ایران، عربستان، ترکیه و پاکستان در تهران توافق کردند گفت‌وگوها ادامه یابد

مقام‌های ارشد ایران، عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان دوشنبه ۴ آبان ۱۴۰۵ (۲۶ اکتبر ۲۰۲۶) در تهران دیدار کردند و، به گزارش رسانه‌های دولتی ایران، توافق کردند گفت‌وگو میان چهار کشور ادامه یابد. میزبان نشست، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، بود و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، و عباس عراقچی، وزیر خارجه، هم در دیدارها حضور داشتند. این نخستین تماس سطح بالا میان ایران و سه کشور عضو پیمان دفاعی مکه از زمان تشدید حملات حوثی‌ها به عربستان است.

چه کسانی دور یک میز نشستند؟

بر اساس گزارش‌ها، رضایی میزبان نشستی بود که موضوعش «صلح و امنیت در منطقه» اعلام شد. وزیر دفاع عربستان، فرمانده ارتش پاکستان و رئیس سازمان اطلاعات ترکیه طرف خارجی بودند. رسانه‌های دولتی ایران تصاویری از حضور پزشکیان و عراقچی در دیدارها منتشر کردند. تلویزیون دولتی ایران این نشست را نخستین نشست مشترک این مقام‌ها توصیف کرد. سه کشور خارجی در مرداد ۱۴۰۵ (اوت ۲۰۲۶) پیمان دفاعی مکه را امضا کرده‌اند؛ طبق متن منتشرشده‌ی آن زمان، حمله‌ی مسلحانه به یکی از اعضا حمله به همه تلقی می‌شود.

بیانیه و پیشنهاد پشت پرده

پرس‌تی‌وی در بیانیه‌ی مشترک نوشت چهار کشور توافق کرده‌اند گفت‌وگو را برای تقویت همکاری، از جمله برای صلح و امنیت منطقه، ادامه دهند. یک مقام امنیتی ارشد پاکستانی به رویترز گفت بحث اصلی ایجاد شبکه‌ی عدم‌تجاوز منطقه‌ای بوده و دستور کار شامل مذاکرات ایران و آمریکا، حملات حوثی‌ها به عربستان، تنگه‌ی هرمز و محاصره‌ی دریایی بنادر ایران هم بوده است. مقام پاکستانی دیگری گفت منیر، با موافقت دونالد ترامپ برای دیپلماسی، پیشنهادی ارائه کرده که هم برای واشنگتن چیزی دارد و هم برای تهران. او جزئیاتی نداد و گفت اگر ایران پیشنهاد را بپذیرد، کشورهای عضو پیمان مکه و قطر می‌توانند ضامن باشند. این روایت‌ها از سوی مقام رسمی ایران تأیید نشده است.

مواضع تهران و ریاض

رضایی گفت این دیدار نشان می‌دهد «تهدیدها تأثیر اندکی بر کشورهای جهان دارد» و از «فضای تازه و مثبت» در منطقه سخن گفت. پیش‌تر در همان روز، راید کریملی، معاون وزیر عربستان برای دیپلماسی عمومی، اعلام کرد این سفر بخشی از تلاش متحدان پیمان مکه «برای کاهش تنش» و پشتیبانی از میانجی‌گری قطر و پاکستان است. رسانه‌های ایران نوشته‌اند به منیر، که هفته‌ی گذشته با پزشکیان دیدار کرد، گفته شده تا برآورده‌شدن خواسته‌های تهران گفت‌وگویی با آمریکا درباره‌ی پایان جنگ در کار نخواهد بود.

آنچه هنوز روشن نیست

محتوای پیشنهاد پاکستان، ضمانت‌های احتمالی و زمان دور بعدی گفت‌وگوها اعلام نشده است. رضایی هفته‌ی گذشته گفته بود ایران فقط پس از تعلیق تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌ها، پایان محاصره‌ی دریایی و تضمین عدم حمله‌ی تازه، هرمز را باز می‌کند و مذاکره‌ی صلح را آغاز می‌کند. ترامپ هم یکشنبه ۳ آبان گفت باید تصمیم بگیرد با ایران توافق کند یا «کارشان را تمام کند». انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا ۱۲ آبان برگزار می‌شود.