برنت با بزرگ‌ترین افت روزانه از آوریل به زیر ۹۵ دلار رسید؛ بازار روی پایان جنگ شرط بسته، نه روی توافق

نفت برنت چهارشنبه ۱۳ آبان (۴ نوامبر) با افت ۸٫۷ درصدی در ۹۴٫۶۲ دلار بسته شد؛ نخستین بار از ۷ اکتبر زیر ۱۰۰ دلار و بزرگ‌ترین افت یک‌روزه از آوریل. محرک اصلی، برداشت معامله‌گران از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و احتمال کنار کشیدن ترامپ از تشدید جنگ با ایران بود. این گزارش بررسی می‌کند این افت بر چه تکیه دارد و چه چیزی هنوز تغییر نکرده است.

چه شد و چرا بازار این‌قدر تند واکنش نشان داد؟

دموکرات‌ها در انتخابات سه‌شنبه ۱۲ آبان (۳ نوامبر) کنترل مجلس نمایندگان و سنای آمریکا را به دست آوردند. چهارشنبه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «دلیل شکست ما جنگ است. خود رئیس‌جمهور دیشب این را گفت.» تحلیلگرانی که سی‌ان‌بی‌سی و اکسیوس با آن‌ها گفت‌وگو کرده‌اند، این پیام را کاتالیزور اصلی تشدید فروش می‌دانند. دونالد ترامپ هم یک روز پیش‌تر به فایننشال تایمز گفته بود برنامه فوری برای حمله به ایران ندارد.

منطق معامله‌گران ساده است: کنگره‌ای که می‌تواند بودجه جنگ را محدود کند، هزینه سیاسی تشدید را برای کاخ سفید بالا می‌برد. اندی لیپو، رئیس مؤسسه Lipow Oil Associates، به سی‌ان‌بی‌سی گفت انتخابات بازار را به این نتیجه رسانده که ترامپ ممکن است حالا به توافق تمایل پیدا کند. بازار پیش از انتخابات ریسک تشدید بزرگ پس از رأی‌گیری را قیمت‌گذاری کرده بود و نفت در ماه اکتبر بیش از ۱۰ درصد بالا رفته بود. افت چهارشنبه در واقع تخلیه همان «حق بیمه جنگ» بود.

از ۱۱۸ تا ۹۴ دلار در پنج روز

1. ۷ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۵ مهر ۱۴۰۵)آخرین باری که برنت پیش از این هفته زیر ۱۰۰ دلار بود.
2. جمعه ۳۰ اکتبر (۸ آبان)به گزارش ان‌بی‌سی نیوز، برنت در طول معاملات تا ۱۱۸ دلار بالا رفت.
3. دوشنبه ۲ نوامبر (۱۱ آبان)به گزارش الجزیره، قیمت نفت پس از گفت‌وگوهای حضوری در قطر و نشانه‌های ترجیح مذاکره از سوی ترامپ حدود ۶ درصد افت کرد.
4. سه‌شنبه ۳ نوامبر (۱۲ آبان)برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای؛ برنت در پایین‌ترین سطح تقریباً چهار هفته بسته شد.
5. چهارشنبه ۴ نوامبر (۱۳ آبان)افت ۸٫۷ درصدی برنت تا ۹۴٫۶۲ دلار؛ کمترین قیمت روزانه به گزارش تلگراف حدود ۹۳٫۲۲ دلار بود.
6. پنجشنبه ۵ نوامبر (۱۴ آبان)، معاملات آسیاچهارمین روز افت؛ برنت ساعت ۰۲:۱۱ گرینویچ ۹۷ سنت پایین‌تر، در ۹۳٫۶۵ دلار.

آنچه هنوز تغییر نکرده: هرمز و میز مذاکره

افت قیمت بر انتظار استوار است، نه بر تغییر عرضه. داده‌های ردیابی کشتی ورتکسا که الجزیره به نقل از رویترز منتشر کرد، نشان می‌دهد جریان نفت خام، میعانات و فرآورده‌ها (بدون گاز مایع) از هرمز در اکتبر به‌طور میانگین ۱۷٫۱ میلیون بشکه در روز بوده است؛ کمتر از ۱۸٫۹ میلیون بشکه در سپتامبر و حدود سه‌چهارم سطح پیش از جنگ. تحلیلگران بانک ANZ هم به مارکت‌واچ گفته‌اند «پایانی برای کنترل ایران بر تنگه هرمز دیده نمی‌شود».

در سوی سیاسی هم نشانه توافق قطعی وجود ندارد. یک مقام ارشد ایرانی سه‌شنبه به رویترز گفت تهران و واشنگتن هنوز از توافق برای پایان جنگ فاصله دارند. مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، نیز در پیامی مکتوب گفت دشمنی آمریکا مستقل از اینکه کدام حزب در قدرت باشد ادامه خواهد داشت. به بیان کریس بوشام، تحلیلگر IG، برای آرام شدن واقعی بازار «عناوین بزرگ‌تری درباره مذاکرات صلح» لازم است.

دیدگاه مخالف: آیا فروش بیش از حد بوده است؟

همه تحلیلگران با این خوش‌بینی همراه نیستند. ربکا بابین، معامله‌گر ارشد انرژی در CIBC، به سی‌ان‌بی‌سی گفت این فروش «ممکن است کمی زیاده‌روی باشد» و بازار در حالت «اول شلیک کن، بعد سؤال بپرس» است. باب مک‌نالی، رئیس Rapidan Energy، هشدار داد احتمال تشدید نظامی همچنان بیشتر است. به گفته او، ایران در موضع سازش‌ناپذیر خود سخت‌تر شده و ترامپ پس از پرداخت هزینه سیاسی سنگین بعید است از هدف جلوگیری از سلاح هسته‌ای ایران دست بکشد.

پاول مولچانوف از Raymond James نیز گفته روشن نیست سخنان ونس به معنای موضع ملایم‌تر دولت در برابر ایران باشد و برای کاهش پایدار قیمت «یک راه خروج ماندگار» لازم است. در مقابل، تام کلوزا، مشاور ارشد انرژی Gulf Oil، گفته اگر آمریکا یا ایران سیاست «زمین سوخته» در خلیج فارس را دنبال نکنند، ممکن است در نیمه دوم دسامبر قیمت‌ها به‌طور محسوسی پایین‌تر باشد.

این افت برای اقتصاد ایران چه معنایی دارد؟

کانال قابل‌مشاهده فعلاً انتظارات است، نه درآمد. همان خبرهایی که نفت را پایین آورد، در تهران هم اثر داشت: رونما پیش‌تر گزارش داد دلار آزاد پس از انتخابات آمریکا ۴ تا ۵ هزار تومان ارزان شد. هر دو بازار به یک متغیر واکنش نشان می‌دهند: احتمال کاهش یا تشدید جنگ.

اثر مستقیم قیمت پایین‌تر بر درآمد ارزی ایران به حجم صادرات واقعی، تخفیف‌ها و مسیرهای فروش بستگی دارد که در منابع این گزارش برای اکتبر و نوامبر تأیید نشده است. بیرون از ایران، اثر سریع‌تر دیده شد: سهام پتروچاینا در هنگ‌کنگ ۵٫۵ درصد و سهام کشتیرانی میتسویی او.اس.کی در توکیو ۷٫۹ درصد افت کرد (مارکت‌واچ). میانگین قیمت بنزین در آمریکا صبح چهارشنبه ۴٫۱۲ دلار در هر گالن بود، ۳۹ درصد بالاتر از پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه (ان‌بی‌سی نیوز).

جمع‌بندی و شاخص‌های رصد

افت چهارشنبه نشان می‌دهد بخش بزرگی از قیمت ۱۰۰ دلاری نفت «حق بیمه سیاسی» بود که با تغییر ترکیب کنگره آمریکا سریع تخلیه شد. اما عرضه از هرمز هنوز به سطح پیش از جنگ برنگشته و هیچ توافقی اعلام نشده است. سه شاخص در روزهای آینده جهت را روشن می‌کنند: هر اعلام رسمی درباره مذاکرات ایران و آمریکا یا میانجی‌گری قطر و پاکستان؛ داده‌های ردیابی جریان نفتکش‌ها از هرمز در نوامبر؛ و اقدام عملی کنگره جدید درباره بودجه جنگ، که از ژانویه آغاز به کار می‌کند.