مرتس: امنیت بالتیک امنیت آلمان است؛ تیپ آلمانی در لیتوانی تا پایان ۲۰۲۷ تکمیل می‌شود

فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، پس از دیدار با مینداگاس سینکویچیوس، نخست‌وزیر لیتوانی، در برلین گفت امنیت منطقه بالتیک با امنیت آلمان گره خورده است و تأکید کرد تیپ آلمانی مستقر در لیتوانی باید تا پایان سال ۲۰۲۷ به ساختار کامل خود برسد. این اظهارات به معنای اعلام یک استقرار تازه نیست؛ برلین و ویلنیوس از پیش بر سر حضور دائمی این تیپ توافق کرده‌اند و گفت‌وگوی ۵ اکتبر بر اجرای همان تعهد، تقویت جناح شرقی ناتو و وضعیت امنیتی اروپا متمرکز بود.

چه چیزی در دیدار برلین تازه بود؟

دولت فدرال آلمان پیش از دیدار اعلام کرده بود که امنیت، تقویت جناح شرقی ناتو، روند استقرار تیپ آلمان در لیتوانی و همچنین ریاست دوره‌ای لیتوانی بر شورای اتحادیه اروپا در نیمه نخست ۲۰۲۷ محور گفت‌وگوها خواهد بود. پس از نشست، مرتس در کنفرانس خبری مشترک گفت «امنیت بالتیک، امنیت آلمان است» و افزود دفاع از برلین نیز در ویلنیوس انجام می‌شود؛ او همچنین مهلت پایان ۲۰۲۷ برای تکمیل استقرار تیپ را دوباره تأیید کرد.

سینکویچیوس نیز در همان کنفرانس خبری گفت لیتوانی و آلمان درباره هدف‌های اصلی امنیتی در یک جهت حرکت می‌کنند: اروپای قوی‌تر، ناتوی قوی‌تر و حمایت از صلحی برای اوکراین که بر حاکمیت و تمامیت ارضی آن استوار باشد. او گفت همان‌طور که لیتوانی بر آلمان تکیه می‌کند، آلمان نیز می‌تواند بر لیتوانی حساب کند. این بخش از سخنان، موضع سیاسی دو دولت درباره جهت همکاری است؛ به‌خودی‌خود تعهد دفاعی تازه‌ای فراتر از سازوکارهای موجود ناتو ایجاد نمی‌کند.

تیپ آلمان در لیتوانی در چه مرحله‌ای است؟

بر اساس توضیح رسمی وزارت دفاع آلمان در نشست خبری دولت در ۲ اکتبر، حدود ۹۲ درصد از جایگاه‌هایی که در مقطع فعلی باید در لیتوانی مستقر باشند، پر شده‌اند. همان مقام وزارت دفاع گفت با نگاه به ساختار نهایی مورد انتظار در پایان ۲۰۲۷، برای حدود ۸۰ درصد جایگاه‌ها از هم‌اکنون نیروی مشخص شده است. این دو عدد به دو مبنای متفاوت اشاره دارند و نباید با یکدیگر خلط شوند: ۹۲ درصد وضعیت نیروی موردنیاز فعلی در محل است، در حالی که ۸۰ درصد به کل ساختار برنامه‌ریزی‌شده برای پایان ۲۰۲۷ مربوط می‌شود.

رسانه‌های لیتوانی اندازه نهایی این استقرار را حدود پنج هزار نیروی نظامی و پرسنل مرتبط گزارش می‌کنند. آلمان این حضور را یکی از ستون‌های دفاع از جناح شرقی ناتو می‌داند. مسئله مهم برای برلین فقط انتقال نیرو نیست؛ تکمیل زیرساخت، اسکان خانواده‌ها، لجستیک، تجهیزات و جذب نیروهای تخصصی نیز بخشی از پروژه است. در ماه‌های گذشته بحث کمبود داوطلب برای برخی رده‌ها مطرح بوده، اما مقام‌های آلمانی همچنان مهلت پایان ۲۰۲۷ را حفظ کرده‌اند.

چرا این پرونده اکنون اهمیت بیشتری دارد؟

لیتوانی در مرز بلاروس و در نزدیکی کالینینگراد روسیه قرار دارد و از کشورهایی است که افزایش توان دفاعی ناتو در جناح شرقی را با فوریت بیشتری دنبال می‌کنند. در هفته‌های اخیر نیز چند رخداد هوایی و امنیتی در منطقه حساسیت نسبت به دفاع هوایی و پهپادی را افزایش داده است. رونما پیش‌تر تعطیلی موقت فرودگاه ویلنیوس پس از هشدار درباره یک شیء پرنده مشکوک را پوشش داده بود؛ آن رویداد به‌تنهایی دلیلی برای نسبت‌دادن تهدید به یک بازیگر مشخص نیست، اما نشان می‌دهد چرا موضوع نظارت هوایی و آمادگی دفاعی در لیتوانی به یک مسئله روزمره امنیتی تبدیل شده است.

در سطح سیاسی، استقرار دائمی یک تیپ آلمانی در لیتوانی نشانه تغییر مهم در نقش نظامی آلمان پس از حمله روسیه به اوکراین است. برلین از مدل تقویت دوره‌ای نیروها به سمت حضور پایدارتر در یکی از حساس‌ترین نقاط ناتو حرکت کرده است. برای لیتوانی، ارزش این حضور فقط به تعداد نیروها محدود نیست؛ حضور مستقیم یکی از بزرگ‌ترین قدرت‌های اروپایی، هزینه سیاسی و نظامی هرگونه بحران در جناح شرقی را برای همه طرف‌ها تغییر می‌دهد.

چه چیزهایی هنوز روشن نیست؟

مهلت پایان ۲۰۲۷ همچنان هدف رسمی است، اما میزان تحقق آن به جذب نیروی انسانی، آماده‌شدن زیرساخت‌های نظامی و غیرنظامی و تحویل تجهیزات وابسته است. ارقام ۹۲ و ۸۰ درصد نشان می‌دهند روند پیش رفته، اما به معنی «تکمیل» تیپ نیستند. همچنین دیدار امروز تصمیم تازه‌ای درباره گسترش قلمرو ناتو یا ایجاد پایگاه جدید اعلام نکرد؛ محور اصلی، اجرای تعهدات موجود و هماهنگی سیاسی درباره امنیت جناح شرقی بود.

گام بعدی قابل‌راستی‌آزمایی، آمار رسمی بعدی درباره تعداد نیروهای مستقر در لیتوانی، پیشرفت پایگاه رودنینکای و تکمیل جایگاه‌های باقیمانده تا پایان ۲۰۲۷ است. هم‌زمان، ریاست دوره‌ای لیتوانی بر شورای اتحادیه اروپا از ژانویه ۲۰۲۷ می‌تواند موضوع دفاع، امنیت و تحرک نظامی را بیش از پیش وارد دستور کار اتحادیه کند.