کارزار دوم تینوبو آغاز شد؛ تورم نیجریه پایین آمده، اما قیمت غذا هنوز نزدیک ۲۰ درصد است | تحلیل ۳۶۰

بولا تینوبو، رئیس‌جمهور نیجریه، شنبه ۲ آبان (۲۴ اکتبر) در استادیوم شهری کادونا کارزار انتخاباتی دوره‌ی دوم را رسماً آغاز کرد. محور سخنرانی او یک جمله بود: گرسنگی و فقر را مخالفانش ساخته‌اند و دولت او در حال ریشه‌کن‌کردن آن است. شاخص‌های رسمی تورم پشت این ادعا تا اندازه‌ای ایستاده‌اند؛ اما رقم مربوط به غذا، همان چیزی که گرسنگی را می‌سنجد، هنوز نزدیک ۲۰ درصد است و رقیب اصلی کارزار فقط در جبهه‌ی مخالفان نیست، در خود حزب حاکم هم دیده می‌شود.

رأی کی است و آغاز کارزار چه معنایی دارد؟

کمیسیون ملی انتخابات نیجریه (اینک) اسفند گذشته تقویم را بازنویسی کرد: رأی ریاست‌جمهوری و مجلس ملی از ۲۰ فوریه ۲۰۲۷ به ۱۶ ژانویه ۲۰۲۷ رفت و رأی فرمانداری‌ها و مجالس ایالتی از ۶ مارس به ۶ فوریه. علت اعلام‌شده، تصویب قانون انتخابات ۲۰۲۶ بود؛ پیش‌تر هم گروه‌های مسلمان به برخورد تاریخ قبلی با ماه رمضان انتقاد کرده بودند. تینوبو در کادونا همین تاریخ تازه را به حاضران یادآوری کرد.

بنا بر همان تقویم، کارزار رسمی ریاست‌جمهوری از ۱۹ اوت (۲۸ مرداد) مجاز شده بود. آنچه در کادونا رخ داد پس از آن، یک رویداد سیاسی بزرگ بود و نه آغاز قانونی کارزار. ستاد کارزار پیش‌تر اعلام کرده بود سفرهای بعدی، از جمله ایالت ریورز و مایدوگوری، در برنامه است. این تقویم از گزارش اسفند است و تغییر بعدی در منابع خوانده‌شده دیده نشد.

1. ۷ اسفند ۱۴۰۴ (۲۶ فوریه ۲۰۲۶)اینک رأی ریاست‌جمهوری را به ۱۶ ژانویه ۲۰۲۷ منتقل می‌کند.
2. ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ (۱۹ اوت)آغاز مجاز کارزار ریاست‌جمهوری و مجلس ملی طبق تقویم اینک.
3. ۲۵ تا ۳۰ شهریور (۱۶ تا ۲۱ سپتامبر)اختلاف علنی ویکه و فرمانداران APC بر سر ائتلاف رنگین‌کمان.
4. ۱۷ مهر (۹ اکتبر)آتیکو ابوبکر ستاد کارزار حزب دموکراتیک آفریقایی (ADC) را افتتاح می‌کند.
5. ۲ آبان (۲۴ اکتبر)سخنرانی تینوبو در کادونا.
6. ۲۶ دی ۱۴۰۵ (۱۶ ژانویه ۲۰۲۷)رأی ریاست‌جمهوری و مجلس ملی.

ادعای «آن‌ها فقر را ساختند»: چه چیزی با داده‌ها جور است؟

تینوبو گفت دولتش حقوق‌ها را منظم می‌پردازد، فرمانداران کار می‌کنند و «رونق، ثبات، رشد، بهبود و فرصت» وجود دارد. درباره‌ی یارانه‌ی سوخت هم گفت دوران فساد، جعل فاکتور و قاچاق سوخت گذشته است. کارزار او اگر بخواهد از تورم دفاع کند، مستندترین پشتوانه‌اش داده‌ی سپتامبر است.

نکته‌ی مهم این جدول مبنا است. تورم ۱۴.۶۳ درصد یعنی سطح قیمت‌ها نسبت به سپتامبر پارسال این‌قدر بالاتر است، نه اینکه قیمت‌ها پایین آمده باشد. کاهش تورم یعنی کندشدن گرانی. خانواری که قیمت غذا را مقایسه می‌کند، همچنان با افزایشی نزدیک ۲۰ درصد در سال روبه‌روست. منابع خوانده‌شده درباره‌ی سال مبنا یا تغییر روش محاسبه‌ی شاخص چیزی نگفته‌اند؛ از این رو مقایسه‌ی این رقم با سال‌های قبل از ۲۰۲۴ در این تحلیل نیامده است.

استنباط: داده‌ها از روند کندشدن تورم پشتیبانی می‌کنند، اما «پایان گرسنگی» را تأیید نمی‌کنند. رقم غذا مهم‌ترین مورد برای ادعای کارزار است و عملاً جابه‌جا نشده است. یک تحلیل خبری در فوریه هم نوشته بود حذف یارانه‌ی سوخت و شناورکردن ارز در ۲۰۲۳ ابتدا تورم را بالا برد و بعد جذب سرمایه و رشد را بهتر کرد، و در عین حال از فشار گرانتر شدن سوخت و موج آدم‌ربایی نوشته بود. این‌ها داوری همان منبع است، نه رقم مستقل، و داده‌ی امنیتی تازه‌ای در منابع خوانده‌شده نبود.

بازیگران: سه رقابت در یک انتخابات

رقابت اول میان تینوبو و ائتلاف مخالفان است. آتیکو ابوبکر، معاون‌رئیس‌جمهور پیشین و نامزد ADC، ستاد کارزار خود را در ۹ اکتبر راه انداخت. پیتر اوبی، از حزب کنگره‌ی دموکراتیک نیجریه (NDC)، رقیب اصلی دیگر معرفی شده است. یک تحلیل خبری در فوریه نوشته بود هر دو بخشی از ائتلاف مخالف‌اند اما معلوم نیست چه کسی نامزد واحد خواهد بود؛ این ابهام در منابع تازه حل‌شده گزارش نشده است. ناصر الرفاعی، متحد پیشین APC، هم به یک رسانه‌ی بریتانیایی گفته بود مخالفان باید «یکدیگر را ببخشند و کشور را نجات دهند».

رقابت دوم درون حزب حاکم است. نیسوم ویکه، وزیر منطقه‌ی پایتخت فدرال، «ائتلاف رنگین‌کمان» را مطرح کرده است: سازوکاری برای جمع‌کردن حمایت از تینوبو در میان احزاب مختلف. فرمانداران APC، به ریاست هوپ اوزودیما (ایمو) در انجمن فرمانداران ترقی‌خواه و با نام‌بردن از عبدالرحمان عبدالرزاق (کوارا)، می‌گویند هیچ ترتیبی را که به نامزدهای APC یا بیعت با تینوبو ضرر بزند نمی‌پذیرند. ویکه می‌گوید ائتلاف «ساختار APC نیست» و تینوبو از برنامه‌اش خبر دارد. او انگیزه‌ی فرمانداران را مهار ریاست مجلس سنا پس از ۲۰۲۷ می‌داند و اوزودیما را به جاه‌طلبی برای آن مقام متهم کرده است؛ فرمانداران این اتهام را در منابع خوانده‌شده پاسخ نداده‌اند.

تینوبو در کادونا بدون نام‌بردن از ویکه، از فرمانداران APC تمجید کرد و رأی «APC برای فرمانداران، APC برای سناتورها» را خواست. خبرنگاران این را موضعی در حمایت از فرمانداران خواندند. باید دقت کرد که این برداشت رسانه‌ای است و نه اعلام رسمی علیه ائتلاف.

رقابت سوم بر سر پیش‌نیاز رأی است: شفافیت. اوبی خواسته نتایج به‌صورت الکترونیکی و لحظه‌ای مخابره شود و ریاست اینک را رئیسی می‌داند که تینوبو منصوب کرده است؛ این نقد را همان منبع فوریه آورده و پاسخ اینک در منابع نبود. اینک از پارلمان بودجه‌ای ۶۴۵ میلیون دلاری برای انتخابات ۲۰۲۷ خواسته است.

برای مقایسه با رقابتی دیگر که این هفته سیاست خارجی یک کشور را گره زده است، دور دوم انتخابات برزیل و نسبت آن با واشنگتن و پکن را ببینید.

قوی‌ترین استدلال هر طرف

سناریوها تا ۲۶ دی

احتمال عددی برای این سناریوها داده نمی‌شود؛ مبنای کمی قابل دفاعی، مثل نظرسنجی مستقل ملی، در منابع خوانده‌شده نبود.

پس قضیه این است

کارزار تینوبو روی یک گزاره بنا شده که نیمی از آن را داده تأیید می‌کند: گرانی کند شده است. نیمه‌ی دیگر، که به سفره‌ی خانوار مربوط است، هنوز محل پرسش است. در عین حال، مهم‌ترین خطر برای او شاید در کادونا هم دیده شد: حزبی که باید یکپارچه باشد، دو برداشت متفاوت از «ائتلاف» دارد.