شفچوویچ ۸ اکتبر به پکن می‌رود؛ اتحادیه اروپا و چین برای مهار تنش تجاری مذاکره می‌کنند

ماروش شفچوویچ، کمیسر تجارت و امنیت اقتصادی اتحادیه اروپا، قرار است ۸ و ۹ اکتبر در پکن با مقام‌های چینی درباره مجموعه‌ای از اختلاف‌های تجاری گفت‌وگو کند؛ از رشد صادرات چین به بازار اروپا و دسترسی شرکت‌های اروپایی به بازار چین تا مجوزهای صادرات عناصر خاکی کمیاب. این سفر مرحله دوم سازوکاری است که بروکسل و پکن از تابستان برای مدیریت اختلاف‌ها فعال کرده‌اند و هنوز نتیجه یا توافقی از آن حاصل نشده است.

چه چیزی اکنون تغییر کرده است؟

در پایان ژوئن، شفچوویچ و وانگ ونتائو، وزیر بازرگانی چین، در بروکسل سازوکار «مشورت‌های تجارت و سرمایه‌گذاری» را در چهار محور فعال کردند: متوازن‌کردن تجارت و سرمایه‌گذاری، کنترل‌های صادراتی، حقوق مالکیت فکری و اصلاح سازمان تجارت جهانی. شفچوویچ همان زمان گفت تیم‌ها باید تا اکتبر به «نتایج ملموس» برسند و او در پاییز برای ارزیابی پیشرفت به پکن خواهد رفت.

وزارت بازرگانی چین نیز در پایان ژوئیه تأیید کرد که نشست دوم این سازوکار در پاییز برگزار می‌شود و گفت تیم‌های دو طرف طی یک ماه بیش از ۲۰ دور گفت‌وگوی کاری داشته‌اند. گزارش تازه AFP که شبکه CNA منتشر کرده، زمان سفر شفچوویچ را ۸ و ۹ اکتبر اعلام می‌کند. بنابراین خبر تازه، آغاز یک چارچوب جدید نیست؛ نزدیک‌شدن به مرحله سیاسی بعدی مذاکراتی است که از ماه‌ها قبل جریان دارد.

سه محور اصلی اختلاف چیست؟

نخست، بروکسل می‌گوید رشد سریع واردات از چین در بخش‌هایی مانند ماشین‌آلات، منسوجات، فلزات پایه و مواد شیمیایی فشار فزاینده‌ای بر تولیدکنندگان اروپایی وارد کرده است. بر اساس داده‌ای که در گزارش AFP نقل شده، کسری تجاری اتحادیه اروپا با چین در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۶۰ میلیارد یورو رسیده بود. این عدد توصیف‌کننده عدم توازن تجارت کالایی است و به‌خودی‌خود اثباتی درباره «دامپینگ» یا تخلف تجاری چین نیست.

دوم، اتحادیه اروپا خواهان دسترسی بیشتر شرکت‌های اروپایی به بازار چین و افزایش صادرات خود به این کشور است. سوم، محدودیت‌های صادراتی چین بر عناصر خاکی کمیاب، آهنرباهای دائمی و برخی مواد راهبردی به مسئله‌ای صنعتی و امنیت اقتصادی برای اروپا تبدیل شده است. شفچوویچ در ژوئن گفت تضمین‌های پکن درباره جلوگیری از اختلال زنجیره تأمین را مثبت می‌داند، اما خواهان ساده‌ترشدن روند صدور مجوز برای شرکت‌های اروپایی است.

پکن چه می‌گوید؟

موضع رسمی چین این است که اختلاف‌ها باید از مسیر گفت‌وگوی برابر مدیریت شوند و بروکسل نباید از تهدید به محدودکردن بازار به‌عنوان ابزار فشار استفاده کند. سخنگوی وزارت بازرگانی چین در سپتامبر گفت پکن آماده ادامه گفت‌وگوهای منظم است، اما مشکلات اقتصادی اروپا را ناشی از چین نمی‌داند و با اقدامات محدودکننده‌ای که آنها را تبعیض‌آمیز تلقی کند مخالفت خواهد کرد.

این اختلاف در هفته‌های اخیر به اقدامات متقابل نیز کشیده شده است. چین تحقیق ضددامپینگ درباره واردات ماده شیمیایی p-nitrotoluene از اتحادیه اروپا را آغاز کرده؛ رونما این پرونده را پیش‌تر در گزارش تحقیق ضددامپینگ چین درباره واردات از اتحادیه اروپا پوشش داده است. این اقدام بخشی از فضای تنش تجاری است، اما نمی‌توان بدون سند آن را مستقیماً پاسخ به یک اقدام مشخص اتحادیه اروپا دانست.

چه چیزی هنوز معلوم نیست؟

هنوز روشن نیست نشست پکن به توافق اجرایی درباره سقف صادرات، دسترسی بازار یا مجوزهای عناصر خاکی کمیاب منجر می‌شود یا نه. مقام‌های اروپایی از «نتیجه معتبر» سخن گفته‌اند، اما مذاکره پیش رو به معنی توافق قطعی نیست. گزارش‌های مستقل نیز هشدار داده‌اند که احتمال دارد خروجی نشست به چند توافق محدود یا ادامه گفت‌وگوها منحصر شود.

گام بعدی قابل‌راستی‌آزمایی، بیانیه‌های رسمی کمیسیون اروپا و وزارت بازرگانی چین پس از نشست ۸ و ۹ اکتبر است: آیا طرفین عدد، جدول زمانی یا سازوکار اجرایی مشخصی درباره تجارت، دسترسی بازار و مجوزهای صادراتی اعلام می‌کنند یا مذاکرات بدون تعهد تازه ادامه می‌یابد.