سازمان ملل مرگ یکی از کارکنانش در بازداشت حوثی‌ها را اعلام کرد و تحقیق مستقل خواست

فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ (۳۱ اکتبر ۲۰۲۶) اعلام کرد محمد الشامی، کارمند دفتر حقوق بشر سازمان ملل در یمن، در بازداشت حوثی‌ها درگذشته است. او از ۶ ژوئن ۲۰۲۴ در بازداشت بود و به گفته‌ی خانواده‌اش بیش از یک ماه پیش مرده، اما تازگی به آنان خبر داده‌اند. سازمان ملل خواستار تحقیق مستقل شده است.

سازمان ملل چه گفته است؟

بر پایه‌ی بیانیه‌ی دفتر کمیسر عالی حقوق بشر، الشامی در یمن برای این دفتر کار می‌کرد و در موج دستگیری‌های ژوئن ۲۰۲۴ بازداشت شد. در آن موج ۱۳ کارمند سازمان ملل دستگیر شدند. تورک مرگ او را «فقدانی دردناک» خواند و گفت خانواده «حق دارد حقیقت را بداند». او تحقیق فوری، مستقل و کامل، حفظ مدارک و بررسی مستقل هر علت مرگی را که اعلام شود، خواست و افزود: «باید برای خطاکاران پاسخگویی وجود داشته باشد.»

گوترش در بیانیه‌ای که شنبه‌شب منتشر شد، از مرگ او ابراز «وحشت و اندوه» کرد و گفت سازمان ملل «فوراً» از مقام‌های حوثی پاسخ می‌خواهد. به نوشته‌ی الجزیره، این دومین مرگ یک کارمند سازمان ملل در بازداشت حوثی‌هاست؛ پیش‌تر یکی از کارکنان برنامه‌ی جهانی غذا در فوریه‌ی ۲۰۲۵ در بازداشت درگذشته بود. گوترش و تورک هر دو بار دیگر خواستار آزادی فوری و بی‌قیدوشرط همه‌ی بازداشت‌شدگان شدند. تورک افزود هفت همکار او از همین دفتر هنوز در بازداشت‌اند و حوثی‌ها باید ایمنی آنان، دسترسی به مراقبت پزشکی و تماس با خانواده‌هایشان را تضمین کنند.

دولت یمن و حوثی‌ها چه می‌گویند؟

الزندانی مرگ الشامی را محکوم کرد و گفت حوثی‌ها «مسئولیت کامل» آن را بر عهده دارند. به گفته‌ی او بیش از ۷۰ کارمند سازمان ملل و ده‌ها کارمند نهادهای امدادی دیگر در بازداشت آنان‌اند. در گزارش‌هایی که بررسی شد، حوثی‌ها درباره‌ی علت مرگ توضیحی نداده‌اند. این گروه از ژوئن ۲۰۲۴ بازداشت‌شدگان را به عضویت در یک «شبکه‌ی جاسوسی آمریکایی‌ـ‌اسرائیلی» متهم کرده و به گفته‌ی خبرگزاری‌ها، سازمان‌های بشردوستانه را به استفاده از کمک‌رسانی به‌عنوان پوشش اطلاعاتی متهم کرده است؛ شواهد این اتهام‌ها به‌طور عمومی ارائه نشده است. سازمان ملل بازداشت کارکنانش را «خودسرانه» می‌نامد.

زمینه: جنگ دوباره شعله‌ور در یمن

هانس گروندبرگ، فرستاده‌ی ویژه‌ی سازمان ملل برای یمن، ۹ اکتبر در شورای امنیت گفت یمن به «جنگ تمام‌عیار» با درگیری در چند جبهه بازگشته و بسیاری از بازداشت‌شدگان مشکلات جدی سلامت دارند. دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل برآورد می‌کند امسال بیش از ۲۲ میلیون نفر در یمن به کمک نیاز دارند. تورک گفت بازداشت کارکنان سازمان ملل توان این نهاد را برای کمک به مردم یمن «به‌شدت» تضعیف می‌کند. رونما پیش‌تر درباره‌ی پیامد حمله‌ی حوثی‌ها به فرودگاه ریاض گزارش داده است.

چه چیزی هنوز روشن نیست؟

• علت و تاریخ دقیق مرگ الشامی از سوی هیچ مرجع مستقلی تأیید نشده است؛ فقط گفته‌ی خانواده‌ی او نقل شده که بیش از یک ماه پیش درگذشته است.
• حوثی‌ها تا زمان تنظیم این گزارش، در منابع بررسی‌شده، به بیانیه‌های سازمان ملل پاسخ رسمی نداده‌اند.
• شمار دقیق بازداشت‌شدگان بسته به منبع فرق می‌کند: سازمان ملل نیمه‌ی اکتبر از ۷۱ کارمند خود گفته، الجزیره از ۷۲ کارمند سازمان ملل و سازمان‌های غیردولتی و دولت یمن از «بیش از ۷۰» کارمند سازمان ملل.