حمل هر بشکه نفت از خلیج فارس به آسیا ۳۷ دلار شد؛ پنج برابر پیش از جنگ

آژانس بین‌المللی انرژی در تفسیری که ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۹ مهر ۱۴۰۵) منتشر کرد، اعلام کرد هزینه حمل نفت خام از خلیج فارس به آسیا با نفتکش بسیار بزرگ تا میانه‌ی اکتبر به بیش از ۳۷ دلار برای هر بشکه رسیده است؛ بیش از پنج برابر سطح پیش از آغاز جنگ. به گفته‌ی این آژانس، گرانی کرایه فقط به یک مسیر محدود نمانده و به بخش‌های دیگر بازار نفتکش و حاشیه‌ی سود پالایشگاه‌ها هم رسیده است.

کرایه‌ها از کجا به اوج رسیدند؟

طبق این تفسیر، کرایه‌ی نفتکش‌ها در سپتامبر به بالاترین سطح تاریخی رسید. آژانس دو عامل را کنار هم می‌گذارد: ازدحام نزدیک تنگه‌ی هرمز، مسیرهای دورتر و انتقال محموله میان کشتی‌ها، که سفرها را طولانی‌تر و ناوگان را کم‌بازده‌تر می‌کند؛ و حمله‌های پهپادی ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ به خط لوله‌ی شرق-غرب عربستان. به نوشته‌ی آژانس، عربستان خط لوله را ظرف چند روز بازگرداند، اما صادرات از مسیر باب‌المندب همچنان به‌شدت محدود است.

گرانی فقط به یک مسیر محدود نماند

وقتی نفتکش‌های بسیار بزرگ گران شدند، تقاضا به رده‌های کوچک‌تر سرایت کرد. به گفته‌ی آژانس، حمل نفت از غرب آفریقا به اروپا با سوئزمکس بیش از ۲۲ دلار برای هر بشکه هزینه داشت و نرخ آفراماکس در دریای شمال به بیش از ۶ دلار رسید و سه برابر شد. نفتکش‌های فرآورده‌بر هم بی‌اثر نماندند: کرایه‌ی ال‌آر۱ از خلیج فارس به ژاپن نزدیک ۲۷ دلار برای هر بشکه بود. آژانس می‌گوید ال‌آر۲ها هم برای حمل نفت خام به کار رفته‌اند و همین ظرفیت حمل فرآورده را تنگ‌تر کرده است.

پالایشگاه‌ها چه گزینه‌هایی دارند؟

آژانس می‌نویسد پالایشگاه‌های آسیا بیش از دیگران آسیب می‌بینند، چون به نفت خلیج فارس وابسته‌اند. در سپتامبر، افزایش هزینه‌ی تحویل نفت خام حاشیه‌ی سود پالایشگاه‌های آسیایی را که از این نفت استفاده می‌کنند به محدوده‌ی منفی برد. به نوشته‌ی این تفسیر، پالایشگاه‌ها سه راه دارند: پذیرش هزینه‌ی بالاتر، رفتن سراغ خوراک‌های کم‌مطلوب‌تر با بازده فرآورده‌ی کمتر، یا کاهش فرآورش. کاهش فرآورش می‌تواند عرضه‌ی گازوئیل و سوخت جت را تنگ‌تر و قیمت برای مصرف‌کننده را بالاتر کند.

چه چیزی نامشخص است؟

داده‌های بالا برای میانه‌ی اکتبر است و آژانس رقم نهایی اثر آن بر قیمت بنزین یا گازوئیل مصرف‌کننده را اعلام نکرده است. نویسندگان تأکید می‌کنند حمل‌ونقل معمولاً سهم کوچکی از قیمت نفت دارد، اما هنگام جهش کرایه در زنجیره‌ی عرضه انباشته می‌شود. به نظر آژانس، بازگشایی کامل هرمز و بازگشت تولید لازم است، اما حتی در آن صورت صادرات بالا، بازسازی ذخایر و ناکارآمدی حمل‌ونقل می‌تواند کرایه‌ها را مدتی بالا نگه دارد. این برآورد به نوشته‌ی آژانس تکیه دارد و پیش‌بینی مستقل نیست.