برآورد پنتاگون: هزینه جنگ با ایران از ۴۷ میلیارد دلار گذشت؛ خسارت پایگاه‌ها حساب نشده

بر پایه داده‌های پنتاگون که رویترز به‌دست آورده، هزینه نظامی آمریکا برای جنگ با ایران از ۴۷ میلیارد دلار گذشته است. این برآورد تازه مربوط به ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ است، هنوز به‌طور عمومی منتشر نشده و هزینه تعمیر پایگاه‌های آسیب‌دیده آمریکا را نیز به‌روشنی در بر نمی‌گیرد؛ بنابراین باید آن را یک برآورد عملیاتیِ ناقص دانست، نه صورت‌حساب نهایی جنگ.

رویترز بامداد چهارشنبه ۲۸ اکتبر گزارش داد که بیش از ۲۹ میلیارد دلار از رقم تازه برای جایگزینی مهمات مصرف‌شده و بیش از ۶ میلیارد دلار برای جایگزینی تجهیزات و «پلتفرم‌های» از دست‌رفته، از جمله هواگردها و پهپادها، برآورد شده است. این خبرگزاری تصریح کرده که پنتاگون به درخواست اظهارنظر درباره برآوردی که هنوز عمومی نشده، بلافاصله پاسخ نداده است.

عدد ۴۷ میلیارد دلار از چه اجزایی ساخته شده است؟

ایرنا در بازنشر گزارش رسانه آمریکایی «هیل» جزئیات بیشتری از برآورد سنتکام ارائه کرده است: حدود ۲۹ میلیارد دلار برای مهمات، نزدیک به ۱۲ میلیارد دلار برای هزینه‌های اضافی عملیات نظامی و ۶٫۱ میلیارد دلار برای جایگزینی تجهیزات. جمع این سه قلم حدود ۴۷٫۱ میلیارد دلار می‌شود و با رقم کلی سازگار است.

در همان گزارش، ۷٫۶ میلیارد دلار هزینه پشتیبانی نیروی هوایی آمریکا—شامل انتقال نیرو، پایگاه‌ها، ارتباطات و حمل‌ونقل در منطقه—نیز ذکر شده است. این رقم را نمی‌توان جداگانه به سه قلم بالا افزود؛ زیرا به‌احتمال زیاد بخشی از همان هزینه‌های عملیاتی نزدیک به ۱۲ میلیارد دلار است. افزودن دوباره آن، مجموع را به‌طور مصنوعی بالا می‌برد. تا زمانی که جدول کامل سنتکام منتشر نشود، مرز دقیق این زیرمجموعه‌ها قابل بررسی مستقل نیست.

افزایش ۳٫۴ میلیارد دلاری در شش هفته

برآورد قبلی پنتاگون که «رول‌کال» در ۱۸ سپتامبر منتشر کرد، هزینه را تا ۳ سپتامبر ۴۳٫۶ میلیارد دلار می‌دانست: ۱۱٫۲ میلیارد دلار هزینه عملیاتی تحقق‌یافته و ۳۲٫۴ میلیارد دلار هزینه تأمین‌نشده برای جایگزینی مهمات و دارایی‌ها. مقایسه آن رقم با ۴۷ میلیارد دلارِ ۱۶ اکتبر، افزایشی دست‌کم ۳٫۴ میلیارد دلاری یا حدود ۷٫۸ درصد در نزدیک به شش هفته را نشان می‌دهد.

رویترز همچنین رقم تازه را بیش از ۲۵ درصد بالاتر از برآورد ۳۷٫۵ میلیارد دلاری وزیر دفاع آمریکا در ماه ژوئیه می‌داند. تفاوت تاریخ مبنا و تعریف اقلام در این برآوردها مهم است: برخی ارقام هزینه‌های تحقق‌یافته را می‌سنجند و برخی هزینه جایگزینی مهمات و تجهیزات را نیز اضافه می‌کنند. به همین دلیل، مقایسه مستقیم بدون توجه به روش محاسبه می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

چه چیزهایی در صورت‌حساب نیست؟

خسارت پایگاه‌های آمریکا در خاورمیانه در رقم تازه به‌روشنی محاسبه نشده است. گزارش پیشین رول‌کال نیز می‌گفت برآورد ۴۳٫۶ میلیارد دلاری، احتمالاً میلیاردها دلار خسارت به تأسیسات نظامی آمریکا در هشت کشور منطقه را شامل نمی‌شود. گزارش پژوهشی کنگره آمریکا هم با استناد به برآوردهای رسمی قبلی، محدودیت ظرفیت صنعتی برای جایگزینی مهمات را یکی از پیامدهای جنگ دانسته بود.

ارتباط اقتصادی این رقم با ایران چیست؟

این ۴۷ میلیارد دلار هزینه آمریکا است و درباره زیان انسانی، زیرساختی یا افت تولید و تجارت ایران چیزی نمی‌گوید. اهمیت مستقیم آن برای اقتصاد ایران در سه مسیر است: سنجش توان و تمایل واشنگتن برای ادامه عملیات، فشار بر ذخایر مهمات و بودجه دفاعی آمریکا، و هزینه سیاسی ادامه جنگ در آستانه انتخابات کنگره. با این حال، بالا رفتن هزینه آمریکا به‌خودی‌خود به‌معنای نزدیک‌شدن آتش‌بس یا تغییر سیاست نیست.

شاخص بعدی برای ارزیابی، انتشار خود سند سنتکام یا ردیف‌های بودجه تکمیلی در کنگره است. تا آن زمان، رقم «بیش از ۴۷ میلیارد دلار» معتبرترین برآورد تازه گزارش‌شده است، اما به‌دلیل عمومی نبودن سند و حذف خسارت پایگاه‌ها، نباید آن را هزینه کامل جنگ خواند.

منابع

• رویترز به نقل از داده‌های پنتاگون؛ ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶
• رول‌کال؛ برآورد قبلی ۴۳٫۶ میلیارد دلاری پنتاگون، ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶
• گزارش پژوهشی کنگره آمریکا R48887؛ هزینه‌ها و محدودیت تأمین مهمات، به‌روزرسانی ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶
• ایرنا؛ جزئیات گزارش هیل و زمان برآورد سنتکام، ۶ آبان ۱۴۰۵ ساعت ۰۴:۱۰