هیچ‌کدام ۶۱ نیستند؛ انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل چرا درباره جنگ بعدی با ایران کمتر از انتظار تعیین‌کننده است؟

پرسش مهم برای تهران این است: اگر بنیامین نتانیاهو در انتخابات ۲۷ اکتبر ببازد، جنگ با ایران چه می‌شود؟ شواهد پاسخ ساده‌ای نمی‌دهند. تز این تحلیل این است: نتیجه ۲۷ اکتبر به‌تنهایی مسیر جنگ بعدی با ایران را تعیین نمی‌کند، چون ترکیب قانونی تشکیل دولت و تقویم آمریکا (انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر) تصمیم‌های ماه‌های نخست را در دست دولتی نگه می‌دارد که هنوز سرپرست است. این تز وقتی تضعیف می‌شود که یک ائتلاف ۶۱ کرسی‌ای سریع، پیش از اواسط نوامبر، شکل بگیرد؛ و وقتی تقویت می‌شود که عملیات علیه ایران در هفته‌های پس از ۳ نوامبر آغاز شود.

چه اتفاقی افتاده است؟

اسرائیل ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ همه ۱۲۰ کرسی کنست را با فهرست بسته و نظام تناسبی انتخاب می‌کند؛ آستانه ورود ۳٫۲۵ درصد است. این نخستین انتخابات پس از حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است و در میانه جنگ‌های غزه، لبنان، سوریه و ایران برگزار می‌شود. مناظره اصلی میان نتانیاهو (لیکود) و آیزنکوت (حزب یاشار) است.

سه نظرسنجی تازه تصویر نزدیکی ارائه می‌دهند، اما ارقام دقیقاً یکی نیستند.

حد تفسیر: حزب یاشار بین ۲۰ و ۲۶ کرسی و لیکود بین ۱۸ و ۲۰ کرسی برآورد شده؛ دامنه نشان می‌دهد نظرسنجی‌ها هنوز بر سر اندازه حزب آیزنکوت توافق ندارند. یک مرجع نظرسنجی هم یادآوری کرده که این پیش‌بینی‌های «مسابقه اسب‌دوانی» چندان دقیق نیست و فقط روند کلی را نشان می‌دهد. در نظرسنجی لازار ۴۸ درصد آیزنکوت و ۴۱ درصد نتانیاهو را نخست‌وزیر بهتر دانسته‌اند، اما همان نظرسنجی نتانیاهو و نفتالی بنت را ۴۳ به ۴۳ مساوی نشان می‌دهد.

سازوکار: چرا برنده شدن کافی نیست؟

محاسبه ساده نشان می‌دهد مسئله کرسی‌ها است نه حزب بزرگ‌تر. حتی اگر ائتلاف ذخیره‌ها (۴ کرسی) به یک بلوک بپیوندد، بلوک مخالفان در بهترین سناریوی این سه نظرسنجی به ۵۸ می‌رسد (۵۴ + ۴) و بلوک نتانیاهو به ۵۵ (۵۱ + ۴)؛ هر دو کمتر از ۶۱ هستند. شکاف باید با احزاب عربی (۱۳ تا ۱۴ کرسی) یا انشعاب از بلوک رقیب پر شود. اما بیشتر رهبران مخالف همکاری با احزاب عربی را رد کرده‌اند.

علاوه بر این، بلوک نتانیاهو با شکاف داخلی روبه‌رو است: احزاب حریدی خواهان معافیت دائمی طلبه‌ها از خدمت هستند، در حالی که یکی از متحدان کوچک نتانیاهو شرط تشکیل دولت را تصویب قانون سربازی گذاشته است؛ این دو موضع ناسازگار توصیف شده‌اند. مخالفان هم یکدست نیستند: بنت و لیبرمن سیاست‌های تندتری درباره فلسطینیان دارند و حزب «دموکرات‌ها» تنها حزبی است که از شکلی از راه‌حل دو دولتی دفاع می‌کند.

نتیجه، تقویم طولانی است. بر پایه روندی که یک گزارش ریسک توضیح داده، نتایج رسمی حدود هشت روز پس از رأی‌گیری (حدود ۴ نوامبر) می‌آید؛ رئیس‌جمهور حداکثر هفت روز مشورت می‌کند؛ نخستین مأمور تشکیل دولت ۲۸ روز و با تمدید تا ۱۴ روز بیشتر فرصت دارد. محاسبه رونما بر همین پایه: مهلت نخست حدود ۹ دسامبر تمام می‌شود (یا حدود ۲۳ دسامبر با تمدید)، و مرحله دوم و بعدی آن را به ژانویه می‌کشاند. دولت فعلی در تمام این مدت سرپرست باقی می‌ماند. گزارش مذکور هم پیش‌بینی می‌کند فرایند ممکن است تا اوایل ۲۰۲۷ ادامه یابد.

پیوند با ایران: روایت‌های متناقض درباره زمان حمله

درباره این‌که آیا حمله پیش از ۲۷ اکتبر محتمل است، گزارش‌ها همسو نیستند.

روایت یکم: نتانیاهو برای پیش از انتخابات نگران است. بنا بر گزارشی که به منابع ناشناس تکیه دارد، نتانیاهو می‌ترسد عملیات در دو هفته مانده به رأی‌گیری با شلیک موشک، پناهگاه و تلفات، دستور کار را عوض کند و قدرت را از لیکود بگیرد. یک مقام ارشد لیکود به این گزارش گفته: «این دقیقاً صحنه‌هایی است که نمی‌توانیم ببینیم». اسرائیل به واشنگتن گفته ترجیح می‌دهد هر حمله پس از انتخابات آغاز شود. تمدید دوره کنست به ۸۰ نماینده نیاز دارد که لیکود به دست آوردنش را بعید می‌داند.

روایت دوم: برعکس. یک شبکه تلویزیونی اسرائیلی گزارش کرده نتانیاهو از ترامپ خواسته پیش از انتخابات حمله را از سر بگیرد؛ دفتر او این را تکذیب کرده و گفته ترامپ مطرح کرده است. روایت سوم، از یک روزنامه اسرائیلی، می‌گوید واشنگتن اسرائیل را به حمله تنها تشویق و بعد عقب‌نشینی کرد. همین گزارش‌ها می‌گویند مقام‌های امنیتی اسرائیل تغییری در ارزیابی اطلاعاتی نمی‌بینند که یک عملیات مشترک در هفته‌های نزدیک را توجیه کند. نتانیاهو هم در گفت‌وگو با یک شبکه گفته دشمنان از جمله ایران، حزب‌الله و حماس می‌خواهند او ببازد و «حادثه امنیتی» می‌سازند؛ گزینه نظامی علیه ایران را نیز باز گذاشته. یائیر لاپید، دومین نفر فهرست بنت، گفته به نتانیاهو درباره امور امنیتی اعتماد ندارد و هیچ اطلاعاتی تعویق انتخابات را توجیه نمی‌کند.

از سمت آمریکا، ترامپ در ۸ اکتبر گفته پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر ایران را نمی‌زند، ظاهراً برای جلوگیری از جهش قیمت نفت و بنزین؛ گزارش‌ها می‌گویند پنتاگون همزمان به سنتکام دستور داده آمادگی برای عملیات گسترده را تکمیل کند و رؤسای ستاد مشترک دو کشور درباره جنگ «ظرف سه هفته» گفت‌وگو کرده‌اند. گزارش ریسکی که در بالا آمد، هفته‌های پس از انتخابات میان‌دوره‌ای را محتمل‌ترین بازه برای عملیات تازه می‌داند و هشدار می‌دهد چنین عملیاتی می‌تواند به نخست‌وزیر سرپرست اختیار و فشار برای دولت وحدت ملی بدهد. این هشدار برآورد تحلیلگر است، نه واقعیت تأییدشده.

مرز ادعا و واقعیت: تأییدشده است که زمان رأی‌گیری ۲۷ اکتبر و انتخابات آمریکا ۳ نوامبر است و دو نظرسنجی تازه نتیجه روشنی ندارند. ادعا (تأییدنشده) است که نتانیاهو حمله پیش از انتخابات را می‌خواهد یا نمی‌خواهد؛ هر دو روایت به منابع نامعلوم تکیه دارند. استنباط تحلیل این است که پنجره پس از ۳ نوامبر با دولت سرپرست هم‌پوشانی دارد.

موضع دو بلوک درباره ایران

برای ایران، تفاوت لحن مهم است اما تفاوت راهبرد بزرگ نیست. به گفته گزارش ریسک، هر دو بلوک برنامه هسته‌ای ایران را تهدید وجودی می‌دانند و گزینه نظامی را باز نگه می‌دارند؛ آیزنکوت حتی اقدام‌های سخت‌تری مانند «مناطق کشتار» آمریکایی در اطراف ذخایر اورانیوم غنی‌شده پیشنهاد کرده است. ارزیابی تحلیلگران درباره مسئله فلسطین هم این است که دولت جدید بیشتر «چگونگی» را تغییر می‌دهد تا «چرایی» را. افکار عمومی نیز کمک نمی‌کند: ۹۲ درصد یهودیان اسرائیلی در نظرسنجی آوریل مؤسسه دموکراسی اسرائیل مدیریت ارتش در جنگ ایران را بسیار مثبت ارزیابی کرده‌اند.

بازیگران و منافع

قوی‌ترین دیدگاه مخالف

منتقد تز می‌تواند بگوید انتخابات مهم است. اگر مخالفان به ۶۱ برسند، نخستین اقدام‌هایی که بنت و لیبرمن اعلام کرده‌اند — کمیسیون تحقیق ملی ۷ اکتبر، محدودیت دوره نخست‌وزیری به هشت سال، قانون سربازی و قانون منع متهمان از نخست‌وزیری — ساختار تصمیم‌گیری را تغییر می‌دهد. منتقدان نتانیاهو می‌گویند این تغییرها فشار سیاسی و قضایی بر او را بالا می‌برد؛ این برداشت منتقدان است و انگیزه او را اثبات نمی‌کند. همچنین بلوک او در برخی گزارش‌ها از سپتامبر رو به بهبود بوده، اما در دو نظرسنجی هم‌زمان افت کرده، پس روند قطعی نیست. پاسخ ما: این‌ها اثر بلندمدت دارند، اما تا زمان تشکیل دولت و کسب اعتماد کنست، تصمیم کوتاه‌مدت درباره ایران در دست دولت سرپرست و واشنگتن می‌ماند. دادگاه عالی هم ممکن است قوانین شخصی‌شده علیه نتانیاهو را نپذیرد.

آنچه روشن نیست

سهم نظرسنجی‌ها از خطای نمونه‌گیری؛ ورود یا خروج احزاب نزدیک آستانه (حزب «مردم اسرائیل» در یک نظرسنجی ۲٫۸ درصد و زیر آستانه و در دیگری ۴ کرسی دارد)؛ میزان مشارکت رأی‌دهندگان عرب؛ و مهم‌تر از همه، تصمیم نهایی ترامپ درباره ایران که هنوز اعلام نشده است. اطلاعات امنیتی که لاپید و نتانیاهو به آن اشاره می‌کنند هم برای عموم در دسترس نیست.

سناریوها و شاخص‌های رصد

برای رصد: نتایج رسمی و تعداد احزاب آستانه‌ای؛ نخستین مأمور تشکیل دولت از سوی رئیس‌جمهور؛ هرگونه طرح تعویق در کنست؛ تصمیم ترامپ و حرکت‌های نظامی پس از ۳ نوامبر؛ و رفتار نفت و هرمز، که در هفته‌های اخیر بحث حملات به کشتی‌ها و بالارفتن قیمت را پررنگ کرده است.

بازسنجی تز

تقویم و ارقام نظرسنجی‌ها تز را تقویت می‌کنند: نه شکاف ۵۴ و ۴۹ کرسی و نه برتری آیزنکوت در رتبه حزبی به‌تنهایی دولت می‌سازد. اما تز حد خودش را هم دارد: اگر مخالفان یک ائتلاف ۶۱ کرسی‌ای با کمک احزاب عربی سریع تشکیل دهند، «دولت سرپرست» کوتاه می‌شود و اثر انتخابات بر ایران زودتر ظاهر می‌شود.