صادرات گمرک رازی به ۳۷۶ میلیون دلار رسید؛ ترانزیت وزنی ۲۳۰٪ رشد کرد

مدیر گمرک رازی می‌گوید ۶۴۰ هزار تن کالا به ارزش ۳۷۶ میلیون دلار از این مرز صادر شده و جابه‌جایی ترانزیتی نیز به ۲۳۲ هزار تن به ارزش ۲۴۳ میلیون دلار رسیده است. داده‌های اعلام‌شده برای ترانزیت از رشد ۲۳۰ درصدی وزن و ۱۲۵ درصدی ارزش نسبت به دوره مشابه سال قبل حکایت دارد.

چه اعدادی اعلام شده است؟

علی‌اصغر عبدالهی، مدیر گمرک رازی، در گزارشی از عملکرد این مرز گفت شمش آلومینیوم، میلگرد، شمش فولادی، شیشه و میوه از مهم‌ترین اقلام صادراتی بوده‌اند. او حجم صادرات را ۶۴۰ هزار تن و ارزش آن را ۳۷۶ میلیون دلار اعلام کرد.

در بخش ترانزیت، رقم اعلام‌شده ۲۳۲ هزار تن کالا به ارزش ۲۴۳ میلیون دلار است. به گفته عبدالهی، وزن ترانزیت در مقایسه با مدت مشابه سال قبل ۲۳۰ درصد و ارزش آن ۱۲۵ درصد افزایش یافته است. کنجاله، سویا، ورق فولادی، کاغذ و خمیر چوب در فهرست کالاهای اصلی ترانزیتی قرار داشته‌اند.

ریل در مرز رازی چه نقشی پیدا کرده است؟

مدیر گمرک رازی این گذرگاه را «تنها گمرک ریلی متصل به اروپا» توصیف کرده و گفته در دوره مورد اشاره ۱۲ هزار واگن ورودی و خروجی ثبت شده است؛ رقمی که به گفته او نسبت به دوره مشابه ۱۵۵ درصد رشد دارد. این عدد از منظر لجستیکی مهم است، چون افزایش تعداد واگن‌ها مستقیماً ظرفیت عملیاتی مرز را نشان می‌دهد، هرچند برای اندازه‌گیری بهره‌وری یا زمان عبور، داده‌های تکمیلی درباره توقف واگن‌ها و تشریفات گمرکی لازم است.

رونما پیش‌تر در گزارش «محاصره دریایی، تجارت ایران را به مرزهای زمینی کشاند» اهمیت مسیرهای زمینی را بررسی کرده بود. داده تازه رازی یک نقطه داده جدید در همین پرونده است، اما به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که همه رشد ترانزیت نتیجه فشار بر مسیرهای دریایی بوده است.

رشد ترانزیت با رشد صادرات یک چیز نیست

در خواندن این اعداد باید میان صادرات و ترانزیت تفکیک کرد. صادرات، کالای خارج‌شده از اقتصاد ایران را نشان می‌دهد؛ اما ترانزیت می‌تواند شامل کالایی باشد که از قلمرو ایران عبور می‌کند و مبدأ یا مقصد نهایی آن کشور دیگری است. بنابراین رشد ۲۳۰ درصدی وزن ترانزیت را نباید به‌عنوان رشد ۲۳۰ درصدی صادرات ایران بازنویسی کرد.

همچنین منبع منتشرشده دوره زمانی دقیق رقم ۳۷۶ میلیون دلار صادرات را در همان جمله مشخص نمی‌کند. تنها درباره ثبت بیش از ۵۷ هزار ورود و خروج موقت خودرو و رجیستری بیش از ۱۰ هزار تلفن همراه، صراحتاً عبارت «نیمه نخست سال» آمده است. به همین دلیل رونما رقم صادرات را بدون نسبت‌دادن قطعی آن به نیمه نخست سال منتشر می‌کند.

تردد مسافر و خودرو نیز افزایش داشته است

عبدالهی شمار تردد مسافران از پایانه رازی را بیش از یک میلیون و ۳۷ هزار نفر اعلام کرده که به گفته او ۱۰ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است. همچنین بیش از ۵۷ هزار ورود و خروج موقت خودرو ثبت شده است. این ارقام نشان می‌دهند رازی فقط یک گلوگاه کالایی نیست و هم‌زمان نقش مسافری و خودرویی نیز دارد.

در سطح کلان‌تر، رشد فعالیت ریلی در مرز ایران و ترکیه می‌تواند برای تنوع مسیرهای تجاری ایران اهمیت داشته باشد. رونما در گزارش دیگری درباره افزایش هزینه مسیرهای زمینی و جایگاه آن‌ها در تجارت ایران توضیح داده بود که رشد استفاده از یک مسیر لزوماً به معنای ارزان‌تر یا سریع‌تر بودن آن نیست.

چه داده‌ای هنوز کم داریم؟

• تفکیک دقیق مقصد صادرات ۳۷۶ میلیون دلاری و سهم ترکیه از آن.
• دوره زمانی یکسان برای تمام شاخص‌های صادرات، ترانزیت، واگن و مسافر.
• زمان متوسط توقف واگن و کامیون در مرز و ظرفیت عملیاتی استفاده‌نشده.
• درآمد گمرکی و هزینه لجستیک به ازای هر تن یا هر واگن.
• مقایسه با سایر مرزهای زمینی ایران برای سنجش سهم واقعی رازی در تجارت خارجی.

تا زمانی که این داده‌های تکمیلی منتشر نشود، ارقام تازه بیش از همه نشان‌دهنده افزایش حجم فعالیت در گمرک رازی هستند؛ نه اینکه به‌تنهایی درباره سودآوری تجارت، کاهش هزینه حمل یا تغییر ساختاری مسیرهای صادراتی ایران نتیجه‌گیری قطعی بدهند.