موشک ولکان ۴۰ ماهوارهٔ آمازون را پس از ۱۰ دقیقه به مدار نرساند
موشک Vulcan شرکت ULA یکشنبه ۱۵ نوامبر حدود ده دقیقه پس از پرتاب از فلوریدا دچار ناهنجاری شد و ۴۰ ماهوارهٔ Amazon Leo را به مدار نرساند؛ علت هنوز اعلام نشده است.
موشک ولکان (Vulcan) شرکت «یونایتد لانچ اَلاینس» (ULA) یکشنبه ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ حدود ده دقیقه پس از برخاستن از فلوریدا دچار ناهنجاری شد و ۴۰ ماهوارهٔ اینترنتی Amazon Leo را به مدار مورد نظر نرساند. ULA میگوید دادههای دریافتی مدیر پرتاب این شکست را تأیید کرده است، اما شرکت هنوز نمیداند علت دقیقاً چه بوده.
«ناهنجاری» در زبان صنعت فضایی واژهای کلی است برای هر رخداد پیشبینینشدهای که پرواز را از برنامه خارج میکند. ULA فعلاً نگفته کدام بخش موشک یا کدام مرحلهٔ پرواز مشکل داشته است.
در دقایق نخست پرواز چه اتفاقی افتاد؟
موشک ساعت ۱۷:۴۰ به وقت گرینویچ از سکوی پرتاب شمارهٔ ۴۱ در پایگاه نیروی فضایی کیپ کاناورال در فلوریدا برخاست. ULA میگوید موشک از برج پرتاب عبور کرد و حدود ده دقیقه بعد از لحظهٔ پرتاب، نقص رخ داد. به گفتهٔ شرکت، دادههایی که مدیر پرتاب دریافت کرد نشان داد محموله در «مدار پایین زمین» قرار نگرفته است؛ همان محدودهٔ نسبتاً نزدیک به زمین که ماهوارههای اینترنتی این شبکه باید در آن مستقر شوند.
مقامهای ULA بلافاصله پس از حادثه اعتراف کردند که جزئیات فنی در دست ندارند. آنها گفتند چون ناهنجاری همین حالا رخ داده، هنوز دادهای مشخص برای فهمیدن آنچه اتفاق افتاد وجود ندارد. شرکت در بیانیهای دربارهٔ معیار موفقیت یک مأموریت نوشت: «امروز ما به آن معیار نرسیدیم.»
ULA که در سال ۲۰۰۶ بهصورت مشترک از سوی بخش فضایی لاکهید مارتین و بخش دفاع و فضای بوئینگ تأسیس شده، تعهد داده است شفاف عمل کند. این شرکت میگوید با آمازون و مرجعهای مسئول همکاری میکند تا علت اصلی را پیدا کند، اقدامهای اصلاحی را اجرا کند و هرچه سریعتر پروازها را از سر بگیرد.
بیشتر بخوانید: استارشیپ اسپیسایکس پس از پرواز مداری به سکوی پرتاب بازگشت
چرا این شکست برای آمازون سنگین است؟
Amazon Leo پروژهٔ آمازون برای ساختن شبکهای از ماهوارههای اینترنتی در مدار پایین زمین است؛ شبکهای که قرار است در بازار اینترنت ماهوارهای با استارلینک رقابت کند. ۴۰ ماهوارهٔ این پرواز میتوانست بخشی از این شبکه را کاملتر کند، اما به مدار نرسید.
این مأموریت با نام LV-01 اولین پرواز Vulcan برای آمازون بود و در عین حال نخستین پرواز Vulcan در ۹ ماه گذشته به شمار میرفت. آمازون در واکنش به حادثه گفت هر پرتابی با ریسک همراه است، بهویژه مأموریتهای نخستینی مانند LV-01. این شرکت افزود: «ULA شریکی قابلاعتماد برای آمازون بوده و باور داریم از این مأموریت درس میگیرد و برنامههای بلندمدتش برای Vulcan را اجرا میکند.»
برای شرکتی که برای رسیدن به رقیبی با دهها پرتاب در سال باید سریع ماهواره بفرستد، هر پروازِ ازدسترفته یعنی عقبافتادن زمانبندی. گزارشهای پیشین هم از ناهنجاریهایی در بوسترهای جامد برخی پروازهای قبلی Vulcan خبر داده بودند؛ اینکه ماجرای امروز با آنها ارتباطی دارد یا نه، هنوز اعلام نشده است.
بیشتر بخوانید: ماهوارهی مرکز دادهی گوگل در مدار روشن شد؛ آزمون TPU در فضا چه چیزی را ثابت میکند؟
این شکست برای ULA چه معنایی دارد؟
Vulcan موشکی سنگینبار است که ULA آن را برای پرتاب محمولههای تجاری و دولتی به کار میگیرد. به گزارشها، شرکت جز پروازهای آمازون، پروازهای متعددی هم برای وزارت دفاع آمریکا در برنامه دارد؛ پس هر شکست تازه فقط یک مشتری را نگران نمیکند. ULA هنوز نگفته این حادثه چه تأثیری بر آن پروازها میگذارد.
شرکت فقط گفته است پیش از پرواز بعدی باید علت اصلی را پیدا کند و اقدام اصلاحی انجام دهد. پس از چنین حادثهای، معمولاً تا انتشار نتیجهٔ بررسی، مشتریها و نهادهای ناظر دربارهٔ پرواز دوبارهٔ همان موشک محتاط میمانند. این برآورد کلی از رویهٔ صنعت است و ULA یا آمازون چنین چیزی را رسماً اعلام نکردهاند. جدول زمانی بازگشت Vulcan به پرواز تا زمانی که ULA یافتههای خود را منتشر کند، مشخص نخواهد شد.
چه چیزهایی هنوز تأیید نشده است؟
در این مرحله فقط همین قطعی است: موشک بار خود را در مدار پایین زمین قرار نداد و ULA آن را شکست مأموریت میداند. بقیهٔ پرسشها بیپاسخ ماندهاند:
- علت فنی ناهنجاری و اینکه کدام بخش موشک درگیر بوده، اعلام نشده است.
- سرنوشت دقیق ۴۰ ماهواره و مسیر پروازی آنها پس از نقص هنوز توضیح داده نشده است.
- زمان بازگشت Vulcan به پرواز و برنامهٔ جدید پرتابهای آمازون مشخص نیست.
- هزینهٔ مالی این شکست و اثر آن بر زمانبندی گسترش Amazon Leo اعلام نشده است.
هر برآوردی از این موارد تا زمان انتشار گزارش رسمی، حدس است و نه خبر.
جمعبندی
ULA و آمازون هر دو شکست را پذیرفتهاند و ULA وعدهٔ بررسی شفاف داده است. مهمترین اطلاعات بعدی از دو جا میآید: گزارش علت اصلی حادثه و تاریخ تازهٔ پرواز Vulcan. تا آن زمان، شبکهٔ Amazon Leo ۴۰ ماهوارهٔ کمتر از آنچه برنامهریزی شده بود در مدار دارد و رقابتش با استارلینک یک گام عقبتر است.



