اگر دموکرات‌ها کنگره را بگیرند، جنگ با ایران واقعاً متوقف می‌شود؟

سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵ (۳ نوامبر ۲۰۲۶)، رأی‌دهندگان آمریکایی در انتخابات میان‌دوره‌ای تعیین می‌کنند چه کسی کنگره را اداره کند؛ کنگره‌ای که جنگ با ایران را از ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) بدون رأی صریح خود ندیده است. پرسش این تحلیل محدود و عملی است: اگر دموکرات‌ها دست‌کم یک مجلس را بگیرند، از کجا می‌توانند واقعاً جلوی جنگ را بگیرند و از کجا نه؟

چرا قطعنامه‌ها تاکنون کار نکرده‌اند؟

دموکرات‌ها از آغاز جنگ بیش از ده بار رأی‌گیری درباره‌ی مهار اختیارات جنگی ترامپ را به کنگره کشانده‌اند و بیشتر آن‌ها شکست خورده‌اند. دو گره حقوقی و سیاسی همیشه در کار بوده است. گره حقوقی: قانون اختیارات جنگی ۱۹۷۳ به کنگره اجازه می‌دهد با قطعنامه‌ی همزمان از رئیس‌جمهور بخواهد نیروها را بیرون بکشد، اما این قطعنامه نزد رئیس‌جمهور نمی‌رود و دولت‌ها از هر دو حزب آن را مغایر قانون اساسی می‌دانند. به گزارش یک خبرگزاری بین‌المللی، دولت ترامپ قطعنامه‌ای را که با حمایت چند جمهوری‌خواه تصویب شده بود نادیده گرفت. گره سیاسی: شمار جمهوری‌خواهان همراه کم است.

1. خرداد ۱۴۰۵سنا یک قطعنامه‌ی تصویب‌شده در مجلس را می‌پذیرد؛ یک روز بعد، پس از دیدار پرتنش با ترامپ، جمهوری‌خواهان کلیدی رأی خود را برای قطعنامه‌ی دیگر عوض می‌کنند.
2. ۱ مرداد ۱۴۰۵ (۲۳ ژوئیه)مجلس نمایندگان قطعنامه‌ی خروج از جنگ را با ۲۱۴ در برابر ۲۰۸ تصویب می‌کند؛ چهار جمهوری‌خواه همراه دموکرات‌ها رأی می‌دهند. قطعنامه‌ی سنای دموکرات‌ها همان روز با ۴۷ در برابر ۴۹ رد می‌شود.
3. اواخر شهریور ۱۴۰۵قطعنامه‌ی دیگری در مجلس نمایندگان ۲۲۰ رأی می‌گیرد؛ هفت جمهوری‌خواه، رکورد این جنگ، موافق بودند.
4. ۲ مهر ۱۴۰۵ (۲۴ سپتامبر)سنا قطعنامه را با ۴۹ در برابر ۵۰ رد می‌کند. سوزان کالینز، لیزا مرکوفسکی، رند پل و تام تیلیس موافق بودند؛ جان فترمن، دموکرات، مخالف.

تیلیس، که اوایل سال آینده سنا را ترک می‌کند، گفته به‌این‌دلیل موافقت کرد که شصت روز از اعلام دوباره‌ی عملیات نظامی به کنگره در تیر گذشته بود. قانون ۱۹۷۳ برای عملیات بدون مجوز سقف شصت‌روزه (و سی روز مهلت خروج) تعیین کرده است. اما سنا یک رأی را کم آورد؛ و حتی اگر آورده بود، همان قطعنامه‌ی همزمان بود.

اهرم واقعی: پول

اهرمی که ترامپ نمی‌تواند با امضا یا نادیده‌گرفتن خنثی کند، اختیار کنگره بر هزینه‌ی دولت است. دولت در خرداد ۸۷٫۶ میلیارد دلار بودجه‌ی تکمیلی برای جنگ و برنامه‌های دیگر خواست و در ۳۰ تیر پنتاگون در سنا ۶۷٫۱ میلیارد دلار تازه طلب کرد که فقط حدود ۳۲٫۷ میلیارد آن مستقیماً برای عملیات جاری بود. پت‌ هگست، وزیر دفاع، هزینه‌ی تا آن روز را ۳۷٫۵ میلیارد دلار گفت. سناتورهای دموکرات پرسیدند چرا پنتاگون از ۱۵۶ میلیارد دلاری که پارسال از قانون بزرگ مالیاتی-هزینه‌ای گرفته هنوز ۷۵ میلیارد دلار نخورده دارد. مجلس نمایندگان در همان هفته بسته‌ی ۹۵ میلیارد دلاری شامل پول جنگ را با اکثریت جمهوری‌خواه تصویب کرد، اما رهبران جمهوری‌خواه سنا به این مسیر رغبت نداشتند.

یعنی جنگ تا امروز هم بخشی با پول ازپیش‌تصویب‌شده می‌گذرد. آنچه از منابع خوانده‌شده معلوم نیست این است که بودجه‌ی تکمیلی پس از شهریور تصویب شده یا نه؛ این خلأ را باید در گزارش‌های بعدی بست.

به گزارش یک رسانه‌ی بریتانیایی، دموکرات‌ها پیشاپیش وعده‌ی بررسی رویکرد هگست به جنگ، از جمله تلفات غیرنظامی، کمبود مهمات و هزینه را داده‌اند. به گزارش یک خبرگزاری آمریکایی، حکیم جفریز، رهبر دموکرات‌های مجلس و نامزد اصلی ریاست آن، گفته «رأی علیه جنگ ایران» جزو برنامه‌ی صد روز نخست است. به نوشته‌ی یک تحلیل خبرگزاری‌ای، دموکرات‌ها می‌توانند با کاهش بودجه‌ی دفاعی ترامپ را به گرفتن مجوز کنگره وادار کنند؛ آن‌ها پیشتر درخواست افزایش ۶۷ درصدی بودجه‌ی نظامی تا ۱,۵ تریلیون دلار را در سنا مسدود کرده بودند.

بیشتر بخوانید: آمریکایی‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای رأی می‌دهند؛ کنترل کنگره بر ترازوست

زمان: چرا نتیجه‌ی امشب فوراً چیزی عوض نمی‌کند؟

کنگره‌ی جدید در ژانویه ۲۰۲۷ (دی‌ماه ۱۴۰۵) کار خود را آغاز می‌کند. تا آن زمان کنگره‌ی فعلی با اکثریت جمهوری‌خواه باقی است و رئیس‌جمهور کل اختیار اجرایی را دارد. نتیجه‌ی میان‌دوره‌ای بیش از هر چیز بر محاسبه‌ی بازیگران اثر می‌گذارد: ترامپ پیش‌تر در سازمان ملل گفته بود توافق صلح با ایران ممکن است پس از انتخابات برسد. این جمله دو خوانش دارد. خوانش اول: دولت منتظر روشن‌شدن فضای سیاسی است. خوانش دوم: دولت پیش از نشستن اهرم‌های دموکرات‌ها فرصتی برای ضربه یا توافق می‌خواهد. شاهدی که بین این دو داوری کند در منابع نیست.

در طرف مقابل، مذاکرات با میانجی‌گری قطر ادامه دارد و ایران و آمریکا هنوز به توافق موقت نرسیده‌اند؛ آمریکا هم اخیراً حملات محدودی را در حوالی هرمز تأیید کرده است.

بیشتر بخوانید: آمریکا حملات محدود به اهداف ایرانی در هرمز را تأیید کرد؛ جزئیات خسارت روشن نیست

قوی‌ترین استدلال مخالف

جمهوری‌خواهان می‌گویند دموکرات‌ها با رأی‌های نمادین سیاست داخلی بازی می‌کنند. جان تون، رهبر اکثریت سنا، رأی‌گیری را «سیاسی» خوانده و گفته دولت هر کاری می‌کند تا درگیری پایان یابد؛ هرچند پذیرفته بسیاری از اعضای حزبش خواهان پایان جنگ‌اند. براد مَست، رئیس جمهوری‌خواه کمیته‌ی روابط خارجی مجلس، هم می‌گوید این عملیات پاسخ به صدها حمله‌ی ایران به آمریکایی‌هاست. این استدلال نقطه‌ی قوی دارد: بدون نقض وتو، هیچ قانونی که ترامپ را وادار به عقب‌نشینی کند نمی‌گذرد، و دموکرات‌ها حتی در بهترین حالت دو سوم هر دو مجلس را ندارند. ضعف آن: کنگره می‌تواند با پول، بازجویی و فشار بر نمایندگان جمهوری‌خواه هزینه‌ی سیاسی ادامه‌ی جنگ را بالا ببرد، و فشار قیمت سوخت جمهوری‌خواهان رقابتی را از ترامپ فاصله داده است.

برای تهران پیام ساختاری این است: کنگره‌ی دموکرات می‌تواند هزینه‌ی داخلی ادامه‌ی جنگ را برای واشنگتن بالا ببرد، اما به‌تنهایی دکمه‌ی توقف نیست. هرگونه تغییر عملی در رفتار آمریکا در تنگه هرمز یا مذاکره، پیش از ژانویه از تصمیم کاخ سفید می‌آید، نه از کنگره.