رضایی: نامه ونس را دیده‌ام اما پاسخ نداده‌ام؛ هرمز پیش از اجرای شرط‌های ایران باز نمی‌شود

محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ (۳۱ اکتبر ۲۰۲۶) گفت نامه‌ی جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، را دیده اما هنوز پاسخی نداده است. او تأکید کرد تنگه‌ی هرمز پیش از اجرای شرط‌های ایران باز نمی‌شود و «لحن دولت آمریکا کاملاً تغییر کرده» است. دونالد ترامپ پیش‌تر نقش ونس در ارسال چنین پیامی را رد کرده بود.

رضایی: نامه را دیده‌ام، پاسخ نداده‌ام

به گزارش الجزیره، رضایی گفت از محتوای نامه‌ی ونس آگاه است، اما تاکنون به آن پاسخ نداده است. او لحن دولت آمریکا را «کاملاً تغییر‌یافته» خواند و آن را به تعبیر خودش نشانه‌ی «پیروزی مردم ایران» دانست. روزنامه‌ی وال‌استریت‌ژورنال پیش‌تر به نقل از مقام‌های آمریکایی نوشته بود ونس به دستور ترامپ نامه‌ای برای از‌سرگیری مذاکرات صلح به رضایی فرستاده است؛ ترامپ این ادعا را رد کرد.

دبیر شورای عالی امنیت ملی در پستی در شبکه‌ی ایکس نوشت راه دیپلماسی تا زمانی که شرط‌های تهران برآورده شود باز می‌ماند و ایران بارها بر ضرورت تحقق «هفت شرط» خود تأکید کرده است. او افزود ایران با واداشتن آمریکا به پذیرش این شرط‌ها رفتار واشنگتن را تغییر خواهد داد. رضایی همچنین گفت پیشنهاد بهتری از آمریکا رسیده که در آن واشنگتن اعلام کرده برای پذیرش هفت شرط ایران آماده است و این شرط‌ها با «تفاهم‌نامه» پیشین تفاوت دارد. محتوای این پیشنهاد از منبع آمریکایی منتشر نشده است.

موضع آمریکا: انکار نقش ونس، تصمیم نظامی هنوز گرفته نشده

ترامپ، به نوشته‌ی الجزیره، گفته نقش ونس به کمک در تأمین تجهیزات پزشکی مورد نیاز ایران محدود بوده و از ارسال نامه برای شروع دوباره‌ی مذاکرات سخنی نگفته است. روبیو نیز شنبه در نشست خبری گفت ترامپ هنوز درباره‌ی از‌سرگیری اقدام نظامی علیه ایران تصمیمی نگرفته و او نمی‌داند برای مذاکرات به رهبری قطر بازه‌ی زمانی مشخصی وجود دارد یا نه. به گزارش الجزیره‌ی عربی، روبیو همچنین بر باز‌بودن واشنگتن به راه‌حل دیپلماتیک «بدون تهدید امنیت ملی آمریکا» تأکید کرد.

عباس عراقچی، وزیر خارجه‌ی ایران، همزمان به الجزیره گفت گفت‌وگو با میانجی‌های قطری دوره‌ی اجرای طرح ایران برای بازگشایی هرمز را به دو روز رسانده؛ به گفته‌ی او، این طرح منوط به پذیرش شرط‌های تهران است. دو سخنگوی ایرانی بنابراین هر دو بازگشایی را به تأمین شرط‌ها گره می‌زنند، و تاکنون موضع رسمی واشنگتن درباره‌ی این طرح دو‌روزه اعلام نشده است.

نشست چهارجانبه‌ی تهران و سقف تهدید

رضایی درباره‌ی نشست چهارجانبه‌ی تهران با حضور ایران، پاکستان، عربستان و ترکیه گفت در آن درباره‌ی ترتیبات امنیتی منطقه گفت‌وگو شده و موضوع «توافق مکه» یا یمن بحث نشده است. به گفته‌ی او، با عربستان، ترکیه و پاکستان بر ادامه‌ی گفت‌وگوها و خروج نیروهای خارجی از منطقه توافق شده است. او همچنین هر تصمیم تازه درباره‌ی تغییر آموزه‌ی هسته‌ای ایران را رد کرد؛ این سخن پاسخ به ادعاهایی بود که از احتمال لغو فتوای رهبر پیشین درباره‌ی ممنوعیت سلاح هسته‌ای حرف می‌زد.

دبیر شورای عالی امنیت ملی گفت نیروهای مسلح ایران آماده‌اند و در هرمز حضور قدرتمند دارند. او هشدار داد در صورت هر تجاوز تازه، ایران ضربه‌ی «کوبنده» وارد می‌کند و اگر مذاکره‌ی هسته‌ای در مراحل بعد انجام شود، باید حقوق هسته‌ای ایران بر پایه‌ی پیمان ان‌پی‌تی رعایت شود. او ادعا کرد ترامپ در داخل آمریکا با پرسش درباره‌ی دلیل آغاز جنگ روبه‌رو است. این‌ها اظهارات و ادعاهای یک مقام ایرانی است و مستقل راستی‌آزمایی نشده است.

سه پیشنهاد آمریکا و تفاوت «هفت شرط» با تفاهم اسلام‌آباد

بنا بر گزارش فرارو و جام‌جم از گفت‌وگوی تلویزیونی رضایی با شبکه‌ی خبر در شامگاه شنبه ۹ آبان، او گفت رفت‌وآمدهای دیپلماتیک بیش از یک ماه است ادامه دارد و آمریکا بر مذاکره اصرار می‌کند، اما تهران پاسخ داده تا اجرای شرط‌هایش نه تنگه باز می‌شود و نه مذاکره‌ای انجام می‌شود. به گفته‌ی دبیر شورای عالی امنیت ملی، آمریکا تاکنون سه بار پیشنهاد داده است: پاسخ نخست «قانع‌کننده نبود»، پیشنهاد دوم از نظر او مناسب‌تر اما «مشکوک» بود، چون به گفته‌ی او واشنگتن قصد داشت مذاکره کند و دوباره حمله کند، و پیشنهاد سوم هنوز «ابهاماتی» دارد و دیپلماسی درباره‌ی آن ادامه دارد.

رضایی درباره‌ی تفاوت هفت شرط با «تفاهم اسلام‌آباد» گفت در آن تفاهم ابهاماتی بود که به تفسیرهای متفاوت انجامیده بود، از جمله درباره‌ی مدیریت تنگه‌ی هرمز و دریافت وجوه؛ به گفته‌ی او، این ابهام‌ها در شرط‌های هفت‌گانه برطرف شده است. او افزود هر شرط بندهای دیگری هم دارد و در مجموع ممکن است به «یازده شرط» برسد. فرارو همچنین از قول او گزارش کرده که ایران موشک‌های ضدناو آزمایش کرده و در صورت وقوع جنگی دیگر، خروج از ان‌پی‌تی محتمل است؛ متن دقیق این بخش از سخنان او در گزارش‌های بررسی‌شده کامل نقل نشده است. یورونیوز نیز نوشته رضایی گفته کشتی‌ها در تنگه‌ی بازگشایی‌شده در مسیری عبور می‌کنند که ایران و عمان توافق کرده‌اند و همه‌ی عبورها «تحت مدیریت ایران» خواهد بود. این‌ها همه اظهارات یک مقام ایرانی است و از سوی آمریکا تأیید یا رد رسمی نشده است.

آنچه هنوز روشن نیست

روشن نیست نامه‌ی ونس دقیقاً چه محتوایی داشته و آیا از سوی ترامپ هدایت شده است، چون روایت‌های وال‌استریت‌ژورنال و ترامپ با هم نمی‌خواند. همچنین هیچ منبع آمریکایی تأیید نکرده که واشنگتن آماده‌ی پذیرش «هفت شرط» ایران است و محتوای تفاوت آن با تفاهم‌نامه‌ی پیشین اعلام نشده است. الجزیره می‌نویسد کارشناسی که با این شبکه گفت‌وگو کرده انتظار دارد وضعیت کنونی تا انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در هفته‌ی آینده ادامه یابد؛ این برآورد یک ناظر است، نه موضع رسمی.