حزب کبکی انتخابات کبک را برد؛ دولت اقلیت و بازگشت پرونده استقلال

حزب کبکی (Parti Québécois) به رهبری پل سن‌پیر پلاموندون انتخابات استانی ۵ اکتبر کبک را برد، اما نتوانست اکثریت کرسی‌های مجلس ملی را به دست آورد. برآوردهای شب انتخابات از حدود ۵۹ کرسی برای حزب کبکی حکایت دارد؛ کمتر از ۶۴ کرسی لازم برای اکثریت در مجلس ۱۲۷ نفره. نتیجه هنوز در مرحله نتایج اولیه است و اداره انتخابات کبک تصریح کرده که نتایج پس از شمارش رسمی در حوزه‌ها قطعی می‌شوند.

این نتیجه پایان هشت سال حکومت ائتلاف آینده کبک (CAQ) و بازگشت حزب استقلال‌طلب کبکی به قدرت پس از بیش از یک دهه است. اما پیروزی انتخاباتی به معنای رأی اکثریت مردم به استقلال نیست: ارزیابی‌های منتشرشده در جریان کارزار حمایت از جدایی کبک از کانادا را حدود ۳۰ درصد نشان می‌دهند. بنابراین دو گزاره باید از هم جدا بمانند: حزب استقلال‌طلب انتخابات را برده است؛ استقلال هنوز رأی اکثریت جامعه کبک را ندارد.

چه چیزی قطعی است؟

شبکه‌های کانادایی و خبرگزاری‌های مستقل پیروزی حزب کبکی و شکل‌گیری دولت اقلیت را اعلام کرده‌اند. کریستین فرشت، رهبر CAQ و نخست‌وزیر مستقر، شکست را پذیرفت. پلاموندون نیز در سخنرانی پیروزی گفت رأی‌دهندگان از حزب او خواسته‌اند با دیگر احزاب کار کند و وعده داد در موضوعات مرتبط با منافع کبک با دولت فدرال همکاری کند.

پلاموندون در عین حال از هدف استقلال عقب‌نشینی نکرد. او در سخنرانی پیروزی گفت رؤیای تبدیل کبک به یک کشور روزی محقق خواهد شد. با این حال، موضع اعلام‌شده او در طول کارزار این بوده که همه‌پرسی تازه استقلال را تا پس از پایان ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ در آمریکا به تعویق می‌اندازد. این تفاوت زمانی مهم است: پیروزی ۵ اکتبر مجوز فوری برای همه‌پرسی نیست و تاریخ مشخصی برای آن اعلام نشده است.

دولت اقلیت چه چیزی را تغییر می‌دهد؟

مسئله اصلی اکنون نه فقط «چه کسی برنده شد»، بلکه «چگونه حکومت خواهد کرد» است. دولت اقلیت برای تصویب قوانین کلیدی، بودجه و بقا در رأی‌های اعتماد به حمایت دست‌کم بخشی از اپوزیسیون نیاز دارد. این یعنی حزب کبکی حتی اگر بخواهد پرونده استقلال را در اولویت بگذارد، باید میان برنامه هویتی خود و نیاز روزمره به ائتلاف‌سازی پارلمانی تعادل برقرار کند.

این محدودیت از همان شب انتخابات در لحن پلاموندون دیده شد. او صریحاً پذیرفت که رأی‌دهندگان اکثریت مطلق را به حزبش نداده‌اند. در عمل، هر پروژه بزرگ—از سیاست مهاجرت تا اصلاحات نمادین مرتبط با سلطنت و در نهایت مسیر همه‌پرسی—با آزمون اعداد مجلس روبه‌رو خواهد شد.

چرا نتیجه برای کل کانادا مهم است؟

بازگشت یک دولت استقلال‌طلب در کبک، دولت فدرال مارک کارنی را با مسئله وحدت ملی روبه‌رو می‌کند؛ آن هم در دوره‌ای که روابط کانادا و آمریکا زیر فشار تعرفه‌ها و تنش‌های سیاسی قرار دارد. کارنی پس از اعلام نتیجه گفت با دولت جدید کبک همکاری خواهد کرد. هم‌زمان، در آلبرتا نیز بحث جدایی و مسیرهای همه‌پرسی دوباره فعال شده است. رونما پیش‌تر مناقشه همه‌پرسی جدایی در آلبرتا را پوشش داده بود.

در کبک، دو همه‌پرسی استقلال در سال‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۵ شکست خوردند؛ دومی با فاصله‌ای بسیار اندک. از آن زمان هیچ همه‌پرسی دیگری برگزار نشده است. بنابراین بازگشت حزب کبکی به دولت، مسئله‌ای تاریخی را دوباره وارد سیاست اجرایی می‌کند، اما هنوز فاصله‌ای میان «بازگشت حزب استقلال‌طلب» و «بازگشت اکثریت استقلال‌طلب» وجود دارد.

از آغاز کارزار تا نتیجه

رونما در آغاز کارزار انتخابات ۲۰۲۶ گزارش کرده بود که حزب کبکی با وعده بازگرداندن مسئله استقلال و در شرایط فرسایش جایگاه CAQ وارد رقابت شده است. آن پرونده اکنون به مرحله نتیجه انتخابات رسیده است: حزب کبکی از یک نیروی کوچک پارلمانی به حزب اول تبدیل شده، اما رأی‌دهندگان ابزار کنترل مهمی نیز در اختیار اپوزیسیون گذاشته‌اند—دولت اقلیت.