مکرون در سازمان ملل؛ فرانسه بر چندجانبه‌گرایی و مهار جنگ‌ها تأکید کرد

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در سخنرانی خود در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل در ۲۲ سپتامبر، بازگشت سیاست قدرت، جنگ‌های جاری و تضعیف قواعد بین‌المللی را محور هشدارهای خود قرار داد و گفت پاسخ فرانسه تقویت چندجانبه‌گرایی و همکاری میان دولت‌هاست، نه پذیرش منطق «قانون جنگل».

او در سخنرانی خود به جنگ اوکراین، بحران‌های خاورمیانه، فشار بر بازارهای انرژی، اقلیم و هوش مصنوعی پرداخت و استدلال کرد که تمرکز قدرت سیاسی، اقتصادی و فناورانه بدون قواعد مشترک می‌تواند شکاف‌های جهانی را عمیق‌تر کند.

اوکراین و خاورمیانه در مرکز سخنرانی

کاخ الیزه در توضیح رسمی این سخنرانی اعلام کرد که مکرون توجه ویژه‌ای به اوکراین و خاورمیانه داشته است. این دو بحران علاوه بر پیامدهای انسانی و امنیتی، بر قیمت جهانی نفت و گاز و محاسبات کشورهای اروپایی اثر گذاشته‌اند.

موضع فرانسه در این سخنرانی بر این پایه بود که بحران‌های بزرگ نباید صرفاً از مسیر فشار نظامی مدیریت شوند. مکرون از نقش نهادهای بین‌المللی و گفت‌وگوی دیپلماتیک دفاع کرد و در عین حال بر ضرورت حفظ حاکمیت کشورها و مقابله با تغییر مرزها از راه زور تأکید گذاشت.

پنج اصل برای نظم بین‌المللی

رئیس‌جمهور فرانسه سخنان خود را حول مجموعه‌ای از اصول برای مقابله با روندهای فعلی جهان تنظیم کرد: دفاع از حاکمیت کشورها، حفظ قواعد مشترک، کاهش شکاف میان شمال و جنوب، همکاری در بحران اقلیمی و ایجاد چارچوب‌های بین‌المللی برای فناوری‌های نو.

در بخش فناوری، مکرون هشدار داد که تمرکز ظرفیت‌های محاسباتی و قدرت اقتصادی در دست شمار محدودی از بازیگران می‌تواند به شکل تازه‌ای از نابرابری تبدیل شود. از نگاه او، حکمرانی هوش مصنوعی نیز مانند اقلیم نیازمند قواعدی فراتر از مرزهای ملی است.

فرانسه چه نقشی برای سازمان ملل می‌بیند؟

مکرون سازمان ملل را با وجود ضعف‌های موجود همچنان چارچوب ضروری برای مدیریت اختلافات جهانی توصیف کرد. پیام اصلی او این بود که ناکارآمدی برخی سازوکارها نباید به کنار گذاشتن نهاد چندجانبه منجر شود، بلکه باید به اصلاح و تقویت آن بینجامد.

این موضع در زمانی مطرح شد که خود سازمان ملل نیز وارد بحث‌های جدی درباره اصلاح شورای امنیت، انتخاب دبیرکل بعدی و بازنگری در شیوه پاسخ به بحران‌های امنیتی شده است. فرانسه به‌عنوان عضو دائم شورای امنیت در این بحث‌ها هم ذی‌نفع است و هم مسئولیت مستقیم دارد.

پیام برای ایران

ایران موضوع محوری کل سخنرانی نبود، اما پرونده‌های خاورمیانه، انرژی و امنیت دریایی مستقیماً با منافع تهران تلاقی دارند. فرانسه در روزهای پیرامون مجمع عمومی نیز بر کاهش تنش در منطقه و حفظ آزادی کشتیرانی تأکید کرده بود.

برای تهران، مهم‌ترین نکته این است که پاریس تلاش می‌کند مسائل امنیتی منطقه را در چارچوب شورای امنیت و همکاری چندجانبه دنبال کند. در نتیجه، مواضع فرانسه درباره جنگ، امنیت انرژی و قواعد بین‌المللی می‌تواند در بحث‌های مربوط به ایران در شورای امنیت و اتحادیه اروپا اثرگذار باشد.

چه چیزی باید دنبال شود؟

معیار عملی سخنان مکرون، تصمیم‌های بعدی فرانسه در شورای امنیت و اتحادیه اروپا خواهد بود: نحوه برخورد با جنگ اوکراین، طرح‌های مرتبط با امنیت خاورمیانه و هرمز، و میزان پیشرفت ابتکارهای فرانسه در حوزه اقلیم و حکمرانی هوش مصنوعی. فاصله میان موضع چندجانبه‌گرایانه پاریس و تصمیم‌های واقعی آن در بحران‌ها، بخش اصلی ارزیابی این سخنرانی است.