبدیل شود.

نتانیاهو و دولت او بسیاری از اتهام‌های مطرح‌شده از سوی رهبران فلسطینی و منتقدان بین‌المللی را رد کرده‌اند. بنابراین مقایسه دو سخنرانی نیازمند جداکردن ادعاهای هر طرف و بررسی شواهد مستقل است.

چرا این خبر در بسته ۲۰:۳۸ رونما قرار گرفت؟

The Guardian گزارش مستقل خود از سخنرانی عباس را ساعت ۱۹:۵۰ به وقت اروپای مرکزی در ۲۴ سپتامبر منتشر کرد؛ یعنی داخل بازه دقیق ۱۹:۳۸ تا ۲۰:۳۸ به وقت سوئد. الجزیره نیز همان روز ویدیویی از محورهای سخنان عباس منتشر کرد.

تحول تازه در این بازه، خودِ سخنرانی ویدئویی عباس در مجمع عمومی و مواضع اعلام‌شده در آن بود؛ نه صرفاً تکرار خبر قدیمی‌تر مربوط به رد ویزا.

مرحله بعدی

واکنش رسمی اسرائیل به سخنان عباس، محتوای سخنرانی نتانیاهو و هر اقدام دیپلماتیک تازه در مجمع عمومی سه محور بعدی این پرونده‌اند. همچنین اگر سازمان ملل یا دولت آمریکا درباره اختلاف بر سر ویزا توضیح حقوقی تازه‌ای منتشر کنند، آن بخش نیز نیازمند به‌روزرسانی جداگانه خواهد بود.