پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، جنگ با ایران از سر گرفته می‌شود یا مذاکره فرصت می‌گیرد؟

آمادگی برای حمله کوتاه تا چه اندازه تصمیم است؟

گزارش‌ها به نقل از دو مقام آمریکایی و یک منبع امنیتی اسرائیلی می‌گویند نیروهای آمریکا ظرف ۹۶ ساعت پس از دستور می‌توانند عملیاتی بزرگ آغاز کنند. هدف‌ها، بنا بر این گزارش‌ها، فراتر از حملات محدود است و مراکز نظامی، تأسیسات هسته‌ای و زیرساخت حیاتی را هم دربرمی‌گیرد. گزارش‌های دیگر می‌گویند پنتاگون پدافند هوایی و مهمات را در منطقه تقویت و نیروها را از پایگاه‌های آسیب‌پذیر جابه‌جا کرده است. این‌ها نشانه آمادگی‌اند، نه اعلام تصمیم.

روایت مقابل می‌گوید دور تازه کوتاه و پرشدت خواهد بود. اما «کوتاه» ادعای برنامه‌ریز است، نه تضمین نتیجه. ایران بارها گفته به حمله با زدن اهداف آمریکایی و اسرائیلی در کشورهای همسایه پاسخ می‌دهد و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح از ذخیره‌ای تازه از اهداف سخن گفته است. اگر هر دو ادعا درست باشد، مدت واقعی درگیری به واکنش طرف مقابل بستگی دارد، نه صرفاً به دستور اول.

منتقدان رویکرد نظامی می‌گویند ضربه به «یکی‌دو سایت» ابهام درباره ذخایر و تجهیزات را برطرف نمی‌کند و ممکن است ایران را به تغییر آموزه هسته‌ای نزدیک‌تر کند. موافقان می‌گویند بدون تهدید معتبر، تهران امتیازی نمی‌دهد. هر دو برداشت درباره رفتار ایران حدس‌اند و هیچ‌کدام اثبات نشده است.

برای پیشینه درباره سیاست نظامی آمریکا در منطقه: پرونده پیش‌نویس هفت‌روزه

انتخابات آمریکا چقدر زمان‌بندی جنگ را تعیین می‌کند؟

بر پایه گزارش‌ها، ترامپ متعهد شده تا پس از انتخابات از حمله خودداری کند. نظرسنجی‌های ملی جنگ را نامحبوب نشان می‌دهند و مصرف‌کنندگان از گرانی هزینه‌ها، از جمله سوخت، ناراضی‌اند. گزارش‌ها می‌گویند قیمت دیزل در آمریکا امسال حدود ۸۰ درصد بالا رفته است. رونما رقابت سنا و اثر جنگ بر آن را در گزارش سنا و قیمت‌ها بررسی کرده است.

عبور از رأی‌گیری مانع سیاسی مهمی را برمی‌دارد، اما لزوماً مانع دیگری را از میان نمی‌برد. گزارش‌ها به نقل از مقام‌های دفاعی اسرائیل می‌گویند کاخ سفید پیش از انتخابات به حمله فرمان نمی‌دهد، مگر آنکه نشانه‌ای از تدارک حمله غافلگیرانه ببیند. این ارزیابی منابع اسرائیلی است و تصمیم رسمی آمریکا نیست.

نتیجه انتخابات می‌تواند ملاحظات را تغییر دهد. اگر دولت با فشار سیاسی قوی‌تری روبه‌رو شود، شاید به توافق نزدیک‌تر شود؛ اگر آسوده‌تر باشد، ممکن است گزینه نظامی را عملی‌تر بداند. هیچ‌کدام از این دو را داده‌های فعلی تأیید نمی‌کند. رفتار گذشته در این جنگ نشان داده زمان‌بندی سیاسی و میدانی همیشه هم‌جهت نیستند.

برای زمینه بیشتر درباره پیامدهای انتخابات: سرنوشت جنگ پس از این انتخابات

نفت و هرمز قیمت ازسرگیری جنگ را چگونه نشان می‌دهند؟

برنت جمعه ۳۰ اکتبر با ۱۱۷٫۶۴ دلار بسته شد و در ماه اکتبر حدود ۱۳٫۶ درصد بالا رفت. داده‌های شمارش تردد در تنگه نشان می‌دهد دست‌کم ۳۵ حمله به کشتی‌ها در خلیج فارس و هرمز در اکتبر ثبت شده که بیشترین تعداد ماهانه از آغاز جنگ است. در هفته منتهی به ۲۸ اکتبر ۱۲۲ تردد خروجی و ۱۵۵ تردد ورودی ثبت شد که حدود ۷۰ درصد کمتر از پیش از جنگ است.

در مقابل، داده‌های یک تحلیلگر انرژی نشان می‌دهد صادرات نفت خام خلیج فارس در هفته منتهی به ۱۸ اکتبر به ۲۴٫۶ میلیون بشکه در روز رسیده که از میانگین پیش از جنگ بیشتر است. این دو آمار با هم تناقض ندارند اگر بخشی از نفت از مسیرهای دیگر یا انتقال کشتی‌به‌کشتی جابه‌جا شده باشد و تعریف «تردد» با «حجم نفت» یکی نباشد. کارشناسان گفته‌اند هزینه حمل تا حدود ۴۰ دلار در هر بشکه، یعنی حدود ده برابر معمول، بالا رفته و قیمت قراردادهای اکتبر ۲۰۲۷ هنوز بیش از ۹۰ دلار است.

پیام بازار این است که به احتمال حمله قیمت داده، اما هنوز به جنگی گسترده و بلندمدت نه. یک بانک سرمایه‌گذاری بزرگ بحران را بیشتر مسئله لجستیک و ریسک می‌بیند تا قطع کامل عرضه. هر ضربه جدید می‌تواند این حاشیه را جابه‌جا کند و اعلام توافق قابل اجرا می‌تواند بخشی از صرف ریسک را کم کند. این‌ها سناریوهای بازار است، نه توصیه معامله.

برای مرور وضعیت تنگه در ماه‌های اخیر: اکتبر پرحادثه‌ترین ماه هرمز

میانجی‌ها چه چیزی را می‌توانند جابه‌جا کنند؟

عراقچی گفته میانجی قطری پیشنهاد کرده زمان اجرای طرح ایران برای بازگشایی هرمز به پنج روز کاهش یابد و ایران به پیشنهادی رسیده که آن را به دو روز می‌رساند. شروط ایران شامل لغو تحریم‌های اعمال‌شده پس از «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد»، کاهش نیروهای آمریکا در منطقه، بازگرداندن معافیت‌های نفتی و آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده، از جمله شش میلیارد دلار در قطر، و به‌رسمیت شناختن مسیرهای مورد بحث با عمان است.

ترامپ پیش‌تر طرح هفت‌روزه ایران را نپذیرفته است. بررسی آن در پرونده پیش‌نویس هفت‌روزه آمده است. گزارش‌ها از خبرنگار تهران می‌گویند هیچ انعطاف قابل‌توجهی در موضع ایران دیده نشده است. واشنگتن می‌خواهد تنگه باز شود و هر دو طرف می‌خواهند خواسته‌هایشان در عمل تحقق یابد. فروپاشی تفاهم‌نامه ژوئن این بی‌اعتمادی را تقویت کرده است. هیئت‌هایی از عربستان، پاکستان و ترکیه در ۲۶ اکتبر در تهران بودند.

منتقدان میانجی‌گری می‌گویند مذاکره‌ای که همزمان با تهدید نظامی پیش می‌رود، هر دو طرف را به مواضع سخت‌تر می‌کشاند. طرفداران می‌گویند همین فشار است که گفت‌وگو را ممکن می‌کند. شاخص تعیین‌کننده، انتشار توالی مشخص گام نخست، مرجع تأیید و پاسخ به نقض خواهد بود، نه شمار سفرها.

کوه کلنگ چرا هدف نمادین شده است؟

کوه کلنگ مجموعه تونلی زیرزمینی در جنوب نطنز است. مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی در تحلیل تصاویر ماهواره‌ای ۹ سپتامبر نوشت نشانه‌های یک «جهش ساخت‌وساز» دیده می‌شود، اما این تحلیل نه ادعای اسرائیلی درباره انتقال سانتریفیوژها را رد می‌کند و نه تأیید. به نوشته همین تحلیل، سایت هنوز احتمالاً برای غنی‌سازی آماده نیست.

برخی تحلیلگران عمق احتمالی سایت را حدود ۱۰۰ متر برآورد می‌کنند. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به آن دسترسی نداشته است. ادعاهایی درباره نگهداری بخشی از اورانیوم غنی‌شده در آنجا مطرح شده، اما اثبات نشده است. ایران می‌گوید در این سایت فعالیت هسته‌ای انجام نمی‌شود. اظهار ترامپ درباره «یکی‌دو سایت» باقی‌مانده را باید با همین عدم‌قطعیت دید.

رضایی گفته تصمیمی درباره تغییر آموزه هسته‌ای گرفته نشده، اما در صورت ازسرگیری جنگ این بحث مطرح است. بررسی هزینه‌های خروج از پیمان ان‌پی‌تی در گزارش ان‌پی‌تی آمده است. تهدید به تغییر آموزه می‌تواند اهرم چانه‌زنی باشد یا نشانه تصمیمی واقعی؛ از بیرون نمی‌توان میان این دو داوری قطعی کرد.